Φορητά όργανα ανίχνευσης αερίων

Η ανίχνευση τοξικών, ασφυξιογόνων ή εκρηκτικών αερίων και ατμών παίζει πολύ σημαντικό ρόλο σε πάρα πολλές εφαρμογές τόσο στη βιομηχανία, όσο και σε άλλους τομείς. Σε περιπτώσεις που υπάρχει υποψία για παρουσία επικίνδυνων αερίων σε συγκεντρώσεις που μπορεί να καθιστούν την ανθρώπινη παρουσία επικίνδυνη ή απαγορευτική, τότε η ανίχνευση για τη διακρίβωση των επιπέδων τοξικότητας ή εκρηκτικότητας, είναι επιβεβλημένη.

Αυτό που πρέπει να αποφασιστεί, είναι κατά πόσο χρειαζόμαστε μια «ανίχνευση περιοχής» ή μια «προσωπική ανίχνευση». Με την «ανίχνευση περιοχής», μπορούμε να ελέγξουμε συνολικά ένα χώρο πριν εισέρθουμε σε αυτόν ή να τον παρακολουθούμε για την περίπτωση που προκληθεί κάποια διαρροή κατά τη διάρκεια που βρισκόμαστε μέσα σε αυτόν.

Με την «προσωπική ανίχνευση» ο εργαζόμενος έχει τη δυνατότητα να παρακολουθεί τις συγκεντρώσεις των αερίων που τον περιβάλλουν ακριβώς στο σημείο που βρίσκεται κάθε στιγμή. Αυτή η μέθοδος είναι ιδανική για τις περιπτώσεις που οι εργαζόμενοι κινούνται σε μια ευρεία περιοχή που είναι χαρακτηρισμένη ως «επικίνδυνη».

Ανάλογα λοιπόν με τη μορφή «προστασίας» που θέλουμε, επιλέγουμε και την ανάλογη μέθοδο ανίχνευσης. Σε αρκετές περιπτώσεις απαιτείται ο έλεγχος της περιοχής πριν από την είσοδο κάποιου εργαζομένου σε αυτή και η παράλληλη και συνεχής «προσωπική ανίχνευση» καθ’ όλη τη διάρκεια παραμονής του.

Μια τυπική εφαρμογή χρήσης της «ανίχνευσης περιοχής», είναι η είσοδος σε κλειστούς χώρους (δεξαμενές αποθήκευσης καυσίμων, υπόνομοι, κλπ) όπου απαιτείται να γνωρίζουμε εάν η ατμόσφαιρα βρίσκεται εντός των αποδεκτών ορίων για την προβλεπόμενη είσοδο πριν εισέλθει οποιοσδήποτε σε αυτόν. Από τη στιγμή που θα αποφασίσουμε το είδος «ανίχνευσης» που χρειαζόμαστε, θα πρέπει στη συνέχεια να αποφασίσουμε εάν χρειαζόμαστε «ανίχνευση» μονού αερίου ή πολλαπλών αερίων.

Ανιχνευτής ενός ή πολλαπλών αερίων: η ευελιξία είναι σημαντικό κριτήριο

Είναι ευκολονόητη η διαφορά μεταξύ ενός ανιχνευτή μονού αερίου και ενός πολλαπλών αερίων. Με τον πρώτο μπορούμε να ανιχνεύσουμε ένα και μοναδικό αέριο ενώ με τον δεύτερο μπορούμε να μετρήσουμε ταυτόχρονα, περισσότερα και διαφορετικά αέρια. Πέρα από αυτό, υπάρχουν πολλές διαφορές τόσο μεταξύ των ανιχνευτών μονού αερίου όσο και μεταξύ των ανιχνευτών πολλαπλών αερίων.

Έχουμε ανιχνευτές που δέχονται έναν συγκεκριμένο τύπο αισθητήρα, ανιχνευτές που δέχονται διαφόρους τύπους αισθητήρων, ανιχνευτές πολλαπλών αερίων που δέχονται συνδυασμό διαφορετικών αισθητήρων (καταλυτικό, ηλεκτροχημικό και με υπέρυθρες ακτίνες). Ανιχνευτές με αισθητήρες περιορισμένης ζωής, ανιχνευτές που δεν αλλάζουν αισθητήρα, κ.λπ.

Σίγουρα, το κόστος αγοράς ενός ανιχνευτή μονού αερίου είναι πολύ μικρότερο από αυτό ενός που έχει τη δυνατότητα να μετρήσει περισσότερα αέρια, αλλά το κόστος ενός ανιχνευτή μονού αερίου που έχει τη δυνατότητα αλλαγής αισθητήρα για την περίπτωση που θελήσουμε να μετρήσουμε και ένα δεύτερο αέριο, μπορεί αρχικά να είναι υψηλότερο, αλλά η ευελιξία που προσφέρει σίγουρα το καθιστά πολύ οικονομικότερο.

Στην περίπτωση όμως που αποφασίσουμε ότι χρειαζόμαστε έναν ανιχνευτή πολλαπλών αερίων, αντί για το κόστος, θα είναι προτιμότερο να εξετάσουμε τις δυνατότητες ευελιξίας που μας παρέχει ο ανιχνευτής. Τέτοιες είναι: δυνατότητες εύκολης εναλλαγής αισθητήρων, οι δυνατότητες χρήσης προ-βαθμονομημένων αισθητήρων (plug and play¹), δυνατότητες ταυτόχρονης χρήσης διαφορετικών τύπων αισθητήρων, κ.λπ.

Έλεγχος λειτουργίας, bump test και βαθμονόμηση

Η ύπαρξη ενός καλού ανιχνευτή δεν αρκεί αν δεν έχει επιβεβαιωθεί ότι οι αισθητήρες και οι συναγερμοί λειτουργούν σωστά. Πριν από τη χρήση πρέπει να ακολουθούνται οι οδηγίες του κατασκευαστή για bump test / function check και βαθμονόμηση. Το bump test επιβεβαιώνει ότι το αέριο φτάνει στον αισθητήρα και ότι ενεργοποιούνται οι συναγερμοί, αλλά δεν αποτελεί έλεγχο ακρίβειας. Η ακρίβεια ελέγχεται με calibration check ή πλήρη βαθμονόμηση με γνωστό πιστοποιημένο αέριο δοκιμής.

Για φορητά όργανα άμεσης ένδειξης, η OSHA συνιστά τουλάχιστον έλεγχο λειτουργικής ικανότητας πριν από κάθε ημέρα χρήσης, σύμφωνα πάντα με τις οδηγίες του κατασκευαστή. Εάν ένα όργανο αποτύχει σε bump test ή calibration check, δεν πρέπει να χρησιμοποιείται μέχρι να βαθμονομηθεί και να επιβεβαιωθεί η σωστή λειτουργία του.

Ανιχνευτής ενός ή πολλαπλών αερίων: η εφαρμογή θα κρίνει την επιλογή

Την τελική απόφαση για τον τύπο ανιχνευτή που χρειαζόμαστε (ενός ή πολλαπλών αερίων) θα την καθορίσει το είδος της εφαρμογής μας. Ας δούμε τώρα μερικές εφαρμογές και τους διαφορετικούς παράγοντες που μας βοηθούν στη σωστή επιλογή.

Διυλιστήρια

Σε αυτόν τον τόσο ευαίσθητο τομέα από πλευράς ασφάλειας, ειδικά σε καταστάσεις shutdown², μπορεί να απαιτείται μεγάλος αριθμός εργαζομένων ή προσωπικού εργολάβων που διενεργεί διαφορετικές εργασίες.
Η προσωπική ανίχνευση αερίων αποτελεί βασικό μέτρο όπου η εκτίμηση κινδύνου δείχνει πιθανότητα έκθεσης.
Το υδρόθειο (H₂S) είναι ένας από τους σημαντικότερους οξείς κινδύνους σε πολλές μονάδες διύλισης, αλλά δεν είναι το μοναδικό αέριο ή ο μοναδικός κίνδυνος: ανάλογα με τη διεργασία μπορεί να υπάρχουν εύφλεκτοι υδρογονάνθρακες, CO, βενζόλιο και άλλοι ατμοί ή αέρια. Γι’ αυτό η επιλογή αισθητήρων και ορίων συναγερμού πρέπει να προκύπτει από τη συγκεκριμένη εργασία και τη διαδικασία του διυλιστηρίου.

Όπου το σχέδιο έκτακτης ανάγκης προβλέπει μέσο διαφυγής για H₂S, αυτό πρέπει να είναι κατάλληλο και εγκεκριμένο για escape και να χρησιμοποιείται μέσα στα όρια για τα οποία έχει σχεδιαστεί. Για είσοδο ή επέμβαση σε άγνωστη ή δυνητικά IDLH συγκέντρωση απαιτείται κατάλληλη παροχή αναπνεύσιμου αέρα, όπως SCBA ή supplied-air σύστημα σύμφωνα με τη διαδικασία της εγκατάστασης.

Όταν η εκτίμηση κινδύνου μιας συγκεκριμένης θέσης δείχνει ότι ο βασικός προσωπικός κίνδυνος είναι το H₂S, ένας φορητός ανιχνευτής μονού αερίου μπορεί να είναι κατάλληλη επιλογή. Πρέπει να εξετάζονται χαρακτηριστικά όπως: γρήγορη απόκριση στην ανίχνευση, απόλυτη ακρίβεια, μικρό μέγεθος, ευκολία στην τοποθέτηση (μανίκι, τσέπη, ζώνη, κράνος, κλπ), αντοχή σε περίπτωση πτώσης ακόμα και μέσα σε υγρά, προστασία από σκόνη, να είναι αντιεκρηκτικού τύπου και φυσικά να παρέχουν τρεις μορφές συναγερμού (οπτικό, ηχητικό και δόνηση) καθότι είναι σημαντικό ο συναγερμός να γίνει αντιληπτός κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες.

Ειδικά για τις καταστάσεις shutdown², το διυλιστήριο μπορεί να επιλέξει και τη χρήση φορητών ανιχνευτών ενός αερίου με ελάχιστη διάρκεια ζωής (π.χ. 100 ώρες) που προσφέρουν όλα τα παραπάνω σε πραγματικά πολύ μικρότερο κόστος.

Παραμένουμε στα διυλιστήρια για να εξετάσουμε και τα υπόλοιπα αέρια που βρίσκουμε εκεί, ειδικότερα σε κλειστούς χώρους (confined spaces) όπου η είσοδος σε αυτούς απαιτεί πρόσθετη ασφάλεια καθότι εκεί συναντάμε κι άλλα επικίνδυνα αέρια εκτός από το υδρόθειο. Ανάλογα με τη χρήση που γίνεται στον κλειστό χώρο (δεξαμενή π.χ.), μπορεί να υπάρχουν κατάλοιπα εκρηκτικών ουσιών, μονοξείδιο του άνθρακα ή ακόμα χαμηλή περιεκτικότητα σε οξυγόνο που επίσης μπορεί να βάλει σε κίνδυνο τον εργαζόμενο.

Σε αυτές τις περιπτώσεις, προκειμένου να βεβαιωθούμε ότι ο χώρος είναι ασφαλής για είσοδο σε αυτόν, απαιτείται η χρήση ενός φορητού ανιχνευτή πολλαπλών αερίων με την παράλληλη χρήση αντλίας (pump) και δειγματοληπτικού σωλήνα (probe) που συνδέονται πάνω στην συσκευή ανίχνευσης. Υπάρχουν ανιχνευτές οι οποίοι έχουν ενσωματωμένη την αντλία και με την προσθήκη ενός adaptor³ συνδέονται με τον δειγματοληπτικό σωλήνα. Ο χρήστης τοποθετεί τον σωλήνα εντός του κλειστού χώρου από μια είσοδο και στη συνέχεια είτε μηχανικά, είτε αυτόματα με τη χρήση της κατάλληλης εντολής στη συσκευή, αντλεί αέρα από τον χώρο, ο οποίος μέσω του σωλήνα περνάει μέσα στον ανιχνευτή για να αναλυθεί. Κατά την διάρκεια καθαρισμών, οξυγονοκολλήσεων, κ.λπ., είναι καλό να υπάρχει συνεχής μέτρηση του περιβάλλοντα χώρου με έναν ανιχνευτή πολλαπλών αερίων (ανίχνευση περιοχής).

Χαλυβουργία

Στην διαδικασία κατεργασίας του σιδήρου, χρησιμοποιείται κάρβουνο για την παραγωγή μονοξειδίου του άνθρακα με στόχο να καταπολεμήσει την οξείδωση του σιδήρου (iron ore). Αυτό σημαίνει ότι είναι πολλές οι πιθανότητες παρουσίας υψηλών συγκεντρώσεων τοξικών αερίων μονοξειδίου του άνθρακα. Η χρήση ανιχνευτών ενός αερίου, είναι ενδεδειγμένη για την βιομηχανία σιδήρου. Ένας ακόμη σημαντικός παράγοντας που επιβάλλει τη χρήση φορητών ανιχνευτών, είναι αυτός της πιθανής διαρροής μονοξειδίου του άνθρακα. Ειδικότερα δε για αυτή την πιθανότητα, απαιτείται ένας φορητός ανιχνευτής με δυνατότητα άντλησης δείγματος (αντλία – δειγματοληπτικός σωλήνας).

Βιομηχανία τροφίμων και αποθήκευση τροφίμων

Στις μεγάλες βιομηχανίες τροφίμων όπου λειτουργούν βιομηχανικά συστήματα ψύξης, όπως σε εγκαταστάσεις επεξεργασίας κρέατος, γαλακτοκομικών, αναψυκτικών και ψυχόμενες αποθήκες, χρησιμοποιείται ευρέως αμμωνία (R717) ως ψυκτικό μέσο. Η αμμωνία είναι ισχυρά ερεθιστική και σε υψηλές συγκεντρώσεις διαβρωτική. Οι κύριοι κίνδυνοι είναι η εισπνοή και η άμεση επαφή με τα μάτια και το δέρμα, όπου αντιδρά με την υγρασία των ιστών και μπορεί να προκαλέσει σοβαρά χημικά εγκαύματα. Δεν πρόκειται για «αναπνοή μέσω των πόρων του δέρματος». Σε εγκαταστάσεις όπου υπάρχει πιθανότητα διαρροής, η φορητή προσωπική ανίχνευση μπορεί να λειτουργεί συμπληρωματικά προς τη μόνιμη ανίχνευση και τα υπόλοιπα μέτρα του σχεδίου ασφάλειας.

Σε αυτές τις εφαρμογές απαιτούνται και άλλα μέτρα, όπως μόνιμη ανίχνευση του χώρου ή των πιθανών σημείων διαρροής, κατάλληλος αερισμός, σχέδιο έκτακτης ανάγκης, αναπνευστική προστασία και χημική προστατευτική ενδυμασία ανάλογη με την εκτίμηση κινδύνου. Για άγνωστες ή πολύ υψηλές συγκεντρώσεις η επέμβαση δεν βασίζεται σε φίλτρα, αλλά σε κατάλληλη παροχή αναπνεύσιμου αέρα. Η απομακρυσμένη δειγματοληψία με αντλία και σωλήνα μπορεί να βοηθήσει στην εκτίμηση της συγκέντρωσης, πάντοτε μέσα στα όρια και στους χρόνους απόκρισης του συγκεκριμένου αισθητήρα και του συστήματος δειγματοληψίας.

Ειδικότερα για την αμμωνία, η επιλογή αισθητήρα πρέπει να γίνεται με βάση το εύρος μέτρησης, τον χρόνο απόκρισης, τις διασταυρούμενες ευαισθησίες, τη θερμοκρασία/υγρασία και το αναμενόμενο επίπεδο έκθεσης. Οι ηλεκτροχημικοί αισθητήρες χρησιμοποιούνται ευρέως, αλλά δεν υπάρχει ένας αισθητήρας που να είναι «απόλυτα αξιόπιστος» σε όλες τις συγκεντρώσεις. Ενδεικτικά, σύγχρονοι αισθητήρες NH₃ διατίθενται με πολύ διαφορετικά εύρη, από 0–300 ppm έως 0–1.000 ppm ή ακόμη υψηλότερα σε ειδικές εφαρμογές. Εάν αναμένεται υψηλή συγκέντρωση, πρέπει να επιλέγεται αισθητήρας κατάλληλου εύρους και να τηρούνται αυστηρά οι οδηγίες του κατασκευαστή για over-range έκθεση, bump test και βαθμονόμηση.

Απεντομώσεις

Κατά την διαδικασία των απεντομώσεων στα διάφορα αγαθά ή στο ξύλο, χρησιμοποιείται φωσφορούχο μαγνήσιο ή αργίλιο που απελευθερώνει φωσφίνη⁴ με σκοπό την εξολόθρευση των διαφόρων εντόμων, παρασίτων κ.λπ. Η φωσφίνη είναι άκρως τοξική ουσία και η ανίχνευσή της είναι απολύτως απαραίτητη, τόσο κατά τη διάρκεια της απεντόμωσης, όσο και κατά τη διάρκεια ελέγχου (π.χ. πριν από την είσοδο στο απεντομωμένο container). Και σε αυτή την εφαρμογή, η πλέον ενδεδειγμένη λύση είναι η χρήση ενός προσωπικού ανιχνευτή μονού αερίου με αισθητήρα PH3 που θα μας ειδοποιήσει εάν ανιχνεύσει μεγάλη συγκέντρωση της τοξικής ουσίας. Ενδείκνυται επίσης, η χρήση ενός ανιχνευτή με δυνατότητα δειγματοληπτικού ελέγχου που θα διασφαλίσει ότι δεν υπάρχουν κατάλοιπα φωσφίνης πριν από την είσοδο (π.χ. στο container).

Εργασίες σε αποχετευτικούς αγωγούς και διαχείριση αποβλήτων

Σε αντίθεση με τα πιο πάνω παραδείγματα, η είσοδος σε υπονόμους, αγωγούς κ.λπ., ελλοχεύει πολλαπλούς κινδύνους καθώς δεν υπάρχει κάποια προκαθορισμένη πληροφόρηση σχετικά με τα αέρια που μπορεί να βρίσκονται εγκλωβισμένα σε αυτά τα σημεία. Κατά την αποσύνθεση οργανικών ουσιών, μπορεί να απελευθερωθεί μεθάνιο και ανάλογα με την συγκέντρωση, μπορεί να φτάσει σε σημείο εκρηκτικότητας.

Το μεθάνιο μπορεί επίσης να εισέλθει σε υπόγειους χώρους ή δίκτυα λόγω διαρροής δικτύου φυσικού αερίου ή άλλης πηγής μεθανίου. Το υγραέριο (LPG), αντίθετα, αποτελείται κυρίως από προπάνιο και βουτάνιο και δεν πρέπει να συγχέεται με το μεθάνιο. Κατά την διαδικασία αποσύνθεσης, χρησιμοποιείται επίσης οξυγόνο, ενώ μπορεί να παραχθεί και υδρόθειο εάν το προς αποσύνθεση υλικό περιέχει πρωτεΐνες. Σε αυτές τις περιπτώσεις χρειαζόμαστε τουλάχιστον τρεις αισθητήρες σε έναν φορητό ανιχνευτή. Έναν αισθητήρα για ανίχνευση εκρηκτικών αερίων (καταλυτικό ή IR), έναν ηλεκτροχημικό αισθητήρα για παρακολούθηση του οξυγόνου και έναν ηλεκτροχημικό επίσης αισθητήρα, για την ανίχνευση του υδρόθειου. Ο φορητός ανιχνευτής που θα φιλοξενεί και τους τρεις αισθητήρες, θα πρέπει να διαθέτει ευανάγνωστη οθόνη όπου θα προβάλλονται ταυτόχρονα και οι τρεις μετρήσεις.

Μια άλλη ουσία που σχετίζεται με εγκαταστάσεις αποχέτευσης και διαχείρισης αποβλήτων είναι το διοξείδιο του άνθρακα (CO₂), το οποίο μπορεί να παράγεται από βιολογικές διεργασίες και να συσσωρεύεται σε χαμηλά ή ανεπαρκώς αεριζόμενα σημεία. Για φορητή μέτρηση CO₂ χρησιμοποιούνται συνήθως αισθητήρες υπερύθρων (IR/NDIR). Οι IR αισθητήρες έχουν σημαντικά πλεονεκτήματα, μεταξύ άλλων ότι δεν επηρεάζονται από τα κλασικά «sensor poisons» που μπορούν να βλάψουν καταλυτικούς αισθητήρες, αλλά η πραγματική απόδοση, οι πιθανές παρεμβολές και οι περιβαλλοντικοί περιορισμοί πρέπει πάντα να ελέγχονται στις προδιαγραφές του συγκεκριμένου αισθητήρα.

Σε αυτή την περίπτωση, ο φορητός ανιχνευτής πρέπει να έχει και την επιπλέον δυνατότητα ταυτόχρονης χρήσης καταλυτικών, ηλεκτροχημικών και IR αισθητήρων και φυσικά να μπορεί να αντλήσει δείγματα ακόμη και από μεγάλη απόσταση γρήγορα και με ακρίβεια, οπότε χρειαζόμαστε ένα όργανο που να συνδυάζει όλα τα πιο πάνω.

Εργασίες σε κλειστούς χώρους (γενικά)

Ότι ισχύει για τους αποχετευτικούς χώρους και την διαχείριση αποβλήτων, κατά γενικό κανόνα ισχύει και για όλους τους υπόλοιπους κλειστούς χώρους, όπως π.χ. είναι τα υπόγεια τμήματα όπου περνάνε καλωδιώσεις, κλειστοί χώροι όπου λειτουργούν καυστήρες, μηχανήματα, κ.λπ. Σε όλους αυτούς τους κλειστούς χώρους, η παρουσία οργανικών στοιχείων μπορεί να προκαλέσει διαδικασίες αποσύνθεσης παρόμοιες με αυτές των αποχετευτικών αγωγών. Ένας άλλος σημαντικός παράγοντας σε αυτούς τους χώρους, είναι η έλλειψη οξυγόνου λόγω καύσης (π.χ. φωτιά σε καλώδιο, κακός αερισμός, κλπ) από τα οποία μπορεί να παραχθεί μονοξείδιο του άνθρακα. Σε αυτές τις εφαρμογές χρειαζόμαστε έναν φορητό ανιχνευτή με τη δυνατότητα ταυτόχρονης χρήσης πέντε διαφορετικών αισθητήρων: έναν για εκρηκτικά, έναν για οξυγόνο, έναν για διοξείδιο του άνθρακα, έναν για υδρόθειο και έναν για μονοξείδιο του άνθρακα. Όπως και στις εργασίες στους αποχετευτικούς αγωγούς, έτσι και εδώ, ο ανιχνευτής πρέπει να έχει και τη δυνατότητα δειγματοληψίας που θα επιτρέπει στον χρήστη να ελέγχει το χώρο από απόσταση πριν εισέλθει σε αυτόν.

Πρότυπα και πιστοποιήσεις φορητών ανιχνευτών

Για την επιλογή επαγγελματικού οργάνου δεν αρκεί μόνο ο αριθμός αισθητήρων. Πρέπει να εξετάζονται η καταλληλότητα για τη συγκεκριμένη χρήση, οι επιδόσεις μέτρησης, οι εγκρίσεις και η ταξινόμηση για εκρήξιμες ατμόσφαιρες όπου απαιτείται.

• ΕΛΟΤ EN IEC 60079-29-0:2026: το ισχύον ελληνικό/ευρωπαϊκό πρότυπο γενικών απαιτήσεων και μεθόδων δοκιμής για εξοπλισμό ανίχνευσης εύφλεκτων αερίων, οξυγόνου και τοξικών αερίων.
• IEC 60079-29-2:2015: οδηγίες για επιλογή, εγκατάσταση, ασφαλή χρήση και συντήρηση ανιχνευτών εύφλεκτων αερίων και οξυγόνου.
• EN 45544-1:2015: απαιτήσεις και δοκιμές για ηλεκτρικές συσκευές άμεσης ανίχνευσης και μέτρησης τοξικών αερίων και ατμών σε χώρους εργασίας.
• ATEX 2014/34/ΕΕ: όταν το όργανο προορίζεται για χρήση σε δυνητικά εκρήξιμη ατμόσφαιρα, πρέπει να έχει την κατάλληλη κατηγορία/σήμανση για τη ζώνη και τη χρήση του.

Συνοψίζοντας θα πούμε ότι η επιλογή του κατάλληλου ανιχνευτή (ενός αερίου ή πολλαπλών αερίων), εξαρτάται τόσο από την εφαρμογή όσο και από τον βαθμό προστασίας που επιθυμούμε να επιτύχουμε. Εκεί που έχουμε την εμφάνιση μεμονωμένων αερίων, οι ανιχνευτές ενός αερίου είναι η ιδανική λύση. Στις περιπτώσεις που έχουμε να αντιμετωπίσουμε κι άλλους παράγοντες όπως π.χ. ανεπάρκεια σε οξυγόνο κ.λπ., τότε η χρήση ενός ανιχνευτή με δυνατότητα ανίχνευσης πολλαπλών αερίων είναι επιβεβλημένη. Όταν η εφαρμογή απαιτεί είσοδο σε κλειστό ή περιορισμένο χώρο, χρειαζόμαστε όργανο με αισθητήρες κατάλληλους για τους προβλεπόμενους κινδύνους και δυνατότητα ασφαλούς προ-εισόδου δειγματοληψίας όπου αυτή απαιτείται.

Η σύγχρονη τεχνολογία προσφέρει απεριόριστες δυνατότητες στον τομέα των φορητών ανιχνευτών, αλλά πέραν τούτου, στην επιλογή του ανιχνευτή πρέπει να προσμετρηθούν και οι εξής παράμετροι: κατασκευαστής, προϊστορία, πελάτες που τον εμπιστεύονται, εγγυήσεις, πιστοποιήσεις, δυνατότητα service και άμεσης τεχνικής υποστήριξης, αντοχή της συσκευής σε διάφορες κακομεταχειρίσεις (πτώσεις από ύψος, πτώσεις μέσα σε υγρά, κλπ).

Εν κατακλείδι η απόφαση της αγοράς ενός φορητού ανιχνευτή, δεν είναι θέμα τιμής αλλά θέμα σχέσης τιμής / ποιότητας / δυνατοτήτων και φυσικά η πολύ καλή γνώση όλων των παραμέτρων της εφαρμογής μας.

Ιωάννης Ρέτσιος, Αρχισυνταξία, διορθώσεις, προσαρμογή κειμένου, 8/2022

Τελευταία ενημέρωση: 24 Αυγούστου 2026

Άρθρο του Ιωάννη Σ. Ρέτσιου

Ο Ιωάννης Σ. Ρέτσιος είναι σύμβουλος Health & Safety και εκπαιδευτής μέσων ατομικής προστασίας, με περισσότερα από 20 χρόνια εμπειρίας πεδίου. Εξειδικεύεται στον εξοπλισμό και τις λύσεις αντιμετώπισης για επικίνδυνα υλικά (Haz.Mat) και καταστάσεις έκτακτης ανάγκης C.B.R.N.e., παρέχοντας ολοκληρωμένη τεχνογνωσία σε οργανισμούς και επαγγελματίες που δραστηριοποιούνται σε απαιτητικά περιβάλλοντα. https://www.linkedin.com

Παραπομπές – Βιβλιογραφία

1. Plug and Play (PnP): τεχνικός όρος για εξαρτήματα ή αισθητήρες που μπορούν να εγκατασταθούν ή να αντικατασταθούν με απλοποιημένη διαδικασία και περιορισμένη παραμετροποίηση, σύμφωνα με τις οδηγίες του κατασκευαστή.
2. Shutdown: όρος που χρησιμοποιείται ευρέως στη βιομηχανία και ειδικότερα στα διυλιστήρια για προγραμματισμένη παύση λειτουργίας μονάδας ή εγκατάστασης για εργασίες συντήρησης, ελέγχου ή αναβάθμισης.
3. Adaptor: προσαρμογέας που επιτρέπει τη σύνδεση εξαρτημάτων, σωλήνων δειγματοληψίας ή άλλων παρελκομένων σε μία συσκευή.
4. Φωσφίνη (PH₃): εξαιρετικά τοξικό και εύφλεκτο αέριο που μπορεί να απελευθερωθεί από φωσφίδια μετάλλων που χρησιμοποιούνται σε εφαρμογές fumigation. Η αξιολόγηση πρέπει να βασίζεται στα όρια έκθεσης και στις οδηγίες του συγκεκριμένου προϊόντος/διαδικασίας.
5. Sensor poisoning / over-range: η απόδοση ενός αισθητήρα μπορεί να επηρεαστεί από συγκεκριμένες ουσίες, από έκθεση εκτός του ονομαστικού εύρους ή από άλλες περιβαλλοντικές συνθήκες. Μετά από τέτοια έκθεση απαιτείται έλεγχος σύμφωνα με τις οδηγίες του κατασκευαστή.

Πηγές και Τεχνικές Αναφορές

• OSHA – Calibrating and Testing Direct-Reading Portable Gas Monitors.
• OSHA – Procedures for Atmospheric Testing in Permit-Required Confined Spaces.
• OSHA – Ammonia Refrigeration: Properties and Health Effects.
• OSHA – Hydrogen Sulfide: Evaluating and Controlling Exposure.
• Dräger – Pac 6000, φορητός ανιχνευτής μονού αερίου περιορισμένης διάρκειας.
• Dräger – Pac 8000 και αισθητήρες NH₃/CO₂/PH₃.
• ΕΛΟΤ EN IEC 60079-29-0:2026 – Ανιχνευτές αερίων: γενικές απαιτήσεις και μέθοδοι δοκιμής.
• IEC 60079-29-2:2015 – Selection, installation, use and maintenance of gas detectors.
• Οδηγία 2014/34/ΕΕ (ATEX).
• ECHA – Information on Chemicals.
• Πάνος Παπαδόπουλος – πρώτη δημοσίευση στην Τεχνική Επιθεώρηση, τεύχος Απριλίου 2006. Αρχισυνταξία, διορθώσεις και προσαρμογή: Ιωάννης Ρέτσιος, 8/2022.