Βασική προϋπόθεση για όλους μας όταν εμπλακούμε σε ένα συμβάν οποιασδήποτε φύσεως είναι να μην χάσουμε την ψυχραιμία μας και να αντιδράσουμε με γνώμονα την κοινή λογική.
Θα περιγράψουμε παρακάτω μερικές περιπτώσεις που καθορίζουμε πως πρέπει να συμπεριφερθείτε για να δώσετε την ευκαιρία στους συμπολίτες σας να γλιτώσουν από ένα τροχαίο, μια πυρκαγιά ή ακόμα και την ζωή τους την ίδια.
Σε περίπτωση πυρκαγιάς σε δάσος
Η πυρκαγιά σε ένα δάσος ή μια έκταση ξερών χόρτων πολλές φορές παίρνει τεράστιες διαστάσεις με αποτελέσματα τραγικά. Θα πρέπει λοιπόν να προσέξουμε τα παρακάτω:
- Πόσο μεγάλη είναι η φωτιά;
- Τι καίγεται;
- Τι υπάρχει πλησίον που εγκυμονεί άμεσο κίνδυνο;
- Υπάρχουν δρόμοι πρόσβασης για τις πυροσβεστικές δυνάμεις;
- Έχουμε τη δυνατότητα να παραμείνουμε σε ασφαλές σημείο και να συνεχίσουμε να δίνουμε πληροφορίες στο Κέντρο (199 ή 112);
Ένα κακό παράδειγμα είναι ο παρακάτω εικονικός διάλογος μεταξύ Κέντρου Π.Υ. (199) και ιδιώτη που καλεί από το τηλέφωνό του.
Ιδιώτης: Ναι !!! 199 εκεί; Έχει πάρει φωτιά εδώ στο δάσος, ελάτε γρήγορα στον Υμηττό!
199: Παρακαλούμε μιλήστε πιο αργά και εξηγήστε μας πού ακριβώς! Υπάρχει διεύθυνση, τι καίγεται;
Ιδιώτης: Απέναντι από το Supermarket “Τάδε” στο αλσύλλιο καλέ, έχει φωτιά σας λέω!!!
199: Κυρία μου ηρεμήστε και πέστε μας υπάρχει διεύθυνση πλησίον του αλσυλλίου;
Ιδιώτης: Εεεε… μισό λεπτό… Κώστααααα… καλέ Κώστα πώς λέγεται το αλσύλλιο δίπλα στη παιδική χαρά; (περνάνε 5 λεπτά μέχρι να σκεφτεί ο Κώστας) …Ναι ναι εκεί που πηγαίναμε την εγγονή μας… Πώς; Αααα… καλέ με ακούτε; …στο Δημοτικό αναψυκτήριο δίπλα είναι Μάρκου Μπότσαρη 15 …νομίζω!
199: ……
Και όμως τέτοιες τραγελαφικές περιπτώσεις έχει καταγράψει το 199 άπειρες, πως περιμένετε μετά να μην καθυστερήσει η Πυροσβεστική έξοδος όταν έχουν ήδη χαθεί πολύτιμα λεπτά μιλώντας στο τηλέφωνο και δίνοντας ασαφείς απαντήσεις στον υπάλληλο του 199 ή του 112;
Θα πρέπει εντοπίζοντας μια φωτιά – πυρκαγιά να σκεφτούμε τα εξής:
- Να μην πανικοβληθώ!
- Να ειδοποιήσω άμεσα το 199 ή το 112!
- Να μην καθυστερήσω την κλήση προσπαθώντας πρώτα να αντιμετωπίσω μόνος μου την πυρκαγιά.
- Η διεύθυνση αν με ρωτήσουν είναι αυτή που νομίζω; Να την επιβεβαιώσω για σιγουριά.
- Έχουν πρόσβαση και αν ναι από πού τα πυροσβεστικά οχήματα;
- Κινδυνεύουν άλλα κτίρια πλησίον ή υπάρχει παράγοντας που να ανεβάζει την επικινδυνότητα;
Ο σωστός διάλογος μεταξύ του καλούντος και του κέντρου (199 ή 112) είναι ο παρακάτω:
Ιδιώτης: Ναι! Γεια σας, υπάρχει πυρκαγιά σε άλσος του Υμηττού επί της οδού Μάρκου Μπότσαρη 25, δίπλα στη παιδική χαρά, υπάρχει πρόσβαση και από την Μπουμπουλίνας αν θέλετε να πάτε από την κάτω μεριά έχει και άλλη είσοδο που χωράνε τα Πυροσβεστικά οχήματα.
199: Έχει μεγάλη έκταση η πυρκαγιά;
Ιδιώτης: Τι να σας πω, περίπου 300 με 400 τετραγωνικά αλλά φυσάει και επεκτείνεται κάντε σύντομα!!!
199: Σας ευχαριστούμε δώστε μας το τηλέφωνό σας μήπως χρειαστεί να σας καλέσουμε.
Ιδιώτης: Ευχαρίστως καλέστε με στο 69999999999 θα είμαι στο σημείο για 20 λεπτά ακόμα!
199: Σας ευχαριστούμε, στέλνουμε οχήματα άμεσα!
Μην κλείσετε την κλήση μέχρι να σας το πει ο τηλεφωνητής και απαντήστε στις ερωτήσεις του όσο πιο σύντομα και συγκεκριμένα μπορείτε.
Παίζει μεγάλο ρόλο η ψυχραιμία που θα επιδείξουμε τις πρώτες δύσκολες ώρες, καθώς και η αντίληψή μας στην μετάδοση των πληροφοριών στο κέντρο (199 ή 112). Όσο πιο σαφείς είμαστε τόσο πιο γρήγορα και με καλύτερη εικόνα του συμβάντος μπορούν να κινητοποιηθούν οι δυνάμεις.
Αν καθοδόν αντιληφθείτε πυρκαγιά σε αυτοκίνητο
Πρώτη επιλογή είναι η απομάκρυνση σε ασφαλή απόσταση και η άμεση ειδοποίηση του 112 ή του 199. Μην πλησιάζετε όχημα στο οποίο η πυρκαγιά έχει ήδη αναπτυχθεί. Εκτός από τα καύσιμα και τις μπαταρίες, μπορεί να υπάρξουν εκτινάξεις εξαρτημάτων, θραύση ή βίαιη αστοχία ελαστικών, ενεργοποίηση πυροτεχνικών συστημάτων και άλλοι απρόβλεπτοι κίνδυνοι.
Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με αυτούς τους κινδύνους μπορείτε να διαβάσετε και το άρθρο του FirePedia, «Εκρήξεις σε πυρκαγιές οχημάτων & τύποι εκρήξεων».
Αν ο οδηγός βρίσκεται ήδη σε ασφαλές σημείο, ρωτήστε τον αν το όχημα μεταφέρει εύφλεκτα, εκρηκτικά ή άλλα επικίνδυνα υλικά και αν γνωρίζει εάν το όχημα χρησιμοποιεί LPG, CNG ή άλλο εναλλακτικό καύσιμο. Αυτές οι πληροφορίες πρέπει να μεταφερθούν στο Κέντρο.
Ποτέ μην ανοίγετε το καπό της μηχανής όταν υπάρχει φωτιά ή έντονος καπνός. Το άνοιγμα μπορεί να αυξήσει απότομα την παροχή οξυγόνου και να προκαλέσει ταχεία ανάπτυξη της πυρκαγιάς.
Μόνο αν πρόκειται για πολύ μικρή αρχόμενη εστία, υπάρχει ασφαλής οδός διαφυγής, γνωρίζετε να χρησιμοποιείτε τον πυροσβεστήρα και μπορείτε να επιχειρήσετε χωρίς να ανοίξετε το καπό και χωρίς να πλησιάσετε επικίνδυνα, μπορεί να γίνει περιορισμένη προσπάθεια κατάσβεσης. Σε κάθε αμφιβολία απομακρυνθείτε.
Σε ηλεκτρικό ή υβριδικό όχημα, μην αγγίζετε καλώδια, εξαρτήματα υψηλής τάσης ή τη μπαταρία έλξης και μην επιχειρείτε επέμβαση σε φωτιά της μπαταρίας. Απομακρυνθείτε από τον καπνό και ενημερώστε το 112 ή το 199 ότι πρόκειται για ηλεκτρικό ή υβριδικό όχημα, εφόσον το γνωρίζετε.
Αν η πυρκαγιά έχει πάρει έκταση μην επιχειρείτε κατάσβεση. Θα θέσετε τον εαυτό σας σε κίνδυνο και η ποσότητα κατασβεστικού υλικού ενός φορητού πυροσβεστήρα μπορεί να μην επαρκέσει. Απομακρυνθείτε και περιμένετε την Πυροσβεστική Υπηρεσία.
Τροχαία συμβάντα
Σε περιπτώσεις όπως τροχαία συμβάντα ή άλλου είδους περιπτώσεις που χρήζουν έκτακτης ανάγκης και κινητοποίησης υπηρεσιών άμεσης ανάγκης πρέπει να λειτουργούμε ως εξής.
Καθορίζουμε όσο μπορούμε την έκταση του συμβάντος και τηλεφωνούμε στο 112, δίνοντας όλες τις πληροφορίες όσο μπορούμε πιο αναλυτικά και σύντομα. Το 112 μπορεί να κινητοποιήσει τις απαιτούμενες υπηρεσίες ανάλογα με το περιστατικό.
Δίνουμε τον αριθμό των εμπλεκομένων στο ατύχημα, π.χ. υπάρχουν 6 άτομα εμπλεκόμενα και είναι τραυματισμένα. Δεν χρειάζεται ούτε πρέπει να προσπαθήσουμε να χαρακτηρίσουμε κάποιον ως νεκρό. Περιγράφουμε τι βλέπουμε και ενημερώνουμε αν κάποιος δεν ανταποκρίνεται ή δεν αναπνέει φυσιολογικά.
Διευκρινίζουμε αν οι τραυματίες είναι εγκλωβισμένοι μέσα σε όχημα ή καταπλακωμένοι από μπάζα ή άλλα υλικά. Παίζει μεγάλο ρόλο, διότι έτσι το Κέντρο γνωρίζει ότι ενδέχεται να απαιτείται εξειδικευμένος εξοπλισμός διάσωσης.
Ποτέ δεν μετακινούμε τα θύματα εκτός και αν είναι απολύτως απαραίτητο και δεν μπορούμε να κάνουμε διαφορετικά. Για παράδειγμα, αν το άτομο βρίσκεται μέσα σε όχημα και υπάρχει άμεσος και σοβαρός κίνδυνος πυρκαγιάς ή άλλος κίνδυνος που απειλεί τη ζωή του, μπορεί να απαιτηθεί η μετακίνησή του.
Δίνουμε και πάλι σαφή διεύθυνση ή ακριβές σημείο, το όνομά μας και αν μπορούμε να περιμένουμε με ασφάλεια στο συμβάν μέχρι να φτάσουν οι υπηρεσίες εκτάκτου ανάγκης.
Αν μας ζητηθεί από τις αστυνομικές αρχές να δώσουμε πληροφορίες ή κατάθεση, λέμε ακριβώς όσα έχουμε δει ή έχουμε ακούσει, τίποτα παραπάνω, ούτε συμπληρώνουμε αυτό που λέμε στην λαϊκή γλώσσα “σάλτσα”. Για ό,τι δεν γνωρίζουμε ή δεν είδαμε λέμε απλά ότι δεν το γνωρίζουμε.
Επικοινωνία με το ΕΚΑΒ
Φυσικά να κάνουμε μια παρατήρηση σε θέματα που αφορούν το ΕΚΑΒ. Αν χρησιμοποιήσετε το 166 και υπάρχει αναμονή, παραμείνετε ψύχραιμοι και χρησιμοποιήστε τον χρόνο για να οργανώσετε τις πληροφορίες που θα δώσετε. Σε συμβάν όπου απαιτούνται περισσότερες υπηρεσίες μπορείτε να καλέσετε το 112.
Ο χρόνος άφιξης εξαρτάται από την περιοχή, την κυκλοφορία, τη διαθεσιμότητα των μέσων και τη βαρύτητα του περιστατικού και δεν μπορεί να δοθεί ένας γενικός χρόνος απόκρισης που να ισχύει για κάθε συμβάν.
Αν η κατάσταση του ασθενούς επιδεινωθεί, αν χάσει τις αισθήσεις του, αν δεν αναπνέει φυσιολογικά, αν υπάρχει σοβαρή αιμορραγία ή άλλη σημαντική αλλαγή, ενημερώστε αμέσως ξανά το 112 ή το 166 και ακολουθήστε τις οδηγίες του Κέντρου. Το Κέντρο είναι αυτό που θα αποφασίσει ποιο διαθέσιμο μέσο ανταπόκρισης είναι το καταλληλότερο.
Συμβουλές γενικής φύσεως προς τους πολίτες
1. Όταν σας προσπερνάει Ασθενοφόρο, Πυροσβεστικό ή άλλο όχημα άμεσης ανάγκης σε επείγουσα αποστολή ΜΗΝ μπαίνετε από πίσω για να γλιτώσετε την κίνηση. Εγκυμονεί μεγάλο κίνδυνο, επειδή το όχημα μπορεί να χρειαστεί να σταματήσει ή να αλλάξει πορεία απότομα. Ο Κώδικας Οδικής Κυκλοφορίας απαγορεύει ρητά να ακολουθείτε από κοντά όχημα άμεσης ανάγκης που εκτελεί επείγουσα αποστολή.
2. Όταν αντιληφθείτε όχημα άμεσης ανάγκης με φωτεινή ή ηχητική προειδοποίηση, μειώστε ταχύτητα ομαλά και με ασφάλεια και δώστε χώρο για να περάσει. Κινηθείτε όσο είναι ασφαλές προς τα δεξιά και, αν απαιτείται, σταματήστε.
Ποτέ μην φρενάρετε πανικόβλητοι και απότομα χωρίς να λαμβάνετε υπόψη την κυκλοφορία πίσω σας. Μειώστε ταχύτητα ομαλά, με προσοχή και παραχωρήστε προτεραιότητα.
3. Όταν συναντάτε καθοδόν ατύχημα ΜΗΝ κόβετε ταχύτητα για να δείτε το “θέαμα”, σας υποβιβάζει σαν ανθρώπους. Από την στιγμή που δεν μπορείτε να βοηθήσετε τα θύματα, το μόνο που μπορείτε να κάνετε είναι να συνεχίσετε με ασφάλεια χωρίς να μπλοκάρετε την κυκλοφορία. Σταματώντας και χαζεύοντας το μόνο που καταφέρνετε είναι να δημιουργείτε επιπλέον κίνδυνο και καθυστέρηση.
4. Σε ατύχημα αν είστε πεζός MHN μαζεύεστε πάνω από τις δυνάμεις εκτάκτου ανάγκης. Οι πυροσβέστες και οι διασώστες που προσπαθούν να απεγκλωβίσουν τα θύματα, το μόνο που δεν χρειάζονται είναι να νιώθουν την ανάσα σας στο σβέρκο τους. Καθίστε μακριά και δώστε τους χώρο να δουλέψουν και αέρα να ανασάνουν τα θύματα. Μην πατάτε πάνω στο σημείο του ατυχήματος, μπορεί να συμπαρασύρετε με τα πόδια σας σημαντικά ευρήματα που χρειάζεται το ανακριτικό της τροχαίας ή της πυροσβεστικής σε περίπτωση πυρκαγιάς.
5. Ποτέ μα ποτέ MHN εισέρχεστε σε ενεργό χώρο κατάσβεσης δασικής ή άλλης πυρκαγιάς, εκτός αν συμμετέχετε σε οργανωμένη και εξουσιοδοτημένη δράση και ενεργείτε σύμφωνα με τις οδηγίες των αρμόδιων αρχών. Το μόνο που δεν χρειάζονται εκείνη την στιγμή οι πυροσβέστες είναι να κυνηγάνε έναν πολίτη μην καεί από την υπερβολική του ευαισθησία για το δάσος!
Μείνετε μακριά από τον χώρο επιχειρήσεων και, εφόσον σας ζητηθεί από τις αρμόδιες δυνάμεις, βοηθήστε μόνο σε δευτερεύουσα εργασία που μπορεί να γίνει από ασφαλή χώρο χωρίς να θέτετε τον εαυτό σας σε κίνδυνο.
6. Αν καθοδόν νύχτα αντιληφθείτε τροχαίο ατύχημα και δεν θέλετε να σταματήσετε επειδή φοβάστε για εγκληματίες ή παγίδες κλπ… παγώστε την εικόνα στο μυαλό σας και φωτογραφίστε με την μνήμη σας ακριβώς την ώρα που περνάτε όσες πιο πολλές πληροφορίες μπορείτε, κατόπιν αμέσως ειδοποιήστε το 112 να σπεύσουν οι αρμόδιες υπηρεσίες προς βοήθεια.
Προσοχή μην αδρανείτε αν δεν μπορείτε να σταματήσετε για να βοηθήσετε. Το λιγότερο που μπορείτε να κάνετε είναι να πάρετε τηλέφωνο. Θυμηθείτε μπορεί την επόμενη φορά να είναι συγγενής σας ένα από τα θύματα, δεν θα θέλατε κάποιος περαστικός να έπαιρνε τηλέφωνο και να γλίτωνε από βέβαιο θάνατο ο δικός σας άνθρωπος;
7. Σε περίπτωση που ατύχημα εξελιχθεί μπροστά στα μάτια σας και είστε ο πρώτος που το αντιλαμβάνεται, πάντα πάρτε πρώτα μέτρα αυτοπροστασίας, ειδοποιήστε το 112 και κατόπιν δείτε αν και πώς μπορείτε να βοηθήσετε χωρίς να γίνετε και εσείς μέρος του συμβάντος.
- Πρώτα από όλα πριν σταματήσετε το αυτοκίνητό σας, βεβαιωθείτε ότι το σταθμεύετε σε τέτοια θέση που να μην κινδυνεύετε όταν βγείτε να σας χτυπήσει άλλο διερχόμενο όχημα και να μην εμποδίζετε την πρόσβαση των υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης.
- Αν υπάρχει διαθέσιμο ανακλαστικό γιλέκο υψηλής ορατότητας, φορέστε το πριν εκτεθείτε στην κυκλοφορία. Όπου είναι δυνατό βγείτε από την πλευρά του οχήματος που βρίσκεται μακριά από την κινούμενη κυκλοφορία.
- Σε αυτοκινητόδρομο, αν μπορείτε να το κάνετε με ασφάλεια, απομακρυνθείτε από το οδόστρωμα και παραμείνετε πίσω από το στηθαίο ασφαλείας ή όσο το δυνατόν μακρύτερα από την κυκλοφορία.
- Αν απαιτείται να τοποθετηθεί προειδοποιητικό τρίγωνο λόγω αναγκαστικής στάσης, τοποθετείται έτσι ώστε να προειδοποιούνται έγκαιρα οι οδηγοί που πλησιάζουν. Ο ισχύων ΚΟΚ προβλέπει απόσταση τουλάχιστον 20 μέτρων σε κατοικημένη περιοχή και τουλάχιστον 50 μέτρων εκτός κατοικημένης περιοχής. Για αναγκαστική ακινητοποίηση επί του οδοστρώματος σε αυτοκινητόδρομο ή οδό ταχείας κυκλοφορίας εφαρμόζεται ο ειδικός κανόνας του άρθρου 33 παρ. 3, με το τρίγωνο τουλάχιστον 100 μέτρα πίσω από το όχημα.
- Αν η τοποθέτηση του τριγώνου απαιτεί να κινηθείτε πεζοί σε σημείο όπου κινδυνεύετε άμεσα από την κυκλοφορία, η προσωπική σας ασφάλεια προηγείται.
- Ανάψτε τα αλάρμ του αυτοκινήτου σας και MHN αφήνετε άσκοπα πόρτες ή το πορτ μπαγκάζ ανοιχτά προς την κυκλοφορία.
- Προσπαθήστε να διασφαλίσετε κατά αρχήν την προσωπική σας ακεραιότητα και μετά κάντε ό,τι είναι δυνατό για τη σωματική ακεραιότητα του θύματος. Αν γνωρίζετε πρώτες βοήθειες μπορείτε να τις παρέχετε, ακολουθώντας παράλληλα τις οδηγίες του τηλεφωνητή.
- Αν υπάρχει τρακαρισμένο ή αναποδογυρισμένο όχημα, προσέξτε για διαρροές καυσίμων, καπνό, φωτιά, ηλεκτρικά συστήματα και άλλους κινδύνους. Μην επιχειρείτε να αποσυνδέσετε μπαταρίες, καλωδιώσεις ή άλλα ηλεκτρικά συστήματα του τρακαρισμένου οχήματος.
- Σε ηλεκτρικό ή υβριδικό όχημα μην αγγίζετε καλώδια ή εξαρτήματα υψηλής τάσης. Η ασφαλής απομόνωση του οχήματος είναι εργασία εκπαιδευμένου προσωπικού σύμφωνα με τις οδηγίες του κατασκευαστή.
- Αν έχετε πυροσβεστήρα στο δικό σας όχημα, μπορείτε να τον έχετε διαθέσιμο σε ασφαλές σημείο μόνο εφόσον μπορείτε να τον πάρετε χωρίς να εκτεθείτε σε κίνδυνο. Δεν πλησιάζουμε αναπτυγμένη πυρκαγιά οχήματος για να χρησιμοποιήσουμε έναν μικρό φορητό πυροσβεστήρα.
8. Παραμείνετε ψύχραιμοι και καλέστε και πάλι το 112 για οδηγίες αν η κατάσταση μεταβληθεί ή χρειάζεστε περαιτέρω βοήθεια.
Η ψυχραιμία και η λογική κάνουν τη διαφορά
Εν κατακλείδι η ψυχραιμία και η λογική είναι οι δύο καλύτεροι σύμβουλοι για περιπτώσεις εκτάκτου ανάγκης, καλό θα ήταν όμως να προσθέσουμε και λίγο ευαισθησία για την ανθρώπινη ζωή γιατί είναι κάτι που αρχίζει και εξαφανίζεται από την Ελλάδα.
Ας μην γίνουμε κράτος αδιαφορίας. Μπορούμε να βοηθήσουμε, δεν χρειάζεται να τύχει σε έναν από εμάς ή σε συγγενή μας για να ευαισθητοποιηθούμε και να βοηθήσουμε κάποιον άλλον!
Μπορούμε να κάνουμε την διαφορά και να δείξουμε το μεγαλείο της ανθρώπινης ψυχής και του Ελληνικού φιλότιμου!
Τελευταία τεχνική αναθεώρηση: Αύγουστος 2026.
Βιβλιογραφία – Πηγές
- Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας – Οδηγίες προστασίας για δασικές πυρκαγιές και λειτουργία του Ευρωπαϊκού Αριθμού Έκτακτης Ανάγκης 112.
- Ν. 5209/2025, ΦΕΚ Α΄ 100/13.06.2025 – Κώδικας Οδικής Κυκλοφορίας – άρθρο 33 για αναγκαστική ακινητοποίηση σε αυτοκινητόδρομους και οδούς ταχείας κυκλοφορίας, άρθρο 38 για αναγκαστική στάθμευση και προειδοποιητική σήμανση και άρθρο 48 για οχήματα άμεσης ανάγκης.
- European Resuscitation Council Guidelines 2025 – First Aid – ασφάλεια σκηνής, αρχική αξιολόγηση και μετακίνηση τραυματία μόνο όταν το περιβάλλον δεν είναι ασφαλές.
- ISO 17840 – Road vehicles, information for first and second responders, Rescue Sheets και Emergency Response Guides για συμβατικά, υβριδικά και ηλεκτρικά οχήματα.
- Πυροσβεστικές και οδικές οδηγίες ασφαλείας για πυρκαγιές και ακινητοποιημένα οχήματα – απομάκρυνση επιβατών, αποφυγή ανοίγματος του καπό, ασφαλής θέση και προστασία από την κυκλοφορία.
