Βασικές Αρχές Διαβιβάσεων

Όλοι όσοι εμπλεκόμαστε με υπηρεσίες & φορείς εκτάκτου ανάγκης λίγο πολύ έχουμε έρθει σε επαφή με φορητούς ασυρμάτους VHF-UHF και παλιότερα με τα λεγόμενα CB.

Θα ήθελα να αναλύσω μερικές από αυτές τις έννοιες – λέξεις που χρησιμοποιούμε όταν διαβιβάζουμε μέσω ασυρμάτου – πομποδέκτη ή όταν ομιλούμε μεταξύ μας για διαβιβάσεις, διότι πολλές εκφράσεις ή έννοιες έχουν παρεξηγηθεί.

Καταρχήν να ξεκαθαρίσω ότι το άρθρο απευθύνεται σε αρχάριους ή σε ανθρώπους που δεν έχουν μεγάλη επαφή με τις ραδιοσυχνότητες, τους πομποδέκτες και τις κεραίες παντός τύπου. Ας ξεκινήσουμε με το κεφάλαιο των ζωνών συχνοτήτων και ποιες χρησιμοποιούνται ευρέως.

Σημαντικό: η νόμιμη κατοχή ενός πομποδέκτη δεν συνεπάγεται δικαίωμα εκπομπής σε οποιαδήποτε συχνότητα. Η εκπομπή επιτρέπεται μόνο στις ζώνες και υπηρεσίες για τις οποίες ο χρήστης έχει το απαιτούμενο δικαίωμα ή εξουσιοδότηση, ή όπου η χρήση εξαιρείται ρητά από ατομική αδειοδότηση, όπως συμβαίνει με κατάλληλο εξοπλισμό PMR446 και CB.

Επιτρέπεται η κατοχή ενός πομποδέκτη VHF/UHF;

Η κατοχή ενός πομποδέκτη VHF, UHF ή DMR δεν είναι από μόνη της συνώνυμη με παράνομη χρήση ραδιοσυχνοτήτων. Ένας πομποδέκτης μπορεί να αποτελεί νόμιμο ραδιοεξοπλισμό, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι ο κάτοχός του έχει δικαίωμα να εκπέμπει σε οποιαδήποτε συχνότητα μπορεί τεχνικά να προγραμματιστεί η συσκευή.

Πρέπει λοιπόν να ξεχωρίζουμε τέσσερα διαφορετικά πράγματα:

• Τη νομιμότητα του ίδιου του ραδιοεξοπλισμού.
  Ο ραδιοεξοπλισμός που διατίθεται για χρήση στην ευρωπαϊκή αγορά πρέπει να συμμορφώνεται με το ισχύον ευρωπαϊκό και ελληνικό κανονιστικό πλαίσιο, να φέρει τις προβλεπόμενες σημάνσεις και να συνοδεύεται από τα απαιτούμενα στοιχεία συμμόρφωσης.
• Το δικαίωμα χρήσης της συγκεκριμένης συχνότητας.
  Η δυνατότητα ενός πομποδέκτη να προγραμματιστεί σε μία συχνότητα δεν σημαίνει ότι επιτρέπεται και η εκπομπή σε αυτή. Για επαγγελματικά, ιδιωτικά ή υπηρεσιακά ραδιοδίκτυα απαιτείται η αντίστοιχη εξουσιοδότηση ή το προβλεπόμενο δικαίωμα χρήσης ραδιοφάσματος.
• Τον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιείται η συσκευή.
  Εκπομπή σε συχνότητες κρατικών δικτύων, υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης, επαγγελματικών δικτύων ή άλλων χρηστών χωρίς το απαιτούμενο δικαίωμα δεν νομιμοποιείται επειδή ο πομποδέκτης αγοράστηκε νόμιμα.
• Τη λήψη και το περιεχόμενο των επικοινωνιών.
  Η λήψη δεν ταυτίζεται με την εκπομπή, αυτό όμως δεν σημαίνει ότι επιτρέπεται να ακούμε ελεύθερα οποιαδήποτε επικοινωνία μπορεί τεχνικά να λάβει ο εξοπλισμός μας. Η ισχύουσα νομοθεσία απαγορεύει τη χρήση εξοπλισμού για λήψη, αποκωδικοποίηση ή αποκρυπτογράφηση περιεχομένου που δεν αφορά τον κάτοχο του εξοπλισμού. Το απόρρητο των επικοινωνιών εξακολουθεί να προστατεύεται ανεξάρτητα από το αν μία μετάδοση μπορεί τεχνικά να ληφθεί από τρίτο.

Με απλά λόγια: ένας νόμιμος πομποδέκτης VHF/UHF στο αυτοκίνητο ή στον εξοπλισμό σας δεν είναι αυτομάτως «παράνομος ασύρματος». Πρέπει όμως να είναι νόμιμος τόσο ο ίδιος ο ραδιοεξοπλισμός όσο και η συγκεκριμένη χρήση, λήψη και εκπομπή που πραγματοποιείται με αυτόν.

Σε έναν ενδεχόμενο έλεγχο, ένας μη εγκεκριμένος ή μη συμμορφούμενος πομποδέκτης αποτελεί διαφορετικό ζήτημα από έναν κανονικά συμμορφούμενο πομποδέκτη. Αντίστοιχα, άλλο πράγμα είναι η κατοχή μιας συσκευής και άλλο η μη εξουσιοδοτημένη εκπομπή ή άλλη μη επιτρεπόμενη χρήση.

Το γεγονός ότι ένας πομποδέκτης είναι τεχνικά προγραμματισμένος ώστε να καλύπτει πολλές συχνότητες δεν σημαίνει από μόνο του ότι επιτρέπεται να χρησιμοποιηθεί για εκπομπή σε όλες αυτές.

Οι υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης έχουν χρησιμοποιήσει και εξακολουθούν να χρησιμοποιούν διαφορετικές τεχνολογίες ανάλογα με τον φορέα, το δίκτυο και την εφαρμογή. Εκτός από αναλογικά συστήματα VHF και UHF, σήμερα χρησιμοποιούνται και ψηφιακές τεχνολογίες όπως TETRA και DMR (Digital Mobile Radio).

VHF – Very High Frequency

VHF (Very High Frequency) σημαίνει Πολύ Υψηλή Συχνότητα.

Δεν θα ήθελα να σας κουράσω με τεχνικές λεπτομέρειες, για αυτό θα αναφερθώ πολύ περιληπτικά στο τι είναι και πώς χρησιμοποιείται η συγκεκριμένη ζώνη συχνοτήτων.

Το VHF καλύπτει τη ζώνη από 30 έως 300 MHz. Μέσα σε αυτή τη μεγάλη περιοχή υπάρχουν επιμέρους τμήματα που έχουν κατανεμηθεί σε διαφορετικές υπηρεσίες και εφαρμογές.

Πολλοί επαγγελματικοί φορητοί και κινητοί πομποδέκτες λειτουργούν σε επιμέρους τμήματα της ζώνης VHF, ανάλογα πάντα με την κατανομή συχνοτήτων, τον εξοπλισμό και το δικαίωμα χρήσης.

Το VHF δεν σημαίνει FM. Η ζώνη συχνοτήτων και η διαμόρφωση του σήματος είναι διαφορετικές έννοιες. Σε συστήματα VHF μπορεί να χρησιμοποιείται αναλογική FM, AM, όπως για παράδειγμα σε τμήματα της αεροναυτικής υπηρεσίας, αλλά και ψηφιακές τεχνολογίες.

CB – Citizens Band

CB (Citizens Band) σημαίνει Μπάντα Πολιτών.

Η ζώνη CB χρησιμοποιείται για προσωπικές ραδιοεπικοινωνίες πολιτών και βρίσκεται στην περιοχή των 27 MHz, αρκετά χαμηλότερα δηλαδή από τις ζώνες VHF και UHF.

Στην Ελλάδα, με τον ισχύοντα Κανονισμό λειτουργίας σταθμών ασυρμάτου ζώνης συχνοτήτων πολιτών (CB), ΥΑ 4253/128/Φ320/2017, επιτρέπεται η ελεύθερη, χωρίς ατομική άδεια χρήση φορητών, κινητών και σταθερών σταθμών CB, εφόσον ο εξοπλισμός και η εγκατάσταση πληρούν τις προβλεπόμενες τεχνικές απαιτήσεις.

Ο κανονισμός προβλέπει περιοχή 26,960–27,410 MHz με 40 διαύλους και χρήση διαμόρφωσης AM, FM και SSB. Η προβλεπόμενη μέγιστη ισχύς είναι έως 4 W για AM/FM και έως 12 W PEP για SSB.

Προσοχή: «χωρίς άδεια» δεν σημαίνει «χωρίς κανόνες». Δεν επιτρέπεται αυθαίρετη αύξηση ισχύος, χρήση μη συμμορφούμενου εξοπλισμού ή άλλες μετατροπές έξω από όσα προβλέπει η ισχύουσα νομοθεσία.

Στους σταθμούς CB ο κανονισμός προβλέπει ομοιοκατευθυντικές κεραίες με κέρδος 0 dBd (2,15 dBi) και, κατά κανόνα, απαγορεύει την εγκατάσταση κατευθυντικών κεραιών. Προβλέπεται ειδική εξαίρεση για συλλόγους CB εγγεγραμμένους στο μητρώο της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις και μόνο για λήψη.

Τα CB χρησιμοποιήθηκαν ιδιαίτερα σε φορτηγά, ΙΧ, ταξί και μεταξύ πολιτών ως hobby, ενώ μπορούν να προσφέρουν χρήσιμη επικοινωνία μικρών ομάδων και σε καταστάσεις όπου άλλα δίκτυα επικοινωνιών αντιμετωπίζουν προβλήματα.

Στην πραγματική εμβέλεια μιας ραδιοεπικοινωνίας παίζουν ρόλο πολλοί παράγοντες, όπως το ύψος και ο τύπος της κεραίας, η ισχύς του πομπού, η γεωγραφική θέση, τα εμπόδια, η διάδοση και οι ατμοσφαιρικές συνθήκες.

UHF – Ultra High Frequency

UHF (Ultra High Frequency) σημαίνει Υπερυψηλή Συχνότητα.

Η ζώνη UHF εκτείνεται από 300 MHz έως 3 GHz. Χρησιμοποιείται σε πολλές διαφορετικές εφαρμογές, όπως επαγγελματικές κινητές επικοινωνίες, τηλεοπτικές μεταδόσεις, τηλεπικοινωνιακά συστήματα και ορισμένες υπηρεσίες δορυφορικής ραδιοπλοήγησης.

Κάτω από τα 300 MHz βρίσκεται η ζώνη VHF. Πάνω από τα 3 GHz ακολουθεί η SHF (Super High Frequency), 3 έως 30 GHz και στη συνέχεια η EHF (Extremely High Frequency), 30 έως 300 GHz.

Σε δίκτυα VHF και UHF χρησιμοποιούνται επίσης αναμεταδότες (repeaters) ή ενδιάμεσες ραδιοζεύξεις ώστε να επεκτείνεται η κάλυψη και να επικοινωνούν σταθμοί που διαφορετικά δεν θα μπορούσαν να έχουν απευθείας επαφή.

PMR446 – φορητές επικοινωνίες χωρίς ατομική άδεια

Το PMR446 (Personal Mobile Radio 446) είναι σύστημα μικρής εμβέλειας για απευθείας επικοινωνία μεταξύ φορητών πομποδεκτών και λειτουργεί στη ζώνη 446,0 έως 446,2 MHz, δηλαδή μέσα στο φάσμα UHF.

Για τη χρήση κατάλληλου εξοπλισμού PMR446 δεν απαιτείται ατομικό δικαίωμα χρήσης ραδιοφάσματος. Αυτό όμως ισχύει μόνο όταν ο εξοπλισμός πληροί τις προβλεπόμενες τεχνικές προϋποθέσεις του PMR446.

Τα PMR446 λειτουργούν με μέγιστη ενεργό ακτινοβολούμενη ισχύ 500 mW ERP και προβλέπεται αναλογική και ψηφιακή λειτουργία σύμφωνα με το ισχύον ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο.

Προσοχή: PMR446 δεν σημαίνει απλώς «ένας φορητός UHF προγραμματισμένος στα 446 MHz». Ο εξοπλισμός PMR446 είναι φορητός, προορίζεται για επικοινωνία μικρής εμβέλειας από συσκευή σε συσκευή και χρησιμοποιεί ενσωματωμένη κεραία. Δεν προβλέπεται χρήση σταθμών βάσης ή αναμεταδοτών.

Ένας επαγγελματικός φορητός πομποδέκτης UHF με αποσπώμενη κεραία και μεγαλύτερη ισχύ δεν μετατρέπεται αυτομάτως σε νόμιμο PMR446 επειδή απλώς προγραμματίστηκε στις ίδιες συχνότητες.

Τα PMR446 μπορούν να χρησιμοποιηθούν για απλές επικοινωνίες μικρών ομάδων, δραστηριότητες υπαίθρου, εκδηλώσεις, υποστήριξη εργασιών και άλλες εφαρμογές όπου δεν απαιτείται οργανωμένο επαγγελματικό ραδιοδίκτυο.

Η πραγματική εμβέλειά τους εξαρτάται έντονα από το ανάγλυφο, τα κτίρια, τη θέση των χρηστών και τα εμπόδια. Για αυτό δεν πρέπει να θεωρούμε δεδομένες τις μεγάλες αποστάσεις που πολλές φορές εμφανίζονται σε διαφημίσεις συσκευών.

TETRA – Terrestrial Trunked Radio

TETRA (Terrestrial Trunked Radio) είναι ψηφιακό πρότυπο trunked radio που έχει αναπτυχθεί από το ETSI για επαγγελματικές και mission-critical επικοινωνίες.

Υποστηρίζει λειτουργίες όπως ομαδικές κλήσεις, κλήσεις προτεραιότητας και έκτακτης ανάγκης, απευθείας επικοινωνία μεταξύ τερματικών (Direct Mode), φωνή και δεδομένα, καθώς και μηχανισμούς ασφαλείας ανάλογα με τη διαμόρφωση του δικτύου.

Στην Ευρώπη η περιοχή 380–400 MHz έχει εναρμονιστεί για ψηφιακά συστήματα επικοινωνιών υπηρεσιών δημόσιας ασφάλειας και έκτακτης ανάγκης. Υπάρχουν επίσης ζώνες TETRA για άλλες επαγγελματικές και εμπορικές εφαρμογές, όπως οι περιοχές 410–430 MHz και 450–470 MHz, καθώς και άλλες κατανομές ανά χώρα και εφαρμογή.

Η αναφορά μόνο σε αυτές τις ζώνες γίνεται για λόγους απλοποίησης. Υπάρχουν και άλλες κατανομές που έχουν χρησιμοποιηθεί για εμπορικές εφαρμογές TETRA.

Η ευρωπαϊκή κατανομή του φάσματος για τις υπηρεσίες δημόσιας ασφάλειας και έκτακτης ανάγκης έχει γίνει μέσω αποφάσεων CEPT/ECC και εθνικών ρυθμίσεων. Για αυτό δεν είναι ακριβές να περιγράφεται απλώς ως «φάσμα που απελευθερώθηκε από το NATO ειδικά για το TETRA».

Για τη λειτουργία ενός τερματικού σε οργανωμένο δίκτυο TETRA απαιτείται εγγραφή και εξουσιοδότηση του τερματικού στο συγκεκριμένο δίκτυο. Η απλή κατοχή μιας συσκευής δεν παρέχει πρόσβαση σε ένα υπηρεσιακό δίκτυο TETRA.

DMR – Digital Mobile Radio

Η DMR (Digital Mobile Radio) είναι ψηφιακή τεχνολογία επαγγελματικών κινητών ραδιοεπικοινωνιών τυποποιημένη από το ETSI.

Δεν είναι από μόνη της ένα συγκεκριμένο δίκτυο. Μπορεί να λειτουργεί από απλή conventional χρήση μέχρι οργανωμένο trunked δίκτυο, ανάλογα με την κατηγορία, την εγκατάσταση και τον εξοπλισμό.

Το DMR είναι ψηφιακό πρότυπο. Πολλές συσκευές DMR υποστηρίζουν παράλληλα και αναλογική FM, ώστε να μπορούν να λειτουργούν και με υφιστάμενα αναλογικά δίκτυα.

Όπως και στα αναλογικά VHF/UHF, η κατοχή ενός DMR πομποδέκτη δεν παρέχει από μόνη της δικαίωμα εκπομπής. Η νόμιμη χρήση εξαρτάται από τη ζώνη συχνοτήτων, το συγκεκριμένο δίκτυο και τα αντίστοιχα δικαιώματα ή εξουσιοδοτήσεις χρήσης.

Μετά από αυτή τη συνοπτική περιγραφή των βασικών ζωνών, συστημάτων και τεχνολογιών, ας αναλύσουμε λίγο τις βασικές λειτουργίες των φορητών πομποδεκτών και των σταθμών βάσης.

Βασικά μέρη ενός φορητού πομποδέκτη

Για τις ανάγκες του απλού χρήστη, ένας φορητός πομποδέκτης αποτελείται βασικά από:

• Κεραία
• Κυρίως σώμα πομποδέκτη
• Μπαταρία ή συσσωρευτή (battery pack)

Στο κυρίως σώμα του φορητού πομποδέκτη βρίσκονται συνήθως το μικρόφωνο και το μεγάφωνο, το πλήκτρο PTT (Push-To-Talk), καθώς και οι ρυθμίσεις έντασης, καναλιού και άλλων λειτουργιών.

Volume και Squelch

Αυτό που ενδιαφέρει περισσότερο εμάς, χωρίς να γίνουμε τεχνικοί ασυρμάτων, είναι η ένταση του μεγαφώνου (Volume) και η λειτουργία Squelch.

Το Squelch δεν είναι φίλτρο που καθαρίζει μια κακή διαβίβαση. Η βασική λειτουργία του είναι να σιγάζει το audio του δέκτη όταν δεν υπάρχει κατάλληλο λαμβανόμενο σήμα, ώστε να μην ακούμε συνεχώς τον θόρυβο του δέκτη.

Στα σύγχρονα αναλογικά και ψηφιακά συστήματα η λειτουργία αυτή μπορεί να ρυθμίζεται ηλεκτρονικά ή να συνεργάζεται με άλλες λειτουργίες, όπως CTCSS/DCS, ψηφιακή σηματοδοσία ή talkgroups.

Πειθαρχία στο δίκτυο

Όταν κάποιος σταθμός καλεί το Κέντρο ή άλλο σταθμό δεν παρεμβαίνουμε άσκοπα σε ενεργή διαβίβαση, διότι μπορεί να διακόψουμε μήνυμα έκτακτης ανάγκης ή άλλη σημαντική επικοινωνία.

Οι ταυτόχρονες εκπομπές δύο ή περισσότερων σταθμών μπορεί να κάνουν το ένα ή και τα δύο μηνύματα μη κατανοητά ή να προκαλέσουν απώλεια της διαβίβασης, ανάλογα με το είδος του δικτύου.

Η σωστή επικοινωνία είναι ιδιαίτερα σημαντική όταν συμμετέχουμε ή βρισκόμαστε κοντά σε ένα πραγματικό περιστατικό. Δείτε επίσης το άρθρο, «Τι να κάνετε εάν εμπλακείτε σε συμβάν εκτάκτου ανάγκης»

Πολλές φορές έχουμε ακούσει τραγελαφικές επικοινωνίες μεταξύ διαφόρων σταθμών που ανήκουν σε διάφορες υπηρεσίες. Παραθέτω μερικά παραδείγματα κακών διαβιβάσεων:

Καλεί το Κέντρο και απαντάει: Διαβίβασε…

Σε υπηρεσίες όπου η καθιερωμένη διαδικασία προβλέπει συγκεκριμένο τρόπο προσφώνησης, διατηρούμε τυπικό και επαγγελματικό τρόπο επικοινωνίας. Το αν χρησιμοποιείται ενικός ή πληθυντικός αποτελεί υπηρεσιακή διαδικασία και όχι παγκόσμιο τεχνικό κανόνα των ραδιοεπικοινωνιών.

Λέει το Κέντρο: μετακινηθείτε λίγο διότι δε σας λαμβάνω καλώς…
και απαντάει ο σταθμός: να μετακινηθείς εσύ Κέντρο…!!! (χωρίς σχόλια)

Αποφεύγουμε λέξεις που μπορεί να παρανοηθούν

Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι οι λέξεις «επισπεύστε» και «επιστρέψτε». Σε δύσκολες συνθήκες λήψης ή όταν χαθεί η αρχή μιας μετάδοσης, δύο λέξεις με παρόμοιο ήχο μπορεί να οδηγήσουν σε σοβαρή παρανόηση.

Για αυτό, όπου το προβλέπει η φρασεολογία του δικτύου, προτιμούμε σαφείς και ηχητικά διακριτές λέξεις.

Το ίδιο σκεπτικό υπάρχει και πίσω από τη χρήση του «Ορθόν» αντί του «Θετικόν» σε ορισμένα ελληνικά υπηρεσιακά δίκτυα, ώστε να αποφεύγεται η σύγχυση με το «Αρνητικόν».

Οι λέξεις και οι φράσεις αυτές είναι υπηρεσιακή φρασεολογία. Δεν αποτελούν παγκόσμιους κανόνες και κάθε χρήστης πρέπει να ακολουθεί το επίσημο πρωτόκολλο του δικού του φορέα.

Συνηθισμένα λάθη κατά τη διαβίβαση

• Ομιλία υπερβολικά κοντά ή υπερβολικά δυνατά στο μικρόφωνο.
• Ομιλία αμέσως μόλις πατηθεί το PTT.
• Αδιάκοπα «εεεε» και «αααα» κατά τη διάρκεια της συνομιλίας.
• Πολυλογία και άχρηστες πληροφορίες.
• Έκθεση του μικροφώνου απευθείας στον δυνατό άνεμο.
• Συνεχείς και χωρίς λόγο εκπομπές που καταλαμβάνουν το δίκτυο.

Πριν διαβιβάσετε, πατήστε το PTT, περιμένετε περίπου ένα δευτερόλεπτο ώστε να ενεργοποιηθεί σωστά η εκπομπή και στη συνέχεια μιλήστε καθαρά.

Κρατάτε το μικρόφωνο λίγα εκατοστά από το στόμα και ελαφρώς πλάγια, ώστε να μην φυσάτε απευθείας πάνω του. Η ακριβής απόσταση εξαρτάται από τον συγκεκριμένο πομποδέκτη ή μικρομεγάφωνο και πρέπει να ακολουθούνται οι οδηγίες του κατασκευαστή.

Σε δυνατό άνεμο προστατεύστε το μικρόφωνο με τη θέση του σώματός σας ή αλλάξτε ελαφρά τη φορά του ώστε η ροή του αέρα να μην χτυπά απευθείας την κάψα του μικροφώνου.

Επικοινωνία με φορεμένη προσωπίδα Α.Σ.Α.Κ.

Όταν χρησιμοποιείται ασύρματος με φορεμένη προσωπίδα Α.Σ.Α.Κ., η θέση του μικρομεγαφώνου, του PTT ή του εγκεκριμένου συστήματος επικοινωνίας πρέπει να επιτρέπει καθαρή μετάδοση της φωνής χωρίς να εμποδίζει την προσωπίδα, τη στεγανότητά της ή άλλο Μέσο Ατομικής Προστασίας.

Ακολουθούμε πάντα τον εγκεκριμένο τρόπο τοποθέτησης και χρήσης του συγκεκριμένου συστήματος επικοινωνίας και της αναπνευστικής συσκευής.

Βασική υπηρεσιακή ορολογία

Οι παρακάτω όροι χρησιμοποιούνται ή έχουν χρησιμοποιηθεί σε διάφορα υπηρεσιακά δίκτυα. Η ακριβής φρασεολογία μπορεί να διαφέρει ανά υπηρεσία και δεν πρέπει να θεωρείται καθολικό διεθνές πρότυπο.

ΜΕΤΑΒΙΒΑΣΕ / ΚΑΝΕ ΓΕΦΥΡΑ / RELAY

Όταν δύο σταθμοί δεν μπορούν να επικοινωνήσουν απευθείας, μπορεί να ζητηθεί από έναν ενδιάμεσο σταθμό να αναμεταδίδει τις διαβιβάσεις του ενός προς τον άλλον.

Ο ενδιάμεσος σταθμός επιλέγεται σε σημείο όπου έχει αξιόπιστη επικοινωνία και με τις δύο πλευρές. Στις VHF/UHF επικοινωνίες ένα ψηλότερο ή περισσότερο ανοικτό σημείο συχνά βελτιώνει σημαντικά τη ραδιοκάλυψη.

ΠΑΡΕΜΒΟΛΗ / ΕΧΩ ΠΑΤΗΜΑ / ΜΗΝ ΠΑΤΑΤΕ

Όταν δύο σταθμοί εκπέμπουν ταυτόχρονα στην ίδια επικοινωνιακή διαδρομή, το ένα ή και τα δύο μηνύματα μπορεί να χαθούν ή να γίνουν ακατάληπτα.

Η έκφραση «έχω πάτημα» χρησιμοποιείται σε ορισμένα δίκτυα για να περιγράψει συνεχή ή ανεπιθύμητη εκπομπή που κρατά το κανάλι κατειλημμένο.

ΔΙΑΚΟΠΗ – ΕΠΕΙΓΟΝ

Όταν ένας σταθμός έχει πραγματικά επείγον μήνυμα, ακολουθεί την προβλεπόμενη διαδικασία προτεραιότητας του δικτύου ώστε να διακοπεί η κανονική κίνηση και να μεταδοθεί το μήνυμα.

MAYDAY

Ο όρος MAYDAY είναι διεθνώς αναγνωρισμένο σήμα σοβαρού και άμεσου κινδύνου.

Σε επιχειρησιακά δίκτυα πυρόσβεσης ή διάσωσης χρησιμοποιείται μόνο εφόσον αυτό προβλέπεται από τις διαδικασίες της συγκεκριμένης υπηρεσίας και με την ακριβή μορφή που έχει καθορίσει ο φορέας.

Το MAYDAY δεν είναι μια απλή λέξη για να πάρουμε προτεραιότητα στο δίκτυο. Όπου χρησιμοποιείται επιχειρησιακά, σημαίνει πραγματική κατάσταση σοβαρού και άμεσου κινδύνου και ενεργοποιεί συγκεκριμένη διαδικασία αντιμετώπισης.

ΟΡΘΟΝ

Σε ορισμένα ελληνικά υπηρεσιακά δίκτυα χρησιμοποιείται ως καθαρή καταφατική απάντηση αντί του «Θετικόν», ώστε να διακρίνεται ηχητικά περισσότερο από το «Αρνητικόν».

ΑΡΝΗΤΙΚΟΝ

Εννοούμε όχι, άρνηση.

ΣΙΓΗ ΑΣΥΡΜΑΤΟΥ / ΣΙΓΗ ΔΙΚΤΥΟΥ

Όταν δοθεί η συγκεκριμένη εντολή από το Κέντρο, δεν διαβιβάζουμε μέχρι να αρθεί η σιγή, εκτός αν υπάρχει διαδικασία που επιτρέπει συγκεκριμένο μήνυμα έκτακτης ανάγκης. Παράλληλα ακούμε το δίκτυο με προσοχή για νέες οδηγίες.

ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ / ΕΧΩ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ

Σε ορισμένα υπηρεσιακά δίκτυα χρησιμοποιείται για να ζητηθεί τηλεφωνική επικοινωνία αντί της συνέχισης μιας συνομιλίας μέσω ασυρμάτου.

ΧΡΗΣΗ ΗΧΗΤΙΚΩΝ – ΦΩΤΕΙΝΩΝ ΣΗΜΑΤΩΝ

Υπηρεσιακή φρασεολογία που αφορά τη χρήση των ειδικών συστημάτων φωτεινής και ηχητικής προειδοποίησης των οχημάτων.

Για το τι πρέπει να κάνει ο οδηγός όταν πλησιάζει όχημα άμεσης ανάγκης, δείτε επίσης το άρθρο, «Ακούτε σειρήνες; κάντε στην ΑΚΡΗ!»

ΣΗΜΑΤΑ ΜΟΥ / ΣΗΜΑΤΑ ΣΑΣ

Όταν χρειάζεται να πάρουμε μια πρακτική εικόνα για το πώς λαμβάνεται η διαβίβασή μας, μπορεί να ζητηθεί αναφορά ποιότητας λήψης.

Παραδείγματος χάριν:

• Σας λαμβάνουμε δυνατά και καθαρά.
• Σας λαμβάνουμε καθαρά αλλά με ασθενές σήμα.
• Η διαβίβασή σας είναι διακεκομμένη ή ακατάληπτη.

Μερικοί βασικοί τεχνικοί όροι

VHF

Very High Frequency, ζώνη πολύ υψηλών συχνοτήτων 30–300 MHz.

UHF

Ultra High Frequency, ζώνη υπερυψηλών συχνοτήτων 300 MHz–3 GHz.

PMR446

Personal Mobile Radio 446, σύστημα φορητών επικοινωνιών μικρής εμβέλειας στη ζώνη 446,0–446,2 MHz.

CB

Citizens Band, ζώνη πολιτών στην περιοχή των 27 MHz.

TETRA

Terrestrial Trunked Radio, ψηφιακό πρότυπο επαγγελματικών trunked επικοινωνιών του ETSI.

DMR

Digital Mobile Radio, ψηφιακό πρότυπο κινητών ραδιοεπικοινωνιών του ETSI.

SQUELCH

Λειτουργία σίγασης του ήχου του δέκτη όταν δεν υπάρχει κατάλληλο λαμβανόμενο σήμα.

FM

Frequency Modulation, Διαμόρφωση Συχνότητας.

RUBBER DUCK ANTENNA

Εύκαμπτη κεραία που συναντάται συχνά σε φορητούς πομποδέκτες.

BNC

Τύπος ομοαξονικού συνδέσμου RF. Δεν χρησιμοποιούν όλοι οι φορητοί πομποδέκτες BNC.

VOLUME

Ρύθμιση έντασης του μεγαφώνου.

BATTERY PACK

Μπαταρία ή συσσωρευτής του φορητού πομποδέκτη.

PTT

Push-To-Talk, το πλήκτρο που ενεργοποιεί την εκπομπή.

RX

Receive. Ένδειξη ότι ο πομποδέκτης βρίσκεται σε λήψη ή λαμβάνει σήμα.

TX

Transmit. Ένδειξη ότι ο πομποδέκτης εκπέμπει.

Προβλήματα σχετικά με τον φορητό πομποδέκτη

1. Δεν ανάβει η οθόνη ή ο πομποδέκτης

• Ελέγξτε αν η μπαταρία έχει προσαρμοστεί σωστά.
• Ελέγξτε αν η μπαταρία είναι φορτισμένη.
• Ελέγξτε αν ο πομποδέκτης έχει ενεργοποιηθεί σωστά.

2. Ο πομποδέκτης είναι ανοικτός αλλά δεν ακούγεται τίποτα

• Ελέγξτε την ένταση του μεγαφώνου.
• Ελέγξτε αν βρίσκεστε στο σωστό κανάλι ή talkgroup.
• Ελέγξτε την κεραία και τη σωστή σύνδεσή της.
• Ελέγξτε αν βρίσκεστε σε σημείο χωρίς επαρκή ραδιοκάλυψη.
• Σε αναλογικό εξοπλισμό, ελέγξτε τη ρύθμιση squelch εφόσον αυτή είναι διαθέσιμη στον χρήστη.

3. Η βάση ή οι άλλοι σταθμοί δεν σας ακούν καλά

• Μετακινηθείτε σε άλλο σημείο, εφόσον είναι επιχειρησιακά ασφαλές.
• Προστατεύστε το μικρόφωνο από τον δυνατό άνεμο.
• Σε μοντέλα που διαθέτουν επιλογή ισχύος LOW/HIGH, ελέγξτε αν έχει επιλεγεί κατά λάθος χαμηλή ισχύς.
• Ελέγξτε αν η κεραία έχει ξεβιδωθεί ή έχει υποστεί βλάβη.
• Ελέγξτε ότι βρίσκεστε στο σωστό κανάλι, talkgroup ή προβλεπόμενη λειτουργία.
• Αν βρίσκεστε κοντά σε ισχυρούς πομπούς ή άλλη πηγή παρεμβολών, μετακινηθείτε εφόσον αυτό είναι ασφαλές και δοκιμάστε ξανά.

4. Το Κέντρο δεν σας λαμβάνει καθόλου

• Πριν ελέγξετε οτιδήποτε άλλο, επιβεβαιώστε ότι χρησιμοποιείτε το σωστό κανάλι ή talkgroup. Η εκπομπή σε λανθασμένο κανάλι μπορεί όχι μόνο να αποτρέψει την επικοινωνία με το δίκτυό σας αλλά και να δημιουργήσει ανεπιθύμητη παρεμβολή.
• Ελέγξτε την κεραία, την μπαταρία και το σημείο όπου βρίσκεστε.
• Δοκιμάστε, αν προβλέπεται, εναλλακτικό πομποδέκτη ή άλλο εγκεκριμένο μέσο επικοινωνίας.
• Αν η επικοινωνία δεν αποκατασταθεί, γνωστοποιήστε το πρόβλημα στο Κέντρο με το εναλλακτικό μέσο που προβλέπει το σχέδιο επικοινωνιών της υπηρεσίας.

Τι κάνουμε σε απώλεια επικοινωνίας;

Η απώλεια ραδιοεπικοινωνίας πρέπει να αντιμετωπίζεται ως προβλέψιμος επιχειρησιακός κίνδυνος.

Ο χρήστης ακολουθεί το σχέδιο επικοινωνιών και τις διαδικασίες της υπηρεσίας του. Αν είναι ασφαλές, μπορεί να επιχειρήσει επικοινωνία από διαφορετικό σημείο, μέσω άλλου πομποδέκτη, αναμεταδότη, ενδιάμεσου σταθμού ή άλλου προβλεπόμενου μέσου.

Σε καμία περίπτωση δεν εγκαταλείπουμε την επιχειρησιακή ασφάλεια απλώς για να βρούμε καλύτερο σήμα.

Χρήσιμες συμβουλές για τη χρήση των πομποδεκτών

1. Αν λειτουργούν κοντά δύο ασύρματοι στο ίδιο κανάλι, προσέξτε την πιθανότητα ακουστικής ανάδρασης ή άλλης αλληλεπίδρασης μεταξύ των συσκευών.
2. Αν κινείστε ή τρέχετε, ο θόρυβος του αέρα, η αναπνοή και η κίνηση μπορεί να δυσκολέψουν τη διαβίβασή σας. Εφόσον είναι ασφαλές, σταθεροποιηθείτε για λίγα δευτερόλεπτα και μεταδώστε καθαρά.
3. Μεταφέρετε τον ασύρματο σε εγκεκριμένη θήκη, κλιπ, harness ή θέση μεταφοράς που προβλέπεται από τον κατασκευαστή και την υπηρεσία.
4. Μην σηκώνετε ποτέ τον ασύρματο από την κεραία. Μπορεί να προκληθεί βλάβη στην κεραία ή στη σύνδεσή της με το σώμα του πομποδέκτη.
5. Σε περιβάλλον με πολύ θόρυβο χρησιμοποιήστε, όπου προβλέπεται, εγκεκριμένο μικρομεγάφωνο, ακουστικό, headset, σύστημα επικοινωνίας προσωπίδας ή άλλη κατάλληλη λύση.
6. Μην βιάζεστε να μιλήσετε. Σκεφτείτε τι πρέπει να μεταδώσετε και πείτε το σύντομα και καθαρά. Σε επείγον μήνυμα όμως δεν καθυστερούμε αδικαιολόγητα τη μετάδοση.
7. Κρατήστε το μικρόφωνο λίγα εκατοστά από το στόμα και ελαφρώς πλάγια. Πατήστε το PTT, περιμένετε περίπου ένα δευτερόλεπτο και ξεκινήστε τη διαβίβαση με σταθερή και καθαρή φωνή.
8. Όταν παραλαμβάνετε φορητό ασύρματο για υπηρεσία, ελέγξτε ότι η μπαταρία είναι φορτισμένη, η κεραία και το σώμα βρίσκονται σε καλή κατάσταση, το σωστό κανάλι ή talkgroup έχει επιλεγεί και, όπου προβλέπεται, πραγματοποιήστε δοκιμή επικοινωνίας.
9. Για υπηρεσιακές ραδιοεπικοινωνίες ακολουθείτε την εκπαίδευση και τις διαδικασίες του φορέα σας. Για θέματα ραδιοερασιτεχνισμού μπορείτε να απευθύνεστε στην Ένωση Ελλήνων Ραδιοερασιτεχνών.
10. Μην μεταδίδετε ονοματεπώνυμα ή άλλα προσωπικά και ευαίσθητα στοιχεία εκτός αν είναι επιχειρησιακά απαραίτητο. Δεν πρέπει να θεωρούμε ότι κάθε ασύρματη επικοινωνία είναι ιδιωτική ή κρυπτογραφημένη.

Φωνητικό αλφάβητο

Το φωνητικό αλφάβητο χρησιμοποιείται για την καθαρή και χωρίς λάθη εκφορά γραμμάτων, διακριτικών, κωδικών και άλλων στοιχείων όταν η ποιότητα της επικοινωνίας δεν είναι ιδανική.

Στο διεθνές φωνητικό αλφάβητο κάθε λατινικό γράμμα αντιστοιχίζεται σε μία συγκεκριμένη λέξη. Οι υπηρεσίες και οι οργανισμοί μπορεί επίσης να διαθέτουν καθιερωμένη ελληνική υπηρεσιακή φρασεολογία.

Δεν αυτοσχεδιάζουμε. Σε υπηρεσιακό δίκτυο χρησιμοποιούμε το φωνητικό αλφάβητο και τη φρασεολογία που προβλέπει ο συγκεκριμένος φορέας.

Διεθνές φωνητικό αλφάβητο

Ελληνικό φωνητικό αλφάβητο

Ο παρακάτω πίνακας αποτυπώνει ενδεικτική ελληνική υπηρεσιακή απόδοση. Η χρησιμοποιούμενη φρασεολογία μπορεί να διαφέρει ανά φορέα, επομένως ακολουθούμε πάντοτε την επίσημη διαδικασία της υπηρεσίας μας.

Αριθμοί

Περισσότερες πληροφορίες για τον ραδιοερασιτεχνισμό μπορείτε να βρείτε στην Ένωση Ελλήνων Ραδιοερασιτεχνών.

Τελευταία τεχνική αναθεώρηση: Αύγουστος 2026.

Βιβλιογραφία – Πηγές

• ITU / ITU-R – Radio Regulations και ορισμοί ζωνών VHF, UHF, SHF και EHF.
• ETSI – Terrestrial Trunked Radio (TETRA) – σειρά προτύπων και τεχνικών προδιαγραφών TETRA.
• ETSI TS 102 361 – Digital Mobile Radio (DMR).
• CEPT / ECC – ευρωπαϊκές αποφάσεις για εναρμόνιση φάσματος για υπηρεσίες δημόσιας ασφάλειας και έκτακτης ανάγκης.
• ECC/DEC/(15)05 – εναρμονισμένη περιοχή 446,0–446,2 MHz και τεχνικές συνθήκες λειτουργίας αναλογικού και ψηφιακού PMR446.
• ΕΕΤΤ – Εθνικός Κανονισμός Κατανομής Ζωνών Συχνοτήτων – ισχύον ελληνικό πλαίσιο κατανομής και χρήσης του ραδιοφάσματος.
• ΕΕΤΤ – Ραδιοεξοπλισμός – απαιτήσεις συμμόρφωσης και νόμιμης χρήσης ραδιοεξοπλισμού.
• Ν. 4727/2020, άρθρο 116 – εποπτεία ραδιοφάσματος, λήψη, αποκωδικοποίηση, αποκρυπτογράφηση και προστασία περιεχομένου επικοινωνιών.
• Οδηγία 2014/53/ΕΕ – ευρωπαϊκό πλαίσιο για τη διάθεση ραδιοεξοπλισμού στην αγορά.
• ΥΑ 4253/128/Φ320/2017, ΦΕΚ Β΄ 262/03.02.2017 – Κανονισμός λειτουργίας σταθμών ασυρμάτου ζώνης συχνοτήτων πολιτών (CB).
• Κανονισμός Λειτουργίας Ερασιτεχνικών Σταθμών Ασυρμάτου – ελληνικό πλαίσιο ραδιοερασιτεχνικών επικοινωνιών.
• Ένωση Ελλήνων Ραδιοερασιτεχνών – συμπληρωματικό εκπαιδευτικό υλικό για τον ραδιοερασιτεχνισμό.
• SZ4THE – συμπληρωματικό ελληνικό εκπαιδευτικό υλικό ραδιοερασιτεχνισμού.