Η περίοδος δασοπροστασίας/δασοπυρόσβεσης έχει ήδη φτάσει στη χώρα μας και με τον πόλεμο στην Ουκρανία να μαίνεται και τις οικονομικές κυρώσεις κατά της Ρωσίας να κρατούν καλά, το ερώτημα που τίθεται, με δεδομένο ότι τα περισσότερα πυροσβεστικά ελικόπτερα (Ε/Π) ναυλώνονται από τις δυο αυτές χώρες, είναι από που και τι Ε/Π θα συνδράμουν στην κατάσβεση των αναμενόμενων δασικών πυρκαγιών.
Κάποια από τα ρωσικά Ε/Π που έχουν πετάξει στον ελλαδικό χώρο για δασοπυρόσβεση είναι το Kamov Ka-32, το Mil Mi-8 και το Mil Mi-26 το οποίο είναι και το μεγαλύτερο ελικόπτερο στον κόσμο. Τα Ε/Π αυτά ναυλώνονταν από εταιρίες ρωσικών και ουκρανικών συμφερόντων και κατά συνέπεια λόγω του πολέμου στην Ουκρανία και των κυρώσεων στην Ρωσία για φέτος τουλάχιστον δεν θα μπορέσουν να ναυλωθούν.
Ε/Π πυρόσβεσης
Το ερώτημα που λογικά τίθεται είναι ποιά Ε/Π μπορούν να εξυπηρετήσουν αυτή την ανάγκη;
Η απάντηση είναι ότι οποιοδήποτε Ε/Π μπορεί να εξοπλιστεί με μηχανισμό εξωτερικών φορτίων έχει δυνατότητα να προσαρτήσει και κάδο νερού (Bambi bucket). Κατά συνέπεια ακόμα και ένα Robinson R-44 έχει δυνατότητες δασοπυρόσβεσης.
Η άλλη μέθοδος δασοπυρόσβεσης είναι με Ε/Π στα οποία έχει προσαρτηθεί εγκεκριμένη δεξαμενή νερού είτε εξωτερικά (στην “κοιλιά” του Ε/Π) είτε εσωτερικά (στην καμπίνα), όπως το πολύ γνωστό μας Sikorsky S-64 Skycrane.
Και στις δυο περιπτώσεις είναι προφανές ότι όσο πιο μικρό το Ε/Π τόσο μικρότερο φορτίο νερού μπορεί να πάρει και αντίστοιχα τόσο πιο συχνά θα χρειάζεται ανεφοδιασμό.
Κάδοι νερού (Bambi bucket)
Είναι προφανές ότι όσο μεγαλύτερο είναι το ελικόπτερο και όσο μεγαλύτερη ισχύ έχει τόσο μεγαλύτερο κάδο μπορεί να εξυπηρετήσει, με τον περιορισμό στη συνέχεια να τίθεται στον μηχανισμό των εξωτερικών φορτίων και της κατασκευαστικής σχεδίασης του ελικοπτέρου στο σημείο που δέχεται τον μηχανισμό.
To Bambi bucket εφευρέθηκε το 1982 από τον Don Arney της SEI Industries στον Καναδά η οποία και διατηρεί την πατέντα. Η χωρητικότητα των ξεκινάει από 270 λίτρα και φτάνει μέχρι τα 9800 λίτρα. Παράλληλα και άλλες εταιρίες παρέχουν πλέον παρόμοια προϊόντα με κάδους χωρητικότητας από 180 λίτρα. Οι κάδοι νέας γενιάς έχουν πολλές δυνατότητες όπως, άνοιγμα/κλείσιμο της βαλβίδας για πολλαπλές ρίψεις και ρύθμιση της ροής του νερού κατά την ρίψη.
Πλεονεκτήματα/μειονεκτήματα:
Το βασικό πλεονέκτημα του κάδου νερού είναι ότι εφόσον ένα ελικόπτερο είναι εφοδιασμένο με σύστημα εξωτερικών φορτίων μπορεί να δεχθεί και κάδο.
Στα μειονεκτήματα τώρα, εφόσον ένα ελικόπτερο φέρει κάδο (αναρτημένο εξωτερικό φορτίο) υπόκειται σε κατασκευαστικούς περιορισμούς πού περιορίζουν τις ικανότητες ελιγμού του σε πολλά επίπεδα, δυνατότητα στροφής και κλήσεων, μειωμένη ταχύτητα πτήσεως. Χαρακτηριστικά, ένα Ε/Π Bell B-412EP με μέγιστο μικτό βάρος απογείωσης τα 5398 κιλά και μέγιστο ωφέλιμο φορτίο (περιλαμβάνει καύσιμα) τα 1500 κιλά περίπου μπορεί να σηκώσει με συνθήκη ελαχίστου καυσίμου περίπου 1300 λίτρα θαλασσινού νερού, ενώ κατά την πτήση του θα πρέπει να μειώσει την ταχύτητα του στους 80 κόμβους (μέγιστη ταχύτητα του Ε/Π 140 κόμβοι).
Αντίστοιχα το Leonardo AW139 με μέγιστο μικτό βάρος απογείωσης τα 6800 κιλά μπορεί να σηκώσει μέγιστο φορτίο στο συστημα εξωτερικών φορτίων 2200 κιλά, ενώ κατά την πτήση του θα πρέπει να μειώσει την ταχύτητα του στους 90 κόμβους (μέγιστη ταχύτητα του Ε/Π 167 κόμβοι), επιπλέον ο χειριστής δεν μπορεί να κάνει χρήση του αυτόματου πιλότου. (Πηγή: Flight Manuals Ε/Π Β-412EP, AW139).
Προσαρτημένες δεξαμενές νερού
Το πιο γνωστό Ε/Π δασοπυρόσβεσης, ειδικά στην Ελλάδα λόγω της μακρόχρονης παρουσίας του στην περιοχή, είναι το προαναφερθέν Skycrane. Το Ε/Π πέταξε πρώτη φορά το 1962 με την εταιρία Erickson να αγοράζει τον μεγαλύτερο αριθμό Ε/Π που βγήκαν στην παραγωγή.
Με την Sikorsky να έχει προ πολλού σταματήσει την γραμμή παραγωγής του και υποστήριξη, το 1992 η Erickson αγόρασε όλα τα δικαιώματα του τύπου και είναι ο μόνος πάροχος κατασκευής και υποστήριξης του Skycrane. Αν και έχουν περάσει πολλά χρόνια από την κατασκευή του τελευταίου Ε/Π και θεωρείτε πλέον παρωχημένης τεχνολογίας, η Erickson ανακοίνωσε ότι θα ανοίξει και πάλι την γραμμή παραγωγής παρουσιάζοντας το S-64F+, κάτι που όμως δεν έχει συμβεί ακόμα. Το Skycrane μπορεί να γεμίσει την δεξαμενή των 10.000 λίτρων που διαθέτει σε 45’ είτε εν κινήσει είτε σε αιώρηση.
Σήμερα υπάρχουν εταιρίες που κατασκευάζουν underbelly δεξαμενές αλλά και δεξαμενές που προσαρμόζονται στην καμπίνα επιβατών Ε/Π με χωρητικότητες αντίστοιχες των Ε/Π για τα οποία προορίζονται. Έχουν την δυνατότητα να αναρροφούν μεγάλες ποσότητες νερού σε μικρούς χρόνους μειώνοντας έτσι το χρόνο έκθεσης του Ε/Π σε αιώρηση που θεωρείται κρίσιμος, ειδικά πάνω από υδάτινες επιφάνειες.
Μια ακόμα πετυχημένη πλατφόρμα θεωρείται το Sikorsky S-70i Firehawk, μια ολοκληρωμένη λύση που προσφέρεται από την Lockheed Martin το οποίο πλήρως φορτωμένο διατηρεί ικανότητα ελιγμών της τάξης των 4G. Η χωρητικότητα της δεξαμενής του είναι 3.785 λίτρα. Εναλλακτικά Ε/Π Blackhawk μπορεί χρησιμοποιηθεί με εξωτερική ή εσωτερική δεξαμενή από άλλο κατασκευαστή.
Πλεονεκτήματα/μειονεκτήματα:
Τα πλεονεκτήματα Ε/Π με under belly tank είναι πολλά καθώς το Ε/Π μπορεί να χρησιμοποιηθεί ταυτόχρονα για πολλούς ρόλους. Για παράδειγμα μπορεί να παραλάβει ομάδα δασοκομάντος, να τους αφήσει κοντά στο σημείο που θα επιχειρήσουν και άμεσα να ξεκινήσει πυρόσβεση ενώ μπορεί να επέμβει και σε περίπτωση τραυματισμού πυροσβέστη για εκκένωση (evacuation). Από αυτή την συνθήκη εξαιρείται το Skycrane που δεν διαθέτει καμπίνα. Αφού το Ε/Π δεν περιορίζεται στους ελιγμούς του μπορεί να φτάσει πολύ πιο γρήγορα σε ένα σημείο και να εκτελέσει περισσότερες ρίψεις στον ίδιο χρόνο, σε σχέση με Ε/Π που φέρει Bambi bucket. Επιπλέον μπορεί να κάνει πιο ακριβείς ρίψεις.
Στα μειονεκτήματα, υπάρχει μια αναφορά όσον αφορά Ε/Π που φέρουν δεξαμενή στην καμπίνα ότι σε περίπτωση προσγείωσης ανάγκης (forced landing) η δεξαμενή μπορεί να λειτουργήσει ως βλήμα (projectile) και να κινηθεί προς τα μπροστά τραυματίζοντας το πλήρωμα. Επίσης, όπως και στην περίπτωση του Skycrane, έτσι και στην περίπτωση Ε/Π με εσωτερική δεξαμενή δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν ταυτόχρονα για να εξυπηρετήσουν άλλους σκοπούς.
Συμπεράσματα
Υπάρχει μια λεπτή γραμμή όσον αφορά το μέγεθος του Ε/Π που θα χρησιμοποιηθεί επιχειρησιακά και εξαρτάται από την απόδοση σε σχέση με το κόστος χρήσης. Τουλάχιστον όσον αφορά ένα ίδιου τύπου Ε/Π που φέρει Bambi bucket ή δεξαμενή ο γράφων θεωρεί ότι καλύτερη επιλογή είναι η δεξαμενή για τους λόγους που αναφέρθηκαν παραπάνω. Όσον αφορά την επιλογή εσωτερικής ή εξωτερικής δεξαμενής προτιμάται η εξωτερική ώστε να υπάρχει η ταυτόχρονη δυνατότητα χρήσης του Ε/Π και για άλλους σκοπούς.
Γιώργος Παπαδάκης MSc MRAeS
Χειριστής Ε/Π ATPL(H), εκπαιδευτής και επαγγελματίας στην Ασφάλεια Πτήσεων
Πηγές:
- https://www.invent.org.
- https://www.sei-ind.com/products/bambi-bucket/
- https://www.heliponents.com.au/helifire/
- https://www.aopa.org/news-and-media/all-news/2020/january/29/erickson-to-build-new-air-cranes
- https://www.airmedandrescue.com/latest/long-read/leading-s-64-aircraft-future-introducing-s-64f
- https://fireaviation.com/2022/02/01/retractable-belly-tanks-are-available-for-firefighting-helicopters/
- https://helitak.com.au/
- https://www.lockheedmartin.com/en-us/products/sikorsky-firehawk.html
- https://verticalmag.com/news/bhi%C2%B2-announces-modular-firefighting-tank-for-black-hawk/
- https://fireaviation.com/2021/01/09/cal-fire-expects-to-have-seven-new-firehawk-helicopters-in-operation-this-year/
Σύντομο βιογραφικό
Ο Γιώργος Παπαδάκης είναι επαγγελματίας χειριστής ελικοπτέρου και κατέχει μεταπτυχιακό τίτλο από το City, University of London στη Διαχείριση Εναερίου Ασφάλειας (Air Safety Management). Έχει πτητική εμπειρία 5400 ωρών σε ελικόπτερα και κατέχει πτυχία ATPL(H) (Air Transport Pilot Licence) από την EASA και την GCAA και είναι και εκπαιδευτής πτήσεων. Είναι πιστοποιημένος διερευνητής αεροπορικών ατυχημάτων και εκπαιδευτής Crew Resource Management, ενώ έχει και πιστοποίηση από το Cranfield University στο Flight Data Monitoring. Υπήρξε αξιωματικός και χειριστής ελικοπτέρου στο Πολεμικό Ναυτικό στην μοίρα των Aegean Hawk με αρκετές διασώσεις στο ενεργητικό του. Μετά την αποχώρηση του από το ΠΝ εργάζεται ως χειριστής ελικοπτέρων στο εξωτερικό σε επιχειρήσεις offshore και HEMS με τους τύπους Β412 και AW139.
