Οδηγός επικοινωνίας στην χρήση των χημικών στολών προστασίας με επτά σήματα χεριών

Η δυνατότητα επικοινωνίας των διασωστών, πυροσβεστών ή ακόμα και των εργαζομένων σε διυλιστηριακές εγκαταστάσεις πάντοτε αποτελούσε έναν πονοκέφαλο για όλους τους προϊσταμένους, τεχνικούς ασφάλειας κλπ.  

Κάθε μορφή επικοινωνίας προϋποθέτει γνώση στη χρήση του εξοπλισμού που έχει στη διάθεσή του ο χρήστης, όπως οι πομποδέκτες, αλλά και γνώση και αντίληψη στην κατανόηση σημάτων με τα χέρια. Αν κάνουμε μια ιστορική αναδρομή, θα δούμε ότι στην Πυροσβεστική Υπηρεσία ένας συνηθισμένος τρόπος επικοινωνίας ήταν το μικρομεγάφωνο. Σε παλαιότερες διατάξεις ο χρήστης έπρεπε να μετακινήσει το χέρι του μέσα από το μανίκι της χημικής στολής για να χειριστεί το μικρομεγάφωνο του πομποδέκτη και να επικοινωνήσει με τον αξιωματικό σκηνής.

Η χρήση φορητών πομποδεκτών εντός των χημικών στολών, υφίσταται από πολλές υπηρεσίες και έχει δοκιμαστεί για πολλά χρόνια αποδεικνύοντας καλές και κακές πρακτικές λόγω της εξέλιξης της τεχνολογίας. Εντός των χημικών στολών έχουν δοκιμαστεί , μικρομεγάφωνα, λαρυγγόφωνα, μικρόφωνα κεφαλής οστικής αγωγιμότητας (bone conduction mic), ακόμα και πατέντες Ελληνικής φύσης που είχαν ως αποτέλεσμα να δημιουργηθούν συναρπαστικές ιστορίες μεταξύ αστείου και σοβαρού.

Αρκετές υπηρεσίες του ιδιωτικού και του δημόσιου τομέα χρησιμοποιούν πλέον ολοπρόσωπες προσωπίδες με ενσωματωμένα ή προσαρμοζόμενα συστήματα επικοινωνίας. Ανάλογα με την εγκεκριμένη διαμόρφωση, μπορούν να παρέχουν ενδοεπικοινωνία, ενίσχυση φωνής και σύνδεση με εξωτερικό πομποδέκτη μέσω μηχανισμού PTT (Push-To-Talk).

Πολλά σύγχρονα συστήματα μπορούν να συνεργαστούν με μεγάλο αριθμό πομποδεκτών VHF/UHF, DMR ή TETRA, όμως η συμβατότητα δεν είναι καθολική. Πρέπει να επιβεβαιώνεται ο εγκεκριμένος συνδυασμός πομποδέκτη, καλωδίου ή ασύρματου interface, μονάδας επικοινωνίας της προσωπίδας και, όπου απαιτείται, η αντίστοιχη πιστοποίηση ATEX/IECEx.

Ερχόμαστε όμως στο κρίσιμο ερώτημα, τι θα συμβεί στην περίπτωση αστοχίας όλων των παραπάνω συστημάτων επικοινωνίας κατά τη διάρκεια επιχείρησης σε ένα επικίνδυνο συμβάν ;

Σε επιχειρησιακή απόκριση σε επικίνδυνα υλικά, ο χειριστής δεν πρέπει να εισέρχεται μόνος του στην επικίνδυνη περιοχή. Το buddy system, δηλαδή η εργασία σε ζεύγος ή ομάδα τουλάχιστον δύο ατόμων, αποτελεί καθιερωμένο μέτρο ασφάλειας. Ενδεικτικά, το OSHA HAZWOPER 29 CFR 1910.120(q)(3)(v) απαιτεί επιχειρήσεις σε hazardous areas να εκτελούνται σε ομάδες δύο ή περισσότερων ατόμων και προβλέπει εφεδρικό προσωπικό έτοιμο για βοήθεια ή διάσωση. Για εργασίες συντήρησης εκτός επείγουσας απόκρισης εφαρμόζονται η εκτίμηση κινδύνου, η Άδεια Εργασίας και οι κανόνες της συγκεκριμένης εγκατάστασης· δεν υπάρχει μία ενιαία διεθνής «εξαίρεση ενός ατόμου». Στο ελληνικό πλαίσιο, η γραπτή εκτίμηση του επαγγελματικού κινδύνου της παρ. 1 του άρθρου 534 του Π.Δ. 62/2025 αποτελεί τη βασική τεκμηρίωση για τον προσδιορισμό των αναγκαίων μέτρων πρόληψης. Σε βιομηχανικές εγκαταστάσεις τα μέτρα αυτά εξειδικεύονται επιχειρησιακά από τις διαδικασίες της εγκατάστασης και, όπου εφαρμόζεται, από το σύστημα Άδειας Εργασίας (Permit to Work).

Ας εξετάσουμε όμως την περίπτωση δύο πυροσβεστών, σε χημική βιομηχανία ως ζεύγος διασωστών εντός χημικών στολών, που δέχονται κλήση να διαχειριστούν ένα αρκετά επικίνδυνο συμβάν με άγνωστες παραμέτρους.

Η επικοινωνία τόσο μεταξύ τους όσο και με τον αξιωματικό σκηνής που βρίσκεται σε αρκετά μέτρα απόσταση μακριά, είναι ζωτικής σημασίας. Θεωρούμε λοιπόν ότι διαθέτουν εξοπλισμό ενδοεπικοινωνίας  (πομποδέκτες) και παρελκόμενα αυτών.

Τι θα μπορούσε να πάει στραβά;

1. EMP (Electromagnetic pulse)

Ας ξεκινήσουμε από ένα ακραίο και πολύ απίθανο σενάριο για μια συνήθη επιχείρηση: τον ΗΜΠ (ηλεκτρομαγνητικό παλμό). Ένας αρκετά ισχυρός παλμός μπορεί να διαταράξει, να υποβαθμίσει ή να καταστρέψει ευαίσθητα ηλεκτρονικά συστήματα, δεν σημαίνει όμως ότι θα καταστραφούν όλες οι ηλεκτρονικές συσκευές. Η επίδραση εξαρτάται από την ένταση του φαινομένου, τη θωράκιση, την καλωδίωση, τις κεραίες και την ευαισθησία του εξοπλισμού.
Επιστημονική φαντασία; όχι βέβαια, καθώς υφίσταται τόσο σε αμυντικά σχήματα μεγάλων χωρών, ως οπλικό σύστημα αλλά και ως παρενέργεια μετά από πυρηνική έκρηξη.
Στην ουσία δεν μας απασχολεί, απλά το αναφέρω ενδεικτικά.

2. Κακόβουλες ενέργειες

Στις κακόβουλες ενέργειες σίγουρα εντάσσονται αρκετά περιστατικά που έχουν βιώσει τα σώματα ασφάλειας αλλά ιδιαιτέρως η Πυροσβεστική Υπηρεσία κατά τη διάρκεια των δασικών πυρκαγιών.

2.1 Παρεμβολέας

Εφόσον υπάρχει κάποιος, ο οποίος θέλει να δημιουργήσει πρόβλημα στις διαβιβάσεις μιας υπηρεσίας γνωρίζοντας την συχνότητα και τους κατάλληλους υποτόνους, μπορεί να παρεμβάλει κατά τη διάρκεια των διαβιβάσεων, με σκοπό το λεγόμενο «πάτημα» τόσο του αναμεταδότη όσο και της απευθείας εκπομπής μέσω αναλογικών δικτύων.

Το αποτέλεσμα αυτής της κακόβουλης και ποινικά διωκόμενης ενέργειας είναι η έλλειψη κατανόησης των διαβιβάσεων μεταξύ των εμπλεκόμενων διασωστών στο συμβάν και των αξιωματικών σκηνής ή του κέντρου της υπηρεσίας.

2.2 Συσκευές αποκλεισμού σημάτων (Jammer)

(Jammer)

Πρόκειται για συσκευές που εκπέμπουν σκόπιμα ραδιοσυχνοτική ενέργεια στην ίδια ή σε γειτονική ζώνη συχνοτήτων, με σκοπό να προκαλέσουν παρεμβολή και να εμποδίσουν την κανονική λήψη ενός ασύρματου συστήματος.

Η μη εξουσιοδοτημένη παρεμβολή ραδιοεπικοινωνιών απαγορεύεται σε πολλές δικαιοδοσίες, επειδή δημιουργεί επιβλαβείς παρεμβολές. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση ο ραδιοεξοπλισμός υπάγεται στην Οδηγία 2014/53/ΕΕ και στους κανόνες διαχείρισης του ραδιοφάσματος, ενώ για εξοπλισμό που χρησιμοποιείται αποκλειστικά για δημόσια ασφάλεια, άμυνα ή κρατική ασφάλεια μπορεί να ισχύουν ειδικότερες εθνικές ρυθμίσεις. Για αυτό δεν είναι σωστό να αποδίδουμε σε όλους τους τύπους jammer τις ίδιες αποστάσεις, ισχείς ή το ίδιο νομικό καθεστώς σε κάθε χώρα.

3. Ηλεκτρομαγνητικά πεδία βιομηχανικού τύπου

Γραμμές μεταφοράς υψηλής τάσης, μετασχηματιστές και άλλες ισχυρές ηλεκτρικές εγκαταστάσεις μπορούν υπό ορισμένες συνθήκες να δημιουργήσουν ηλεκτρομαγνητικό θόρυβο και να επηρεάσουν τις επικοινωνίες. Η πραγματική επίδραση εξαρτάται από την πηγή, την απόσταση, τη συχνότητα λειτουργίας, την κεραία και την ηλεκτρομαγνητική αντοχή του συγκεκριμένου εξοπλισμού.

Καλό θα ήταν να αναφέρω και τις υπόγειες γραμμές μεταφοράς ρεύματος οι οποίες σε πολύ εξαιρετικές περιπτώσεις μπορεί να παράγουν ηλεκτρομαγνητικό πεδίο περιορισμένης ισχύος όμως.

3.1 Φαινόμενο Κορώνα

Το φαινόμενο κορώνα (corona discharge) είναι μερική ηλεκτρική εκκένωση που εμφανίζεται όταν το ηλεκτρικό πεδίο γύρω από έναν αγωγό υψηλής τάσης είναι αρκετά ισχυρό ώστε να ιονίσει τον αέρα. Δεν είναι το ίδιο πράγμα με πλήρες ηλεκτρικό τόξο ή γενική διάσπαση της μόνωσης.

Οι εκκενώσεις «Corona» λαμβάνουν χώρα στην επιφάνεια μονωτικών μέσων, όταν η ένταση του ηλεκτρικού πεδίου υπερβεί μια τιμή, και έτσι ξεκινάνε οι ηλεκτρικές εκκενώσεις στο στρώμα του αέρα.

Δεν γνωρίζω αν πολλοί από εσάς το έχουν ξανακούσει, είναι όμως μια από τις περιπτώσεις (πιθανότητα) που αν υπάρχει αυτή η βλάβη σε εναέρια ηλεκτρική γραμμή τότε μπορεί να παρουσιάσει τις εξής συνέπειες πλησίον σας.

• Παράσιτα στα κοντινά ραδιοδίκτυα ή ραδιοφωνικούς σταθμούς και τηλεοπτικούς δέκτες
• Πρόσθετες απώλειες ενέργειας
• Χαρακτηριστικό τριγμό, ο οποίος ακούγεται εύκολα
• Θυσανοειδείς εκκενώσεις κατά μήκος των αγωγών/ του μονωτικού υλικού, ορατές κατά τη διάρκεια της νύχτας
• Παραμόρφωση των επί της γραμμής οδευόντων κυμάτων
• Παραγωγή διαβρωτικών υλικών (όζον και οξείδια αζώτου)

4. Δομικά στοιχεία

Φανταστείτε ότι εισέρχεστε για αντιμετώπιση περιστατικού σε σταθμό ΜΕΤΡΟ ή σε σήραγγα στην οποία υπάρχει επικίνδυνος παράγοντας. Η κάθε κατασκευαστική εταιρία έχει φροντίσει έτσι ώστε αρκετές από τις απαιτούμενες συχνότητες να έχουν την δυνατότητα λειτουργίας σε περίπτωση συμβάντος, αλλά αυτό δεν είναι πάντα σίγουρο καθώς πολλοί παράγοντες μπορούν να επηρεάσουν την κατάσταση αυτή. Λάβετε ως δεδομένο ότι τα δομικά στοιχεία κατασκευής του τούνελ ή της σήραγγας ή του ΜΕΤΡΟ μπορεί να επηρεάσουν την χρήση ραδιοσυχνοτήτων των χειριστών που βρίσκονται εντός αυτού και αυτών που είναι εξωτερικά. Πολλές φορές το σκυρόδεμα ή τα δομικά στοιχεία είναι τέτοια τα οποία δεν επιτρέπουν στους πομποδέκτες σας την λειτουργία αναμεταδότη (repeater).
Σε σήραγγες και υπόγειες εγκαταστάσεις η κάλυψη μπορεί να απαιτεί αναμεταδότες, leaky-feeder ή άλλη ειδικά σχεδιασμένη υποδομή. Πομποδέκτες ATEX/IECEx απαιτούνται μόνο όταν η ταξινόμηση της επικίνδυνης ζώνης επιβάλλει αντιεκρηκτικό εξοπλισμό. Η πιστοποίηση ATEX δεν λύνει από μόνη της το πρόβλημα ραδιοκάλυψης.

Ειδική εξαίρεση αποτελούν ομάδες έκτακτης ανάγκης ειδικά εκπαιδευμένες με αντίστοιχο εξοπλισμό ο οποίος έχει δοκιμαστεί και λειτουργούν οι συχνότητες των πομποδεκτών με επιπλέον εσωτερικό αναμεταδότη εντός του τούνελ.

5. Αστοχία υλικού

Με τον ορισμό «αστοχία υλικού» εννοούμε την συμπεριφορά ενός υλικού στην πράξη (σαν μέρος μιας μηχανής ή μιας κατασκευής), που κρίνεται σε μεγάλο βαθμό ανεπαρκής, σε σχέση με την αναμενόμενη σχεδίαση του, στην θεωρία.

Άρα λοιπόν μπορούμε να ορίσουμε ως αστοχία υλικού μερικές από τις παρακάτω περιπτώσεις :

• Μικρής διάρκειας μπαταρία αν και έδειχνε πλήρης σε φόρτιση ή ενέργεια.
• Αδυναμία εκπομπής πομποδέκτη στην απόσταση που επιθυμούμε.*
• Αδυναμία πίεσης του κομβίου PTT (Press to Talk) λόγω ελαττωματικού ελατηρίου.
• Πτώση του ακουστικού του πομποδέκτη ή μη δόκιμη εφαρμογή του στο αυτί μας.

*Η πιστοποίηση ATEX δεν επιβάλλει καθολικό μέγιστο όριο ισχύος 1 W. Η ισχύς εκπομπής εξαρτάται από το εγκεκριμένο μοντέλο, τη ζώνη συχνοτήτων, την ομάδα αερίων και τη συγκεκριμένη Ex διαμόρφωση. Για παράδειγμα, σημερινός πιστοποιημένος πομποδέκτης Motorola R7Ex διατίθεται, ανά έκδοση, με ισχύ RF 2 W ή 4 W καθώς και 1 W.

6. Βλάβες υλικού

Οι βλάβες και οι ζημιές του εξοπλισμού είναι στην καθημερινότητά μας, πόσοι είμαστε προετοιμασμένοι για αυτό όμως, είναι μια άλλη συζήτηση. Οποιαδήποτε λοιπόν βλάβη μπορεί να προκύψει κατά τη διάρκεια χρήσης του τηλεπικοινωνιακού μας εξοπλισμού, όπως :

• Αδυναμία εκπομπής πομποδέκτη λόγω βλάβης της κεραίας ή του ενισχυτή του.
• Βλάβη στην πλακέτα του πομποδέκτη ή της μάσκας ενδοεπικοινωνίας νέας γενιάς.
• Διαρροή υγρών των μπαταριών με συνέπεια την οξείδωση και παύση παραγωγής ρεύματος στο κύκλωμα.

Συνοψίζοντας λοιπόν όλα τα παραπάνω, βλέπουμε ότι η πιθανότητα να χάσουμε τις επικοινωνίες μας σε ένα συμβάν ενώ είμαστε εντός χημικής στολής, θεωρείται αρκετά πιθανή.

Η ανάγκη για εναλλακτική επικοινωνία με σήματα χεριών

Τα σήματα με τα χέρια στον τομέα της τεχνικής ασφάλειας, της ναυτιλίας της βιομηχανίας αλλά και σε άλλες πολλές περιπτώσεις υπάρχουν πολλά χρόνια πριν.

Σε διαφορετικές υπηρεσίες HazMat υπάρχουν κατά τόπους συστήματα σημάτων χεριών, αλλά δεν υπάρχει ένα ενιαίο διεθνώς τυποποιημένο σύστημα ειδικά για όλους τους χειριστές χημικών στολών.
Μια παλαιότερη καταγεγραμμένη προσπάθεια είναι η παρουσίαση του Yazid Bin Ismail το 2012, στην οποία προτείνονταν σχετικές κινήσεις για ειδοποίηση κινδύνων.

Παραθέτω σήματα χεριών για άλλες περιπτώσεις, όπως φορτοεκφορτώσεις εμπορευμάτων ή χρήσης γερανών για να πάρετε μια ιδέα.

Στην δική μας περίπτωση όμως, αυτό που χρειάζεται είναι μια εξειδικευμένη γλώσσα επικοινωνίας μέσω σημάτων με τα χέρια, όπου ο χειριστής χημικής στολής θα μπορεί να επικοινωνεί όχι μόνο με το ζευγάρι του, αλλά και με τον αξιωματικό σκηνής σε περίπτωση διακοπής των ασύρματων επικοινωνιών.

Τον Μάιο του 2022 έλαβε χώρα στην εταιρία Dräger Hellas S.A. ειδικό σεμινάριο C.B.R.N.E για περίπου 10 στελέχη από την 1^η και την 2^η ΕΜΑΚ του Πυροσβεστικού Σώματος.

Είχα την τύχη να συνεργαστώ με αυτά τα παιδιά, που είναι όλοι τους εξαιρετικοί αξιωματικοί και πυροσβέστες και στα πλαίσια του σεμιναρίου αυτού, παρουσίασα μια ιδέα που είχα χρόνια πριν αναφορικά με σήματα χεριών για χειριστές χημικής στολής αποκλειστικά.

Στο ειδικό workshop που κάναμε όλοι μαζί, τα στελέχη της ΕΜΑΚ έκαναν πάνω από 20 διαφορετικές προτάσεις για τα πιο σημαντικά σήματα χεριών που θα υπήρχε ανάγκη να χρησιμοποιήσουν σε περίπτωση διακοπής των ασυρμάτων πομποδεκτών τους.

Από αυτά συμφωνήσαμε όλοι, ότι τα πιο σημαντικά ήταν επτά τον αριθμό, και ο λόγος πίσω από αυτό δεν είναι μόνο η σπουδαιότητά τους αλλά και η ανάγκη απομνημόνευσης τους καθώς με το χρόνο πολλά πράγματα τείνουν να ξεχαστούν.

Η μέθοδος και το εκπαιδευτικό βίντεο δημοσιεύθηκαν επίσημα από το Πυροσβεστικό Σώμα στις 4 Σεπτεμβρίου 2022 με τίτλο «Εναλλακτική επικοινωνία με επτά σήματα χεριών στην επιχείρηση με στολές χημικής προστασίας». Στην ίδια επίσημη δημοσίευση αναφέρεται ότι τα δέκα στελέχη που εκπαιδεύτηκαν στη διαδικασία θα κληθούν να εκπαιδεύσουν και άλλους πυροσβέστες που εμπλέκονται σε ανάλογα περιστατικά.

Η επίσημη δημοσίευση και εκπαιδευτική αξιοποίηση από το Πυροσβεστικό Σώμα δεν σημαίνει ότι τα επτά σήματα αποτελούν διεθνές πρότυπο. Η Dräger Hellas υποστήριξε τη διεξαγωγή του workshop, όμως στο παρόν άρθρο δεν αποδίδεται στη Dräger πιστοποίηση ή τυποποίηση του συγκεκριμένου συστήματος σημάτων. Εκτός των εγκεκριμένων διαδικασιών κάθε υπηρεσίας ή οργανισμού, τα σήματα πρέπει να χρησιμοποιούνται μόνο μετά από αξιολόγηση, εκπαίδευση και πρακτική εξάσκηση του προσωπικού. Η χρήση τους δεν υποκαθιστά τις προβλεπόμενες ασύρματες επικοινωνίες, τους συναγερμούς, τις διαδικασίες ασφαλείας ή τις εντολές του επικεφαλής του συμβάντος.

Επιχειρησιακή σημείωση: Τα επτά σήματα αποτελούν εναλλακτικό τρόπο επικοινωνίας που έχει δημοσιευθεί από το Ελληνικό Πυροσβεστικό Σώμα. Πρέπει να είναι γνωστά και εξασκημένα από την ομάδα πριν από επιχειρησιακή χρήση και δεν αντικαθιστούν τις εγκεκριμένες ασύρματες επικοινωνίες, τους συναγερμούς ή τις εντολές του Incident Command.

Ανάλυση των επτά σημάτων χεριών

1. Ο χειριστής της χημικής στολής ρωτάει το συνάδελφο του, «είσαι καλά; όλα καλά;» και ο έτερος χειριστής μπορεί να απαντήσει με τον ίδιο χαιρετισμό είτε είναι το ζευγάρι του, είτε ο αξιωματικός σκηνής σε μακρινή απόσταση.
   Η κίνηση γίνεται με ένα από τα δύο χέρια συνήθως με το δεξί, σε σχήμα γροθιάς ακουμπώντας την κορυφή της κεφαλής επαναλαμβανόμενα τουλάχιστον τρεις φορές.
   Ο χειριστής πάντα κοιτάει αυτόν που θέλει να ρωτήσει ή να απαντήσει.
2. Ο χειριστής της χημικής στολής υποδεικνύει ότι «Δεν έχει αέρα» αυτό μπορεί να οφείλεται είτε σε πτώση της πίεσης της αναπνευστικής του συσκευής λόγω χρήσης είτε σε βλάβη. Χρειάζεται άμεση παρέμβαση προς αποκατάσταση του αέρα.
   Η κίνηση γίνεται με ένα από τα δύο χέρια συνήθως με το δεξί φέρνοντας το στο ύψος του λαιμού (ή κάτω από την ομματοθυρίδα) με συνεχείς κινήσεις και την παλάμη ανοιχτή, κίνηση επαναλαμβανόμενη τουλάχιστον τρεις φορές.
   Ο χειριστής πάντα κοιτάει αυτόν που θέλει να ειδοποιήσει.
3. Ο χειριστής της χημικής στολής ειδοποιεί ότι «υπάρχει κίνδυνος στο χώρο του» υψώνοντας τα δύο του χέρια, ακριβώς μπροστά από την ομματοθυρίδα της χημικής στολής σταυρώνοντας τα σε σχήμα «Χ». Η κίνηση γίνεται με τα δύο χέρια και καλό είναι να έχει μια επανάληψη τρεις φορές με παύση στο σχηματισμό «Χ».
   Ως κίνδυνος στο χώρο μπορεί να είναι η παρουσία επικίνδυνων χημικών ή επικίνδυνης ατμόσφαιρας ή εκρηκτικών ή άλλες πιθανές αιτίες που ο χειριστής θεωρεί επικίνδυνες.
   Ο χειριστής πάντα κοιτάει αυτόν που θέλει να ειδοποιήσει.
4. Ο χειριστής της χημικής στολής ειδοποιεί ότι «θέλει να βγει έξω από την στολή του» αυτό γίνεται με την χρήση και των δύο χεριών. Ο χειριστής χρησιμοποιεί τους αντίχειρες τεντωμένους προς την έξω μεριά της παλάμης και με κυκλικές επαναλαμβανόμενες κινήσεις δείχνει ότι πρέπει να βγει από την στολή.
   Οι λόγοι που μπορεί να συμβεί αυτό είναι πολλοί, όπως να έχει κάνει έμετο, να έχει υπερβολική εφίδρωση, να έχει ξεπεράσει το επιχειρησιακό όριο παραμονής που έχει καθοριστεί για τη συγκεκριμένη στολή, την αναπνευστική συσκευή, το θερμικό φορτίο και τις διαδικασίες της ομάδας, να έχει δυσλειτουργία ένα εξάρτημα και να δυσκολεύεται στο χειρισμό της χημικής στολής κλπ. Χρειάζεται άμεση παρέμβαση και σε αυτή την περίπτωση καθώς μπορεί ανά πάσα στιγμή να χάσει τις αισθήσεις του. Ο χειριστής πάντα κοιτάει αυτόν που θέλει να ειδοποιήσει.
5. Ο χειριστής της χημικής στολής ειδοποιεί ότι «Χρειάζεται βοήθεια» αυτό επιτυγχάνεται με την ανύψωση και των δύο χεριών του χειριστή πάνω από το κεφάλι του προσπαθώντας να σχηματίσει το Αγγλικό γράμμα «V». Η κίνηση καλό θα ήταν να είναι επαναλαμβανόμενη τουλάχιστον τρεις φορές. Ως βοήθεια νοείται οποιαδήποτε ανάγκη χρειαστεί ο χειριστής και δεν αρκείται στην παρουσία του ζεύγους του αλλά υποδηλώνει ότι χρειάζεται και άλλους συναδέλφους. Ο χειριστής πάντα κοιτάει αυτόν που θέλει να ειδοποιήσει.
6. Ένα από τα πιο κατανοητά σήματα χεριών είναι αυτό όπου ο χειριστής ειδοποιεί ότι θα «Χρειαστεί Φορείο». Αυτό σημαίνει πιθανόν ανεύρεση τραυματία ή τραυματιών στο χώρο. Η κίνηση αυτή επιτυγχάνεται με την κίνηση και των δύο χεριών πάνω και κάτω, αντιγράφοντας την κίνηση που κάνουμε όταν πιάνουμε ένα φορείο και το ανασηκώνουμε από το έδαφος. Ο χειριστής πάντα κοιτάει αυτόν που θέλει να ειδοποιήσει.
7. Ένα από τα πιο σημαντικά και ανατριχιαστικά σήματα με χέρια είναι αυτό του άμεσου κινδύνου όχι μόνο για τους χειριστές αλλά και για αυτούς που βρίσκονται πιο μακριά όπως ο αξιωματικός σκηνής ή άλλοι συνάδελφοι.
   Η κίνηση γίνεται ανασηκώνοντας και τα δύο σας χέρια σαν να θέλετε να πετάξετε και με επαναλαμβανόμενες κινήσεις ειδοποιεί ο χειριστής ότι υπάρχει «ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΕΚΚΕΝΩΣΤΕ». Λογικά σε αυτή την απευκταία περίπτωση θα δείτε τον χειριστή να έρχεται προς το μέρος σας με γοργό βηματισμό κάνοντας ταυτόχρονα αυτή την κίνηση.
   Αυτό σημαίνει ότι όλοι οι παρευρισκόμενοι στη θερμή ζώνη πρέπει να αποχωρήσουν άμεσα προς το προκαθορισμένο ασφαλές σημείο, σύμφωνα με τη ζωνοποίηση και τις εντολές του επικεφαλής του συμβάντος.

Ολοκληρώνοντας αυτό το άρθρο και το βίντεο, θα ήθελα να ευχαριστήσω τόσο την εταιρία για την υποστήριξη της σε αυτό το εγχείρημα, όσο και όλα τα στελέχη της ΕΜΑΚ και το Πυροσβεστικό Σώμα για την αμέριστη υποστήριξη τους και το ενδιαφέρον που έδειξαν στην δημιουργία αυτού του βίντεο.

Εύχομαι υγεία πρωτίστως, ασφάλεια στην εργασία και μακροημέρευση των Μέσων Ατομικής Προστασίας των σωμάτων ασφαλείας και ιδιαιτέρως της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας όπου καταπονούνται καθημερινά στις πιο δύσκολες συνθήκες.

Si vis pacem, para bellum…

Βιβλιογραφία – Παραπομπές και πηγές επικαιροποίησης

• Πυροσβεστικό Σώμα Ελλάδος, «Εναλλακτική επικοινωνία με επτά σήματα χεριών στην επιχείρηση με στολές χημικής προστασίας», 04.09.2022.
• OSHA, 29 CFR 1910.120 — Hazardous Waste Operations and Emergency Response, ιδίως §1910.120(q)(3)(v)-(vi), buddy system και εφεδρικό προσωπικό.
• Dräger, FPS-COM 7000 — Notes on Approval, εγκεκριμένοι συνδυασμοί intrinsically safe radio και interface/cable.
• Dräger, FPS-Com Voice, συμβατότητα με διαφορετικά μοντέλα πομποδεκτών μέσω εγκεκριμένων interfaces.
• Motorola Solutions, MOTOTRBO R7Ex ATEX/IECEx datasheet, διαφορετικές εγκεκριμένες τιμές RF ισχύος ανά έκδοση.
• Ευρωπαϊκή Ένωση, Οδηγία 2014/53/ΕΕ για τον ραδιοεξοπλισμό και την αποφυγή επιβλαβών παρεμβολών.
• Yazid Bin Ismail, Hazardous Materials Operations Hand Signs, παρουσίαση, 2012.
• FirePedia, Χημικές στολές προστασίας, βασικές γνώσεις & χρήση.

Τελευταία τεχνική αναθεώρηση: Αύγουστος 2026.