Η Ελλάδα είναι μια χώρα που μετράει πολλαπλά χτυπήματα σε όλο το γεωγραφικό της χώρο, από καταστροφικές πλημμύρες ανά τα έτη. Με κόστος πάνω απ’όλα ανθρώπινες ζωές, αλλά και τεράστιες ζημιές σε περιουσίες, τόσο υλικές όσο και φυσικές.
Πριν την παρουσίαση της εξέλιξης των φραγμάτων για πλημμύρες, ας δούμε τη σημασία και την ερμηνεία αυτού το συγκεκριμένου φαινομένου, ώστε να έχουμε μια καλή εικόνα.
Ως “πλημμύρα” ορίζεται η υπερχείλιση επιπλέον νερού, που καλύπτει την ξηρά.
Η οδηγία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ορίζει ως πλημμύρα την προσωρινή κάλυψη από νερό, εδάφους το οποίο υπό φυσιολογικές συνθήκες δεν καλύπτεται από νερό. Κατά την έννοια του «ρέοντος νερού», ο όρος “πλημμύρα” μπορεί επίσης να εφαρμοστεί στην εισροή της παλίρροιας. Οι πλημμύρες μπορεί να προκύψουν από έναν όγκο νερού όπως ένα ποτάμι ή λίμνη, η οποία υπερχειλίζει ή σπάει τα αναχώματα, με αποτέλεσμα το νερό να διαφύγει από τα συνήθη όριά του. Οι πλημμύρες συχνά προκαλούν ζημιές σε σπίτια και επιχειρήσεις, εφόσον αυτά έχουν εγκατασταθεί σε φυσικές περιοχές κατάκλισης των ποταμών. Το γεγονός ότι οι άνθρωποι συνεχίζουν να κατοικούν σε περιοχές που απειλούνται με ζημιές από πλημμύρες, είναι απόδειξη ότι η αξία του να ζουν κοντά στο νερό, υπερβαίνει το κόστος των επαναλαμβανόμενων περιοδικών πλημμυρών.
Η πλημμύρα συγκαταλέγεται στη κατηγορία των φυσικών καταστροφών όπως είναι οι θύελλες, καταιγίδες, ηφαιστειακές εκρήξεις, δασικές πυρκαγιές και άλλου τύπου φαινόμενα, (https://www.mirc.ntua.gr/natural-disasters-metsovo/natural-disasters) και χρήζει εξειδικευμένης γνώσης και χειρισμού από την Πολιτική Προστασία της εκάστοτε χώρας.
Να σημειώσουμε πως τα μεγαλύτερα και τα πιο σοβαρά προβλήματα κατά τη διάρκεια αλλά και το πέρας των ακραίων καιρικών φαινομένων που δημιουργούν τις πλημμύρες, συναντώνται στις αστικές περιοχές, εκεί όπου είναι εκτεθειμένα σε κίνδυνο κτίρια, και κυρίως ανθρώπινες ζωές.
Ολοκληρώνοντας τον πρόλογο της ερμηνείας αυτού του φυσικού φαινομένου, θα δώσουμε έμφαση στα αντιπλημμυρικά έργα των αστικών περιοχών και κυρίως θα εστιάσουμε στα μέτρα προστασίας που άπτονται στις δυνατότητες που έχει ο κάθε άνθρωπος, να προστατέψει τη ζωή του και την περιουσία του, είτε σε κλειστό χώρο είτε στο γύρω περιβάλλον.
Μια λύση που χρησιμοποιείται έως και σήμερα ως αντιπλημμυρικό φράγμα, είναι οι σάκοι άμμου. Πρόκειται για σάκους κατασκευασμένους από διάφορα υλικά, όπως ύφασμα, πλαστικό, λινάτσα, βαμβάκι και ριζόχαρτο. Το υλικό εντός των σάκων είναι κυρίως άμμος, αλλά πολλές φορές συναντούμε και αμμοχάλικο.
Τους σάκους αυτούς, οι πολίτες τους προμηθεύονται κυρίως μέσω της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, αφού η διαδικασία γεμίσματος των σάκων είναι χρονοβόρα και κοπιαστική.
Ας δούμε λοιπόν αναλυτικά την σύνθεση, τη διαδικασία και τις μετέπειτα επιπτώσεις των σάκων άμμου, που χρησιμοποιούμε ως φράγμα στις οικίες και στον περιβάλλοντα χώρο μας.
Θα δούμε πως ενώ προσφέρουν μεγάλο ποσοστό προστασίας, έχουν και αρκετά μειονεκτήματα.
- Η λινάτσα και το βαμβάκι διαθέτουν πόρους στη σύνθεσή τους, που όσο εύκολα απορροφούν το νερό, τόσο εύκολα μπορούν και να το αποβάλουν (μέχρι κάποιο ποσοστό) κατά τη μετακίνηση ή τη στασιμότητά τους με το καιρό.
- Οι σάκοι άμμου κατά την τοποθέτησή τους ως φράγμα, έχουν ανομοιογένεια σχηματικά και δεν στοιβάζονται σωστά, με αποτέλεσμα πολλές φορές να “γλιστρούν” και να πέφτουν από το ανάχωμα.
- Το βάρος μόνο με το αδρανές υλικό ενός σάκου, ανέρχεται περίπου στα 25 κιλά, ενώ όταν έχει εισέλθει νερό, το βάρος του ανεβαίνει κατά πολύ.
- Η μετακίνησή τους τόσο στεγνά όσο και βρεγμένα, απαιτεί πολλά άτομα, εργατοώρες και πολλές διαδρομές / δρομολόγια με μεταφορικά μέσα, μέχρι τον προορισμό τους. (Στη φωτογραφία που παραθέτουμε, η κάθε παλέτα ζυγίζει μόνο με στεγνά σακιά, πάνω από 2500 κιλά.)
- Κατά τη διαδικασία αποθήκευσης των σάκων και μέχρι τον τελικό προορισμό τους, απαιτούνται μεγάλοι αποθηκευτικοί χώροι, κυρίως σκεπαστοί.
- Η χρήση από ιδιώτες, είναι το ίδιο χρονοβόρα και κοπιαστική, είτε τους προμηθευτούν από την Πολιτική Προστασία είτε τους αγοράσουν οι ίδιοι.
- Σαφέστατα και δεν προσφέρουν πλήρη υδατόφραξη, διότι όταν ο σάκος φτάσει το μέγιστο ποσοστό απορρόφησης, τα υπόλοιπα νερά λιμνάζουν στην αρχή και κατόπιν διαπερνούν το φράγμα.
- Μετά το πέρας της πλημμύρας, οι σάκοι που έχουν αποκτήσει πολύ μεγάλο βάρος, θα πρέπει να ξεστηθούν από το τοίχωμα που δημιουργήσαμε και να απομακρυνθούν ως λύματα. Πολύς κόσμος πιστεύει ότι αν τα αφήσουμε σε μια αποθήκη η σε υπαίθριο χώρο, θα στεγνώσουν και θα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν. Αυτό όμως δεν είναι σωστό, διότι οι σάκοι μετά από έκθεση σε ήλιο, υγρασία και πιθανόν χιόνι κυρίως σε εξωτερικούς χώρους, αρχίζουν να διαλύονται, να σκίζονται δηλαδή και θα πρέπει να αρχίσουμε πάλι τη διαδικασία μεταφόρτωσης σε άλλους σάκους. Στη περίπτωση δε αποθήκευσης σε κλειστούς χώρους είναι ακόμη πιο επικίνδυνο, διότι μπορεί να περιέχουν έντομα, υπολείμματα ζώων σε σήψη, καύσιμα και λοιπές ακάθαρτες ουσίες που παρέσυραν τα ύδατα, με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί μούχλα, δυσάρεστες οσμές, εστία μόλυνσης και λοιπών βλαβερών ουσιών.
- Οι σάκοι άμμου δεν είναι βιοδιασπώμενοι και επειδή ακριβώς περιέχουν άμμο, δεν συνιστάται το θάψιμο τους αλλά η απόρριψή τους. Αυτό με τη σειρά του δημιουργεί πρόσθετο πρόβλημα, καθώς η περισυλλογή τους ως απορρίμματα καθυστερεί (κυρίως λόγου βάρους) και παραμένουν για πολύ καιρό δίπλα σε κάδους απορριμμάτων.
Στα πολλά λοιπόν προβλήματα των σάκων άμμου, η επιστήμη έχει την απάντηση.
Στο εμπόριο διατίθενται πλέον σάκοι κατασκευασμένοι από ένα πλήρως βιοδιασπώμενο κρυσταλλικό πολυμερές εννέα στρωμάτων, με φυσικές ίνες και άλλα βιοδιασπώμενα υλικά. Οι σάκοι αυτοί είναι ελαφριοί – πολύ ελαφριοί, μόλις 200 γραμμάρια, και μπορούν να αποθηκευτούν εύκολα παντού, ακόμη και σε μικρά συρτάρια και να είναι έτοιμοι για χρήση όποτε αυτό απαιτηθεί. Διατίθενται σε συσκευασία των πέντε (5) τεμαχίων και έχουν διάρκεια ζωής έως και δέκα χρόνια.
Αλλά ας προχωρήσουμε σε πιο αναλυτική περιγραφή.
- Κάθε σάκος μπορεί να απορροφήσει μέχρι 25 λίτρα ύδατος σε χρονικό διάστημα 3-5 λεπτών. Αυτό σημαίνει ότι το μέγιστο βάρος του φτάνει “γεμάτο” στα 25 κιλά και λόγω του υλικού που είναι κατασκευασμένος, δεν αφήνει το νερό να διαφεύγει ούτε κατά τη μετακίνηση του ούτε σε κατάσταση στασιμότητας.
- Έχουν τη μορφή μαξιλαροθήκης, και μπορούν να αποθηκευτούν πολύ γρήγορα και σε μεγάλες ποσότητες μέχρι να παραδοθούν στους πολίτες. Αυτό συνεπάγεται πως δεν χρήζουν μεγάλο κόστος σε μεταφορικά μέσα και σε εργατοώρες. Ας φανταστούμε ότι απλά αποθηκεύουμε κούτες καθαρές, και με μικρές διαστάσεις (μόλις 5 κιλά η συσκευασία των είκοσι τεμαχίων), σε λιγότερους αποθηκευτικούς χώρους, που απλά μεταφέρονται με κάθε μεταφορικό μέσον, δίχως την χρονοβόρα και πολυδάπανη κατάσταση που απαιτείται για τους σάκους άμμου.
- Σε αποθήκευση κλειστού χώρου, έχουν εγγύηση πέντε ετών, ενώ η διάρκεια ζωής τους ανέρχεται στα δέκα έτη.
- Κατά την προμήθειά τους σε παλέτα, το βάρος της με 2.800 σακιά έτοιμα προς χρήση, ανέρχεται στα 600 κιλά, σε αντίθεση με μια παλέτα με 100 σακιά άμμου, που ανέρχεται στα 2500 κιλά.
- Η ομοιομορφία των σάκων αυτών σε πλήρη εκτύλιξη, δημιουργούν ένα πιο συμπαγές φράγμα, το οποίο μπορεί να απωθεί ύδατα μέχρι και τρείς συνεχόμενους μήνες. Τα κρυσταλλικά τμήματα που εμπεριέχονται στους σάκους, όσο συνεχίζουν να τροφοδοτούνται με ύδατα, τόσο πιο αποτελεσματικοί γίνονται. Άρα λοιπόν βλέπουμε ότι διαθέτουν μεγάλο ποσοστό κορεσμού.
- Μετά το πέρας του φυσικού φαινομένου, οι σάκοι αυτοί όταν “ξεστηθούν “ από το υδατόφραγμα, με την έκθεση στον ήλιο, αρχίζει το νερό να εξατμίζεται και επανέρχονται στην πρώιμη μορφή τους, δίνοντας μας την ευχέρεια να τους επαναχρησιμοποιήσουμε.
Μια υποσημείωση εδώ. Από τη στιγμή που μιλούμε για πλημμυρικά ύδατα, θα υπάρχουν φερόμενες ακάθαρτες και λοιπές βλαβερές ουσίες. Σε αυτή τη περίπτωση, εννοείται πως δεν αποθηκεύουμε τους σάκους. Αφού συρρικνωθούν έως ένα ποσοστό με την έκθεση στον ήλιο, φορώντας πάντα γάντια για να αποφύγουμε τυχόν μολύνσεις, σκίζουμε διαγώνια το σακί και ρίχνουμε μαγειρικό αλάτι. Με αυτό το τρόπο, το αλάτι σε επαφή με τα πολυμερή υλικά, συρρικνώνει περισσότερο τον σάκο, και μπορούμε να τον τοποθετήσουμε σε κάδο απορριμμάτων.
- Το μεγαλύτερο μέρος της σύνθεσης τους, αποτελείται απο πολυμερή υλικά, βιοδασπώμενα, μη τοξικά και φιλικά στο περιβάλλον. Αυτό συνεπάγεται πως κατά την ταφή τους σε υγεινομικούς χώρους, αποσυντίθονται πλήρως.
- Η απορροφητικότητα τους λειτουργεί και σε θαλασσινό νερό, είναι δηλαδή πολύ αποτελεσματικά και σε παράκτια ή παραθαλάσσια υδατοφράγματα.
- Η λευκή τους κατασκευή, μας προειδοποιεί εάν έχουν απορροφήσει καθαρό νερό, ή λοιπές ακάθαρτες ουσίες. Και αυτό το καταλαβαίνουμε από την σκούρα η λερωμένη μορφή τους. Οι σάκοι αυτοί μπορούν να απορροφήσουν πολλές χημικές ουσίες, όπως πετρέλαιο, βενζίνη, ισχυρά καύσιμα αεροσκαφών, αιθανόλη, οξυλένιο, και πάρα πολλές άλλες χημικές ουσίες σε υγρή μορφή.
- Σε επαγγελματικό η προσωπικό επίπεδο, η χρήση αυτών των σάκων, μπορεί να χρησιμοποιηθεί ακόμη και ως προειδοποιητικό μέσο πρόληψης, σε περιπτώσεις ή χώρους που τυχόν έχουμε μια τρωτότητα ή μία επικείμενη ζημιά. Είτε σε στέγες, χώρους υγιεινής, υπόγεια, λεβητοστάσια, γραφεία, σκάφη, σωληνώσεις, σώματα καλοριφέρ και αποθήκες, η σταδιακή ανάπτυξή τους από την ξηρή κατάσταση, μας υποδηλώνει πως υπάρχει διαρροή και πρέπει να δώσουμε τη δέουσα σημασία.
Αναλύοντας περιγραφικά τόσο τους σάκους με άμμο όσο και τους σάκους με πολυμερείς κρυστάλλους, βλέπουμε πως οι τεχνολογικές μελέτες και τα αποτελέσματα έχουν αλματώδη ανάπτυξη.
Αυτή τη στιγμή, μπορούμε να προστατέψουμε τις περιουσίες μας και την οικογένεια μας, με χαμηλό κόστος, γρήγορα και χωρίς ιδιαίτερο κόπο. Με μικρό χώρο αποθήκευσης και μεταφοράς ακόμα και με συμβατικό όχημα, μπορούμε να προστατευτούμε είτε σε αστικό ιστό είτε σε κάποια εξοχική κατοικία. Και το πιο σημαντικό προσόν είναι ότι δεν απαιτείται κάποια ιδιαίτερη γνώση, μπορούν να χρησιμοποιηθούν από τον οποιοδήποτε.
Με τη προμήθεια τέτοιων σάκων μπορεί η πολιτεία να εφοδιάσει τους πολίτες έγκαιρα και άμεσα, και να αποφευχθούν τα χειρότερα σε πολλές περιπτώσεις. Ήδη αρκετές χώρες, έχουν προχωρήσει στη χρήση και προμήθεια κρυσταλλικών σάκων και έχει διαπιστωθεί στην πράξη πως τα οφέλη από τη χρήση τους είναι πολλαπλά, τόσο χρονικά (άμεση χρήση) όσο και οικονομικά.
Για το Fire Rescue Pedia, Συμεών Μπανός
Πηγές – Παραπομπές
- https://www.mirc.ntua.gr/
- https://el.wikipedia.org/wiki
- https://www.thetoc.gr/
- https://www.makthes.gr/
- http://forum.moschato-guide.gr/
