«Κλέφτης» στη Δασοπυρόσβεση: Hose Line Tee

Πυροσβέστες με εγκατάσταση σωλήνων κατά τη διάρκεια επιχείρησης δασοπυρόσβεσης

Τον Ιούλιο του 2009, ο υπογράφων μαζί με τον Πυραγό Παναγιωτάκη Αντώνη και τον Υποπυραγό Ανδρεσάκη Μενέλαο μετέβηκαν στην πολιτεία της Βρετανικής Κολομβίας του Καναδά, προκειμένου να συμμετάσχουν σε ένα δίμηνο πρόγραμμα πρακτικής άσκησης πληρωμάτων δασοπυρόσβεσης άμεσης προσβολής, που διοργάνωσε ο «Κλάδος Διαχείρισης Δασικών Πυρκαγιών» της πολιτείας, με την υποστήριξη του Ιδρύματος «Σταύρος Νιάρχος».

Κατά τη διάρκεια της εκπαίδευσης είχαμε τη δυνατότητα να δούμε και να χρησιμοποιήσουμε το σύνολο του εξοπλισμού που χρησιμοποιούν οι δασοπυροσβέστες του Καναδά. Επιστρέφοντας στην Ελλάδα υποβάλαμε αναφορά, περιγράφοντας αναλυτικά όσα είχαμε δει και προτείνοντας την αποδοχή κάποιων τεχνικών και υλικών που θεωρούσαμε ότι μπορούσαν να εφαρμοστούν στη χώρα μας και να βελτιώσουν την επιχειρησιακή αποτελεσματικότητα του Πυροσβεστικού Σώματος.

Σκίτσο progressive hose lay με κλέφτες και πλευρικές γραμμές δασοπυρόσβεσης — Σκίτσο 1 – Προτεινόμενος τρόπος εγκατάστασης με «κλέφτες» κατά μήκος της κύριας γραμμής.

Ένα από τα εξαρτήματα που θεωρήσαμε ιδιαίτερα χρήσιμα ήταν ο λεγόμενος «κλέφτης», εξάρτημα που στη διεθνή ορολογία της δασοπυρόσβεσης συναντάται ως hose line tee (Φωτογραφία 1). Πρόκειται για εξάρτημα που παρεμβάλλεται στην πυροσβεστική εγκατάσταση μεταξύ δύο ημισυνδέσμων και διαθέτει κάθετη έξοδο με βάνα, που επιτρέπει να δημιουργηθεί εγκατάσταση μικρότερης διατομής.

Καναδικό hose line tee ή κλέφτης για πλευρική γραμμή δασοπυρόσβεσης — Φωτογραφία 1 – Καναδικό εξάρτημα τύπου hose line tee («κλέφτης»).

Κατά την εκπαίδευσή μας στη British Columbia το 2009, στις κύριες εγκαταστάσεις που χρησιμοποιήσαμε συναντούσαμε κατά κύριο λόγο σωλήνες χαμηλής πίεσης 1,5″, ενώ για αποκάθαρση πυρκαγιών πολύ μικρής έντασης χρησιμοποιούνταν κυρίως σωλήνες 5/8″ «εξοικονόμησης ροής».

Αυτό που συνήθως γίνεται στις δασικές πυρκαγιές είναι να δημιουργούνται εγκαταστάσεις μεγάλου μήκους, ενώ σε συνδέσεις της κύριας γραμμής μπορούν να παρεμβάλλονται κατάλληλα εξαρτήματα, ώστε όταν απαιτείται να δημιουργούνται πλευρικές εγκαταστάσεις μικρότερης διατομής.

Εντυπωσιακό επίσης ήταν ότι πολλά από τα εξαρτήματα που χρησιμοποιούνταν ήταν πλαστικά, με πολύ χαμηλό κόστος προμήθειας και εύκολα αντικαταστάσιμα.

Στη χώρα μας, όπως είναι γνωστό, χρησιμοποιούμε στη δασοπυρόσβεση σωλήνες διατομής 1¾″ και 1″ «Καλαμάτας». Αυτό που συνήθως γίνεται είναι να συνδέονται αρχικά κάποιοι σωλήνες 1¾″, να τοποθετείται δίκρουνο 1¾″ σε 1″ και στη συνέχεια να συνδέονται σωλήνες 1″, οι οποίοι κάποιες φορές μπορεί να είναι και δεκάδες.

Αυτού του είδους οι εγκαταστάσεις εμφανίζουν σημαντικά προβλήματα, αφού ενώ διασχίζουν μεγάλες αποστάσεις, δε δίνουν τη δυνατότητα να γίνει επέμβαση σε άλλο σημείο παρά στην κατάληξή τους.

Έτσι, αν χρειαστεί να γίνει οποιαδήποτε επέμβαση κατά μήκος μιας τέτοιας εγκατάστασης, θα πρέπει είτε να διακοπεί αυτή και να συνδεθεί αυλός είτε να δημιουργηθεί νέα εγκατάσταση.

Στην προσπάθεια να αξιοποιηθεί η εμπειρία της προαναφερόμενης εκπαίδευσης, ο υπογράφων προσπάθησε να συνδυάσει τις δύο τεχνικές, προσαρμόζοντας το καναδικό εξάρτημα στα ελληνικά δεδομένα. Έτσι αναζήτησε στην αγορά εξαρτήματα για να κατασκευάσει ένα συμβατό με τον υπάρχοντα εξοπλισμό εξάρτημα.

Εξαρτήματα για την κατασκευή κλέφτη πυροσβεστικής εγκατάστασης σωλήνων μιας ίντσας — Φωτογραφία 2 – Τα επιμέρους εξαρτήματα που χρησιμοποιήθηκαν για την κατασκευή του «κλέφτη».

Χρησιμοποιώντας πέντε απλά τμήματα, τρεις ημισυνδέσμους 1″, ένα πλαστικό «Τ» 1″ και μια πλαστική βάνα 1″ (Φωτογραφία 2), κατασκεύασε έναν «κλέφτη» που μπορεί να παρεμβάλλεται σε εγκατάσταση σωλήνων 1″ (Φωτογραφία 3).

Συναρμολογημένος κλέφτης για πυροσβεστική εγκατάσταση σωλήνων μιας ίντσας — Φωτογραφία 3 – Ο συναρμολογημένος «κλέφτης» προσαρμοσμένος για χρήση με σωλήνες 1″.

Με την παρεμβολή του εξαρτήματος μπορεί να δημιουργείται νέα εγκατάσταση σε κάθε σύνδεσμο, η οποία μπορεί να ενεργοποιείται όταν απαιτείται, εφόσον η διαθέσιμη παροχή και πίεση της εγκατάστασης επαρκούν.

Κλέφτης τοποθετημένος σε κύρια πυροσβεστική εγκατάσταση με πλευρική γραμμή σωλήνα — Φωτογραφία 4 – Ο «κλέφτης» τοποθετημένος στην κύρια εγκατάσταση με δυνατότητα σύνδεσης πλευρικής γραμμής.

Ουσιαστικά αυτό που πετυχαίνουμε παρεμβάλλοντας αυτόν τον «κλέφτη» κατά μήκος μιας εγκατάστασης είναι να μπορούμε ανά πάσα στιγμή να επιχειρήσουμε σε όλο το μήκος της, απλώς συνδέοντας έναν τουλάχιστον σωλήνα 1″ και έναν αυλό.

Στο Σκίτσο 1 φαίνεται ο προτεινόμενος τρόπος σύνδεσης, ώστε να επιτυγχάνεται το επιθυμητό αποτέλεσμα με τον μικρότερο αριθμό εξαρτημάτων.

Έτσι προτείνεται ο «κλέφτης» να συνδέεται ανά δύο σωλήνες 1″, αφού με τη σύνδεση σε αυτόν ενός και μόνο σωλήνα 1″ καλύπτεται όλη η απόσταση δεξιά και αριστερά του. Η εγκατάσταση θα πρέπει να κινείται παράλληλα με τη ζώνη καμένο – άκαυτο, σε μικρή απόσταση από αυτήν.

Στο παράδειγμα του σκίτσου η εγκατάσταση έχει μήκος 220 μ., χρησιμοποιούνται 9 σωλήνες 1″ και καλύπτεται μία καμένη περιοχή με περίμετρο περίπου 350 μ. και έκταση 7 στρέμματα.

Σχετικά με την αντοχή του εξαρτήματος πρέπει να αναφέρουμε ότι στη συγκεκριμένη κατασκευή τα πλαστικά μέρη που είχαν επιλεγεί είχαν ονομαστική πίεση 12 bar.

Η συγκεκριμένη κατασκευή αφορούσε τα εξαρτήματα και τις ονομαστικές πιέσεις που είχαν επιλεγεί και δοκιμαστεί τότε. Σε επιχειρησιακή χρήση πρέπει να χρησιμοποιούνται εξαρτήματα κατάλληλα για τη συγκεκριμένη εφαρμογή, συμβατά με τους σωλήνες και τους συνδέσμους και με ονομαστική πίεση λειτουργίας που καλύπτει τις πραγματικές συνθήκες της εγκατάστασης.

Σε κάθε περίπτωση πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η επιτρεπόμενη πίεση λειτουργίας των σωλήνων, των συνδέσμων και των υπόλοιπων εξαρτημάτων της εγκατάστασης, σύμφωνα με τις προδιαγραφές τους.

Επίσης το βάρος του συγκεκριμένου εξαρτήματος είναι ελάχιστο, σε αντίθεση με το αντίστοιχο μεταλλικό, ενώ το κόστος κατασκευής του την περίοδο που δημιουργήθηκε ήταν μικρότερο από 10 ευρώ.

Με τη χρήση του «κλέφτη» είναι δυνατόν, όταν το επιτρέπουν η παροχή της αντλίας, η διαθέσιμη πίεση, οι απώλειες τριβών και το ανάγλυφο, να λειτουργούν ταυτόχρονα δύο αυλοί 1″ από την ίδια κύρια εγκατάσταση (Φωτογραφία 5).

Σε μικρές σχετικά περιμέτρους πυρκαγιών, 300–400 μ., μπορεί επίσης να κλείσει η εγκατάσταση στο αρχικό δίκρουνο, ανάλογα πάντοτε με τη διαμόρφωση και τις υδραυλικές δυνατότητες της εγκατάστασης.

Δύο πυροσβέστες επιχειρούν ταυτόχρονα με πλευρικές γραμμές πυροσβεστικής εγκατάστασης — Φωτογραφία 5 – Ταυτόχρονη χρήση δύο πλευρικών γραμμών κατά τη λειτουργία της εγκατάστασης.

Η τεχνική στη σύγχρονη διεθνή πρακτική

Η βασική αρχή της εγκατάστασης παραμένει σε χρήση διεθνώς. Στη σύγχρονη ορολογία της δασοπυρόσβεσης συναντάται ως progressive hose lay, δηλαδή κύρια εγκατάσταση κατά μήκος της οποίας τοποθετούνται hose line tees ή ελεγχόμενες διακλαδώσεις, ώστε να μπορούν να αναπτυχθούν πλευρικές γραμμές προς την περίμετρο της πυρκαγιάς.

Η δυνατότητα ταυτόχρονης λειτουργίας των πλευρικών γραμμών εξαρτάται από τη συνολική παροχή που μπορεί να υποστηρίξει η αντλία, τις απαιτούμενες πιέσεις στους αυλούς, τις απώλειες τριβών, το μήκος και τη διατομή των σωλήνων, τα εξαρτήματα και τις υψομετρικές διαφορές της εγκατάστασης.

Ο ελληνικός «κλέφτης» χρησιμοποιήθηκε από τους πυροσβεστικούς υπαλλήλους της Δ.Π.Υ. Κέρκυρας κατά την αντιπυρική περίοδο 2013, με εξαιρετικά αποτελέσματα και έγινε απόλυτα αποδεκτός από το σύνολο του προσωπικού.

Βέβαια δεν είναι το μοναδικό εξάρτημα που μπορούμε να αξιοποιήσουμε, αξιοποιώντας τη διεθνή εμπειρία. Χαρακτηριστικά αναφέρονται οι «στραγγαλιστές», οι σωλήνες και οι αυλοί 5/8″, οι φορητές αντλίες με εξωτερική δεξαμενή κ.ά.

Αρκεί να υπάρξει η απόφαση να αλλάξουμε συνήθειες και πρακτικές και να δουλέψουμε στην εκπαίδευση για να εφαρμόσουμε το νέο.

Κλείνοντας, θεωρώ απαραίτητο οι σωλήνες 1″ «Καλαμάτας» να τυλίγονται μόνο με διπλή τύλιξη, αφού λόγω του μήκους τους δεν μπορούν να διαχειριστούν με μονή τύλιξη.