Bleve σε δεξαμενές υγραερίου και μηχανισμός δημιουργίας

Το παρόν άρθρο, έχει σκοπό να παρουσιάσει τους κινδύνους σε περιστατικό πυρκαγιάς σε δεξαμενή υγραερίου. Aυτοί οι κίνδυνοι καταγράφονται σε στατιστικές, με αριθμούς και δίδονται προτάσεις για την ασφαλέστερη αντιμετώπιση τέτοιου συμβάντος από τους πρώτους ανταποκριτές. Η ευχή του γράφοντα είναι να μην ξαναζήσουμε σκηνές, όπως αυτές του περιστατικού στα Καμμένα Βούρλα στις 30-4-1999, με νεκρούς Πυροσβέστες και πολίτες.

ΠΟΣΟΣΤΟ ΤΩΝ ΑΤΥΧΗΜΑΤΩΝ ΜΕ ΥΓΡΑΕΡΙΟ (ΕΠΙ ΣΥΝΟΛΟΥ ΤΩΝ ΑΤΥΧΗΜΑΤΩΝ)

Στο έγγραφο της Γ.Γ. Πολιτικής Προστασίας (Ρόλοι και αρμοδιότητες των φορέων – σύμφωνα με το ισχύον θεσμικό πλαίσιο – που εμπλέκονται στην αντιμετώπιση και τη διαχείριση συνεπειών από συμβάντα/ατυχήματα κατά την οδική και σιδηροδρομική μεταφορά επικίνδυνων εμπορευμάτων, 7 Μαρτίου 2016, Αριθμ. Πρωτ. 1773) καταγράφεται η συμμετοχή ανά είδος ατυχήματος, σύμφωνα με το Πρωτόκολλο “REACH” του Πολυτεχνείου Κρήτης σχετικά με εκπομπές και σενάρια ατυχημάτων κατά την τροφοδοσία και διακίνηση καυσίμων και πετροχημικών προϊόντων και όσον αφορά τις επιπτώσεις των ατυχημάτων. Στα ατυχήματα με σοβαρές επιπτώσεις, η οδική μεταφορά και η φορτοεκφόρτωση παρουσιάζουν πολύ υψηλή συμμετοχή (> 85%), με τα προϊόντα που συμμετέχουν στα ατυχήματα αυτά να υπάγονται στις εξής κλάσεις κινδύνου:

• 3 (εύφλεκτα υγρά) και 2 (εύφλεκτα ή/και τοξικά αέρια) κατά > 80%,
• 8 (διαβρωτικά) κατά περίπου 10%, και
• 5 (οξειδωτικά), 6 (τοξικά) και 9 (επικίνδυνα) κατά περίπου 4%.

Για επιμέρους προϊόντα, ένας δείκτης κινδύνου (για θανάτους και τραυματισμούς) που εφαρμόστηκε σε ένα δείγμα περίπου 6000 ατυχημάτων με σοβαρές επιπτώσεις (USDOT) για μία περίοδο πέντε ετών (2005-2009), έδειξε ότι:

• η βενζίνη και το Diesel συμμετέχουν κατά 85%, ενώ
• το LPG (υγραέριο) κατά 7% (δηλαδή συνολικά πάνω από 400 ατυχήματα)
• το θειικό οξύ κατά 5%
• το χλώριο κατά 3%.

Οι πιθανές δυσμενείς επιπτώσεις ενός ατυχήματος γενικά μπορεί να είναι:

• διαρροή τοξικού ή εύφλεκτου υλικού
• πυρκαγιά (καύσης νέφους, πύρινη σφαίρα, λίμνη φωτιάς, πυρσού και έκθεση περιέκτη σε πυρκαγιά)
• έκρηξη
• νέφος αερίων
• πολλαπλασιαστικό φαινόμενο (DOMINO).

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΕΚΡΗΞΕΩΝ ΤΥΠΟΥ B.L.E.V.E. (Boiling Liquid Expanding Vapor Explosion) – (Έκρηξη Διαστελλόμενων Ατμών Ζέοντος Υγρού)

Το φαινόμενο της έκρηξης BLEVE είναι ένας τύπος έκρηξης που μπορεί να συμβεί όταν ένας περιέκτης (δεξαμενή, βυτίο, λέβητας, δοχείο, φιάλη) που περιέχει συνήθως υγροποιημένο αέριο (π.χ. υγραέριο) υπό πίεση διαρρηγνύεται.

Η αύξηση της πίεσης στα υγρά, ανεβάζει τη θερμοκρασία βρασμού τους, άρα σε αυξημένη πίεση έχουμε υγρό σε υψηλότερη θερμοκρασία από αυτήν που σε κανονικές συνθήκες θα άρχιζε ο βρασμός του. Αντιστρόφως, όταν πέσει η πίεση απότομα, όπως σε μια διάρρηξη του περιέκτη του, το υγροποιημένο υλικό μπορεί να εξατμιστεί επίσης απότομα. Ο λόγος ατμού προς υγρό είναι 272,7 για το προπάνιο, δηλαδή ένας όγκος υγρού προπανίου θα μετατραπεί σε 272,7 όγκους αεριοποιημένου προπανίου. Η ουσία αποθηκεύεται εν μέρει σε υγρή μορφή, με τους ατμούς της πάνω από τη στάθμη του υγρού να καταλαμβάνουν το υπόλοιπο δοχείο. Συνήθως δεν πληρώνονται τα δοχεία με την υγρή φάση του υγραερίου σε ποσοστό του όγκου τους μεγαλύτερο από 85%, όπως φαίνεται στο παρακάτω σχήμα 1:

Στο εγχειρίδιο του Α.Π.Σ. με τίτλο: Εγχειρίδιο Αντιμετώπισης Ατυχημάτων με Επικίνδυνα Υλικά, ο Μπάλσης και συν. (2010) αναφέρει ότι αν ο περιέκτης του υγραερίου διαρραγεί, εξαιτίας π.χ. διάβρωσης ή αστοχίας από υψηλή πίεση, στο τμήμα του που περιέχει τους ατμούς (στο πάνω μέρος της δεξαμενής) μπορεί οι ατμοί της ουσίας να διαρρεύσουν γρήγορα, μειώνοντας την πίεση εντός του περιέκτη. Η αιφνίδια πτώση πίεσης μέσα στον περιέκτη προκαλεί βίαιο βρασμό του υγρού, το οποίο απελευθερώνει γρήγορα μεγάλα ποσά ατμών. Η πίεση των ατμών μπορεί να είναι εξαιρετικά υψηλή προκαλώντας ένα σημαντικό κύμα υπερπίεσης (έκρηξης), η οποία μπορεί να καταστρέψει εντελώς τον περιέκτη αποθήκευσης και να εκτοξεύσει θραύσματα στη γύρω περιοχή.

Αν η ουσία είναι τοξική θα μολυνθεί μια μεγάλη περιοχή. Το BLEVE μπορεί να συμβεί ακόμη και με μη εύφλεκτες ουσίες όπως υδρατμός (ατμολέβητας), υγρό άζωτο, υγρό ήλιο ή άλλα ψυκτικά και κρυογενικά υγρά.

Το BLEVE μπορεί επίσης να προκληθεί από εξωτερική φωτιά κοντά στον περιέκτη αποθήκευσης με αποτέλεσμα οι φλόγες να τον επηρεάζουν με δύο τρόπους:

1) Να θερμαίνουν το περίβλημα άρα και το περιεχόμενό του και κατά συνέπεια να αυξάνεται η πίεση του περιεχομένου:

2) Να εξασθενεί η μηχανική αντοχή του μεταλλικού περιβλήματος, η οποία μειώνεται όσο αυξάνεται η θερμοκρασία του. Ενώ οι δεξαμενές είναι σχεδιασμένες να αντέχουν σε μεγάλη πίεση, η συνεχής θέρμανση μπορεί να εξασθενίσει το μέταλλο του περιβλήματος και τελικά αυτό να αστοχήσει.

Αν η δεξαμενή υπερθερμαίνεται στην περιοχή των ατμών (δηλ. στο πάνω μέρος της δεξαμενής) όπου δεν υπάρχει υγρό ώστε να ψύχει το μέταλλο του περιβλήματος, αυξάνεται ταχύτερα η θερμοκρασία του σημείου του μετάλλου που προσβάλλεται από την θερμική ακτινοβολία και έτσι το περίβλημα μπορεί να αστοχήσει ταχύτερα.

Οι δεξαμενές, βυτία, λέβητες, δοχεία και φιάλες που περιέχουν υγροποιημένα αέρια ή ατμούς είναι συνήθως εξοπλισμένα με ασφαλιστικές βαλβίδες που ανακουφίζουν την υπερβολική πίεση, μπορεί όμως να αστοχήσουν αν η πίεση δεν εκτονώνεται αρκετά γρήγορα από τις βαλβίδες ή όταν οι βαλβίδες δεν λειτουργήσουν σωστά.

Αν η περιεχόμενη ουσία είναι εύφλεκτη (π.χ. υγραέριο) και διαρραγεί ο περιέκτης, το προκύπτον διαστελλόμενο νέφος ατμών από την ουσία που βράζει θα αναφλεγεί βίαια σχηματίζοντας σφαίρα φωτιάς. Η πύρινη σφαίρα εξελίσσεται κατά κανόνα σε τρεις φάσεις:

• ανάπτυξη
• σταθερή καύση και
• εξάντληση

Κατά τη στιγμή της έκρηξης, το υγραέριο που εξέρχεται βιαίως από τη διαρραγείσα δεξαμενή, δεν είναι επαρκώς αναμειγμένο με την απαραίτητη ποσότητα ατμοσφαιρικού αέρα για να έρθει σε αναφλέξιμη αναλογία σε όλες την περιοχές της αέριας του μάζας. Η ανάμιξη αυτή γίνεται σταδιακά και αυτό διαρκεί όσα δευτερόλεπτα χρειάζονται για την «απορρόφηση» ατμοσφαιρικού αέρα από την πύρινη σφαίρα μέσω του περιμετρικού στροβιλισμού της και της ανόδου της προς τα επάνω, ώστε να καεί τελικά όλη η ποσότητα του προπανίου. Όσα δευτερόλεπτα διαρκεί αυτή η διαδικασία, η πύρινη σφαίρα, εκπέμπει γύρω της τεράστια ποσά θερμικής ακτινοβολίας και ανεβαίνει προς τα πάνω ως πιο θερμή από τον αέρα του περιβάλλοντός της.

Άρα οι κίνδυνοι που προκύπτουν από έκρηξη BLEVE σε δεξαμενή υγραερίου, είναι οι εξής:

• οι φλόγες από την σφαίρα φωτιάς-fireball που προκύπτει
• η θερμική ακτινοβολία που ακτινοβολείται από την καύση του υγραερίου
• το ωστικό κύμα
• τα εκτοξευόμενα θραύσματα

Τα μεγέθη των ανωτέρω κινδύνων καταγράφονται στον πίνακα 1.

ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΟΥ BLEVE ΣΕ ΔΕΞΑΜΕΝΕΣ ΥΓΡΑΕΡΙΟΥ

Τα έτη 1992, 1993 και 1994 έγιναν πειράματα με κυλινδρικές δεξαμενές προπανίου 325 ως 400 λίτρων, εκτεθειμένες σε φλόγες, λίμνη φωτιάς κ. α. προκειμένου να προκληθεί ρήξη του βυτίου, από το Καναδικό πανεπιστήμιο του Queens University, Kingston, Ontario και την Καναδική Διεύθυνση Μεταφορών Επικινδύνων Υλικών (Birk 1995, όπως αναφέρεται από τον Hildebrand και το Noll, 2007, p. 159-161).

Συνολικά έγιναν σαράντα πειράματα. Σε έξι απ’ αυτά δεν συνέβη αστοχία δεξαμενής, καθόσον η ανακουφιστική βαλβίδα της πίεσης άδειασε τη δεξαμενή. Είκοσι ένα πειράματα οδήγησαν σε σχίσιμο της δεξαμενής και καύση του περιεχομένου με φλόγα πίδακα. Τέλος, δεκατρία πειράματα (32%) κατέληξαν σε ΒLΕVΕ. Δεν έχουμε δηλαδή έκρηξη σε κάθε συμβάν όπου δεξαμενή υγραερίου εκτίθεται σε πυρκαγιά. Τα κυριότερα συμπεράσματα για την ασφάλεια των Πυροσβεστών είναι:

Κατά την εμφάνιση του φαινομένου BLEVE, υπάρχουν οι εξής κίνδυνοι:

από τα θραύσματα που εκτοξεύονται, από την εμφάνιση πύρινης σφαίρας (fireball) που δημιουργεί η καύση του υγραερίου, από τη θερμική ακτινοβολία και από το ωστικό κύμα της έκρηξης.

Τα εκτοξευόμενα θραύσματα από το ΒLΕVΕ είναι ο μεγαλύτερος κίνδυνος. Η ανάλυση των δεδομένων των δεκατριών πειραμάτων έδειξε ότι οι δεξαμενές που αστοχούν και εκτοξεύονται με τη μορφή ρουκέτας, μπορούν να φθάσουν σε απόσταση έως 30 φορές την ακτίνα της πύρινης σφαίρας που δημιουργούν.

Οι δεξαμενές που υπέστησαν ΒLΕVΕ παρουσίαζαν κοινό τρόπο αστοχίας. Το κυλινδρικό κομμάτι γινόταν επίπεδο στο έδαφος και τα άκρα είτε εκτοξευόντουσαν μακριά είτε παρέμεναν προσκολλημένα. Σε μερικές περιπτώσεις τα άκρα αναπήδησαν και πετάχτηκαν σε μεγάλη απόσταση μέχρι 220 μέτρα. Σε μια περίπτωση το επίπεδο κυλινδρικό κομμάτι πετάχτηκε στα 124 μέτρα.

Το διάγραμμα 3 δείχνει τις αποστάσεις και την κατανομή των εκτοξευμένων θραυσμάτων για τα δεκατρία πειράματα όπου εμφανίστηκε ΒLΕVΕ. Το σχήμα δεν δείχνει την κατανομή για μικρότερα κομμάτια όπως μπουλόνια και παξιμάδια.

Όπως φαίνεται στο διάγραμμα 3, τα κομμάτια από τα άκρα της δεξαμενής φτάνουν σε μεγαλύτερη απόσταση από τα πλευρικά εκτινασσόμενα κομμάτια. Αυτή η πληροφορία είναι πολύ χρήσιμη για τον προσδιορισμό των περιοχών που πρέπει να εκκενωθούν πρώτα σε μια φλεγόμενη δεξαμενή. Υπάρχει ευρεία κατανομή των κομματιών από τα πλάγια της δεξαμενής. Υπάρχει μια ευρεία κατανομή των κομματιών, σε περιοχή μέχρι τα 100 μέτρα.

Πρέπει επίσης να τονισθεί ότι σχήμα δεν δείχνει τα μικρότερα βλήματα όπως μπουλόνια και μικρά τμήματα του σωλήνα. Αυτά τα μικρά κομμάτια προφανώς αποτελούν κίνδυνο για τους επεμβαίνοντες στο συμβάν.

Το συμπέρασμα των πειραμάτων είναι ότι προσεγγίζοντας μια δεξαμενή προπανίου (από 325 ως 400 λίτρα) και η οποία εμπλέκεται σε πυρκαγιά από τις πλευρές και προσβάλλεται από φλόγες στο χώρο των ατμών της δεξαμενής (δηλ. στο πάνω μέρος της) δεν αποτελεί εγγύηση ότι θα είμαστε ασφαλείς από εκτοξευόμενα θραύσματα αν η δεξαμενή εμφανίσει BLEVE. Τα αποτελέσματα (γι’ αυτού του μεγέθους τις δεξαμενές), δείχνουν ότι υπάρχει μια ελάχιστη απόσταση ασφαλούς προσέγγισης από τις πλευρές της δεξαμενής 90 μέτρα, για την αποφυγή της πλειοψηφίας των θραυσμάτων και ακόμη και σε αυτή την απόσταση, εξακολουθεί να υπάρχει κίνδυνος έκθεσης σε ορισμένα θραύσματα. Για μεγαλύτερα δοχεία, εμφανίζονται μεγαλύτερες αποστάσεις.

Τα μεγέθη της πύρινης σφαίρας-fireball, η διάρκεια εμφάνισής της και οι αποστάσεις ασφαλείας πυροσβεστών και εκκένωσης πολιτών σε συνάρτηση με την εκάστοτε χωρητικότητα της δεξαμενής προπανίου που εμπλέκεται σε φωτιά, φαίνονται στον πίνακα 1: (Birk, 1995)

Σημείωση 1: Η ασφαλής απόσταση λόγω θερμικής ακτινοβολίας τυχόν έκρηξης, για τους πυροσβέστες με πλήρη προστατευτικό ατομικό εξοπλισμό, συμπεριλαμβανομένης και της αναπνευστικής συσκευής, δεν μπορεί να είναι μικρότερη από 90 μ. το ελάχιστο, για τις μικρότερες δεξαμενές. Για μεγαλύτερες υπολογίζεται σε 4R (R fireball = 3 ³√¯m, όπου R fireball η ακτίνα του fireball και m η μάζα του προπανίου σε κιλά).

Σημείωση 2: Η διάρκεια εμφάνισης t της πύρινης σφαίρας (fireball) σε δευτερόλεπτα, υπολογίζεται από την εξίσωση: t=0,15R.

Σημείωση 3: Οι διπλές αναγραφές της απόστασης εκκένωσης πολιτών είναι κατά προσέγγιση και αναφέρονται σε οριζόντια εκτόξευση δεξαμενής για την πρώτη αναγραφή, ενώ για τη δεύτερη, σε εκτόξευση δεξαμενής υπό γωνία 45 μοιρών από το οριζόντιο επίπεδο.

Στον πίνακα 2 φαίνεται ο ελάχιστος χρόνος αστοχίας δεξαμενής υγραερίου, προσβαλλόμενης από σφοδρή φλόγα πυρσού και η απαιτούμενη παροχή νερού ψύξης για διάφορα μεγέθη δεξαμενών υγραερίου (Birk, 1995):

Σημείωση 1: Οι ελάχιστοι χρόνοι αστοχίας δεξαμενής αναφέρονται σε προσβολή έντονης φωτιάς στο πάνω μέρος της δεξαμενής, που περιέχει αέρια φάση του υγραερίου.
Σημείωση 2: Η απαιτούμενη παροχή νερού ψύξης εξάγεται από τον τύπο: Απαιτούμενη παροχή νερού σε US gallons/λεπτό = 5 Χ τετραγωνική ρίζα της χωρητικότητας σε US gallons, της δεξαμενής υγραερίου (1 US gallon = 3,785 λίτρα)

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ-ΤΑΚΤΙΚΗ ΣΕ ΠΥΡΚΑΓΙΑ ΔΕΞΑΜΕΝΗΣ ΥΓΡΑΕΡΙΟΥ

Υπάρχουν τρεις τρόποι αντιμετώπισης περιστατικών υγραερίου από τους πυροσβέστες, όπως αναφέρει ο Hildebrand και ο Noll (2007):

1. Ο επιθετικός τρόπος αντιμετώπισης, παρ’ ότι οι ανταποκριτές του συμβάντος εκτίθενται σε αυξημένο κίνδυνο, δικαιολογείται αν επιτευχθεί γρήγορη διάσωση κινδυνευόντων, γρήγορος περιορισμός της διαρροής ή γρήγορη εξάλειψη της πυρκαγιάς.
2. Ο αμυντικός τρόπος, που σε γενικές γραμμές εκθέτει τους ανταποκριτές του συμβάντος σε μικρότερο κίνδυνο από τον επιθετικό τρόπο.
3. Η μη-επέμβαση, που σημαίνει όχι δράση, πέρα από την απομόνωση της περιοχής του συμβάντος και την ειδοποίηση του κοινού να βρει καταφύγιο ή να εκκενώσει την περιοχή. Οι ανταποκριτές δηλαδή περιμένουν να εξελιχθούν τα γεγονότα, μέχρι να πέσει ο κίνδυνος της επέμβασης σε αποδεκτά επίπεδα (π.χ. μέχρι και την έκρηξη μιας δεξαμενής υγραερίου). Αυτή η στρατηγική, δεν επιτρέπει να εκτεθούν οι πυροσβέστες σε μη αποδεκτά επίπεδα κινδύνου του επιθετικού ή του αμυντικού τρόπου αντιμετώπισης. Με άλλα λόγια όταν το ενδεχόμενο κόστος, υπερβαίνει κατά πολύ τα προσδοκώμενα οφέλη της επέμβασης.

Στον πίνακα 3 που ακολουθεί, φαίνονται οι ενέργειες ανάλογα με την επιλεγείσα στρατηγική:

Στην παρακάτω εικόνα 3, φαίνεται περιστατικό με χτύπημα από σκαπτικό μηχάνημα σε υπόγειο σωλήνα προπανίου. Οι πυροσβέστες επέλεξαν τη στρατηγική της μη επέμβασης, ενημερώνοντας για το σημείο της διάρρηξης του αγωγού και την ανάγκη για σταμάτημα της ροής του σωλήνα.

Παρακάτω αναφέρονται θέματα τακτικής που πρέπει να ακολουθούν οι πυροσβέστες σε συμβάντα με δεξαμενές υγραερίου (Birk, 1995):

1. Δεν πρέπει να σπεύδουμε για την κατάσβεση της φωτιάς, πρέπει πρώτα να εκτιμούμε την κατάσταση από μακριά χρησιμοποιώντας κιάλια για να δούμε την κατάσταση της δεξαμενής. Αν υπήρξε ή υπάρχει σφοδρή προσβολή φωτιάς στη δεξαμενή, δεν πρέπει να προσεγγίζουμε. Σημαντικά ερωτήματα προς απάντηση είναι τα εξής:
2. Πόση ώρα κάναμε για τη μετάβασή μας στο συμβάν;
3. Πόση ώρα υπήρχε φωτιά πριν φτάσουμε εμείς;
4. Πόσο σφοδρή-έντονη είναι/ήταν η επαφή της δεξαμενής με την φωτιά;
5. Η τυχόν επαφή των φλογών με τη δεξαμενή είναι στο πάνω ή στο κάτω μέρος της;
6. Ποιά είναι η πηγή του καυσίμου της πυρκαγιάς;
7. Υπάρχουν καταστάσεις υψηλού κινδύνου;
8. Υπάρχουν άλλες εγκαταστάσεις που μπορεί να εμπλακούν και να κλιμακώσουν την κατάσταση του συμβάντος;
9. Υπάρχει διαθέσιμη επαρκής παροχή νερού για την επέμβασή μας;
10. Μπορεί να υπάρχει νερό για την απαιτούμενη χρονική διάρκεια;
11. Θυμηθείτε ότι μπορεί να έχουμε αστοχία της δεξαμενής λόγω έντονης πυρκαγιάς σε 5, 10 ή 15 λεπτά, από τη στιγμή της έναρξης της πυρκαγιάς.
12. Αν δεν υπάρχει προσβολή της δεξαμενής από τις φλόγες, τότε μπορούμε να προσεγγίσουμε για να σβήσουμε την φωτιά.
13. Δεν υπάρχει απολύτως ασφαλής κατεύθυνση προσέγγισης. Οι δεξαμενές μπορεί να στραφούν και να περιστραφούν πριν να εκτοξευτούν. Καλύτερα όμως να έχουμε τον άνεμο στην πλάτη μας.
14. Η όρθια στάση μας, μας εκθέτει με μεγαλύτερη επιφάνεια του σώματός μας σε συνέπειες τυχόν έκρηξης.
15. Το 80-90% των θραυσμάτων πέφτουν εντός απόστασης 4R (R=ακτίνα του fireball=ακτίνα της σφαίρας φωτιάς, κατά την έκρηξη) από τη δεξαμενή. Σε σφοδρές εκρήξεις, μπορεί να έχουμε εκτοξεύσεις δεξαμενής (rocket) ως και 15R απόσταση. Οι πολίτες πρέπει να εκκενώνουν περιοχή σε απόσταση 25-30R.

Για ένα βυτιοφόρο όχημα των 40.000 λίτρων προπανίου το R είναι 78 μέτρα, το 4R είναι 312 μέτρα, το 15R είναι 1.170 μέτρα και το 30R είναι 2340 μέτρα.

16. Δεν υπάρχουν σημάδια ενδεικτικά ότι η δεξαμενή θα εκραγεί, που μας δίνουν χρόνο να εκκενώσουμε την περιοχή. Η πρακτική μας λέει ότι πριν υπάρξει BLEVE, υπάρχουν φουσκώματα των τοιχωμάτων της δεξαμενής, μεταβολή του χρωματισμού τους, ήχοι σφυρίγματος ή αύξηση του μήκους της φλόγας από τις βαλβίδες υπερπίεσης. Μπορεί όμως όλα αυτά να μην ακούγονται ή φαίνονται από τη θέση μας.
17. Η απαιτούμενη παροχή νερού (πίνακας 5) αναφέρεται μόνο σε εφαρμογή της ψύξης αμέσως μόλις αρχίσει η φωτιά που προσβάλλει τη δεξαμενή. Αν φτάσουμε στο συμβάν 5, 10 ή 15 λεπτά αργότερα, διατρέχουμε μεγάλο κίνδυνο, κατά τη διάρκεια της εγκατάστασης αυλών για την ψύξη της δεξαμενής.
18. Η στιγμή της πτώσης νερού ψύξης σε μία δεξαμενή που έχει καυτά τοιχώματα, είναι η πιο επικίνδυνη. Φροντίστε να μην βρίσκεται κανείς τη στιγμή αυτή σε κίνδυνο.
19. Αν δεν υπάρχει η απαιτούμενη επάρκεια νερού, τότε απομακρυνόμαστε από τις ακτίνες δράσης θραυσμάτων και φωτιάς από τυχόν έκρηξη.
20. Αν μία δεξαμενή έχει φθορές λόγω καταπόνησης από φωτιά την οποία σβήσαμε, ή από πρόσκρουση, τότε θα πρέπει αυτή να ψύχεται με νερό, για να μην θερμαίνεται από τις ηλιακές ακτίνες.
21. Κρατάμε τις προαναφερθείσες αποστάσεις, μέχρι η δεξαμενή που προσβλήθηκε από φωτιά που έσβησε, να έρθει σε κανονική θερμοκρασία,
22. Η μη τήρηση των αποστάσεων αυτών, αυξάνει κατακόρυφα τις πιθανότητες τραυματισμού ή θανάτου.
23. Υπάρχει τρόπος να προετοιμαστούμε για τέτοια περιστατικά:

• • Επιθεωρώντας τις εγκαταστάσεις στον τομέα ευθύνης μας.
  • Γνωρίζοντας τη λειτουργία των διατάξεων ασφαλείας σ’ αυτές.
  • Εντοπίζοντας κρίσιμης σημασίας βαλβίδες κλπ.
  • Γνωρίζοντας την χωρητικότητα των διαφόρων δεξαμενών (σταθερών και κινητών επί φορτηγών) και υπολογίζοντας τις αποστάσεις ασφαλείας, το μέγεθος του fireball κλπ.
  • Γνωρίζοντας πόσο νερό είναι διαθέσιμο σε κάθε περιοχή.
  • Γνωρίζοντας πόση ώρα χρειάζεται για τη μετάβαση σε κάθε περιοχή και πόση ώρα χρειάζεται να γίνει κάθε εγκατάσταση παροχής νερού ψύξης.
  • Σχεδιάζοντας για κάθε δυνατό σενάριο από μικρή διαρροή μέχρι έντονη πυρκαγιά.

ΣΕΝΑΡΙΟ ΠΥΡΚΑΓΙΑΣ ΣΕ ΒΥΤΙΟΦΟΡΟ ΥΓΡΑΕΡΙΟΥ: ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗΣ ΣΕ ΕΠΙΘΕΤΙΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ

Παρακάτω αναφέρονται οι ενδεδειγμένοι τρόποι αντίδρασης σε υποθετικό συμβάν βυτιοφόρου μεταφοράς προπανίου που ενεπλάκη σε ατύχημα, σε αυτοκινητόδρομο με δύο λωρίδες κυκλοφορίας ανά ρεύμα (Hildebrand και Noll, 2007). Αν υποθέσουμε λοιπόν ότι:

• Το βυτιοφόρο είχε σταματήσει σε διασταύρωση σε κόκκινο φανάρι και στο πίσω μέρος του προσέκρουσε φορτηγό αυτοκίνητο. Η δριμεία πρόσκρουση προκάλεσε διαρροή υγρού προπανίου στο πίσω μέρος του βυτιοφόρου.
• Το αέριο προπάνιο ανεφλέγη και οι φλόγες χτυπούν το πίσω μέρος της δεξαμενής. Δυο βαλβίδες ασφαλείας ανοίγουν περιοδικά και βαθμιαία κλείνουν. Ο άνεμος φυσά με κατεύθυνση προς τη δεξαμενή του βυτιοφόρου με ταχύτητα περίπου 25 χιλιόμετρα ανά ώρα  (km/h).
• Ο οδηγός του φορτηγού αυτοκινήτου βρίσκεται ακόμα στην καμπίνα του φορτηγού, πεσμένος επάνω στο τιμόνι. Ο οδηγός του βυτιοφόρου δεν είναι τραυματισμένος και προσπάθησε να κλείσει μια βαλβίδα που θα κατασβέσει την πυρκαγιά του προπανίου.

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗΣ ΤΗΣ ΔΕΞΑΜΕΝΗΣ ΤΟΥ ΒΥΤΙΟΦΟΡΟΥ

Ένα βυτιοφόρο φορτηγό μεταφοράς προπανίου είναι ουσιαστικά μια δεξαμενή αποθήκευσης χύμα προπανίου, ευρισκόμενη επάνω σε ρόδες. Αποτελεί το βασικό μεταφορικό όχημα που χρησιμοποιείται για τη μεταφορά του προπανίου από τις εγκαταστάσεις που βρίσκεται σε μεγάλες ποσότητες προς τους πελάτες. Η χωρητικότητα του βυτιοφόρου φορτηγού ας υποθέσουμε ότι είναι μεταξύ 6.800 και 22.700 λίτρων.

Δύο βαλβίδες ανακούφισης υπερπίεσης (P.R.V.s – Pressure Relief Valves) εγκαθίστανται στον χώρο της δεξαμενής όπου υπάρχει η αέρια φάση του υγραερίου, στο πάνω μέρος της δηλαδή και ρυθμισμένες να ανοίξουν στα 250 psi. Η δεξαμενή επίσης προστατεύεται από μια βαλβίδα υπερβολικής ροής, μια βαλβίδα ελέγχου αντίστροφης ροής και βαλβίδες διακοπής έκτακτης ανάγκης. Τα όργανα για τη θερμοκρασία, την πίεση και τη στάθμη εγκαθίστανται στο πλάι της δεξαμενής ή στο πίσω μέρος της. Οι συνδέσεις για τους ατμούς προπανίου γενικά βρίσκονται στο χαμηλότερο μέρος του πίσω τμήματος της δεξαμενής και επικοινωνούν με το χώρο των ατμών της δεξαμενής, μέσω ενός κατακόρυφου σωλήνα. Προστατεύονται από  μια βαλβίδα υπερβολικής ροής, καθώς επίσης και μια χειροκίνητη βάνα και μια εύτηκτη ασφάλεια. Ο κύριος μηχανισμός μετάγγισης υγρού βρίσκεται γενικά στον πυθμένα της δεξαμενής και προστατεύεται από μία εσωτερική βαλβίδα για υπερπλήρωση, επάνω στον οποίο προσαρμόζεται μια αντλία. Η γραμμή πλήρωσης υγρού προπανίου γενικά βρίσκεται στο χαμηλότερο σημείο του πίσω μέρους της δεξαμενής κοντά στις συνδέσεις των ατμών προπανίου.

ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΤΑΚΤΙΚΗΣ

Ο βασικός αντικειμενικός στόχος που τίθεται για αυτή την επιχείρηση είναι ο έλεγχος της πυρκαγιάς, η διατήρηση της υπό έλεγχο μέχρι να διασωθεί ο οδηγός του φορτηγού και να σταματήσει η διαρροή του προπανίου.

ΜΕΘΟΔΟΙ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΒΕΣΗΣ

Ενώ  μια ομάδα θα έχει ως στόχο τη διάσωση του οδηγού του φορτηγού αυτοκινήτου, άλλη ομάδα για την κατάσβεση, θα πρέπει να συμβουλευτεί τον οδηγό του βυτιοφόρου φορτηγού για να αποφασίσει ποιες επιλογές υπάρχουν για να σταματήσει η ροή προπανίου χρησιμοποιώντας τις βαλβίδες της δεξαμενής και τους μηχανισμούς ασφαλείας. Για παράδειγμα τι τροφοδοτεί την πυρκαγιά;

Είναι πιθανό ότι κάποιο τμήμα των οργάνων της δεξαμενής ή του αντλητικού συστήματος να έχει υποστεί ζημιές από την πρόσκρουση. Στα σενάρια αυτά παραμένει στην αντλία ποσότητα μικρότερη από 38 λίτρα υγρής φάσης προπανίου, η οποία εξαρτάται από το μήκος του σωλήνα τροφοδοσίας και το μέγεθος του. Σ’ αυτήν την περίπτωση, η πυρκαγιά θα καίει για χρόνο μικρότερο των 15 λεπτών πριν να εξαντληθεί το καύσιμο. Ο οδηγός πρέπει να ερωτηθεί για να επιβεβαιώσει ότι η βαλβίδα διακοπής έκτακτης ανάγκης έχει ενεργοποιηθεί, διαφορετικά η πυρκαγιά μπορεί να συνεχίσει να τροφοδοτείται. Επειδή και οι δυο βαλβίδες ασφαλείας λειτουργούν περιοδικά και όταν η εσωτερική πίεση φτάσει τα 250 psi, είναι πιθανό ότι η κατάσταση θα σταθεροποιηθεί γρήγορα αμέσως μόλις κατασβεστεί η πυρκαγιά.

Εγκαταστάσεις νερού πρέπει να αναπτυχθούν για να ελέγξουν την πυρκαγιά στο πίσω μέρος της δεξαμενής και να προστατεύσουν την ομάδα διάσωσης.

Παροχή νερού 760 λίτρων/λεπτό είναι επαρκής για την ψύξη της δεξαμενής για βυτιοφόρα φορτηγά χωρητικότητας κάτω από 18.900 λίτρων προπανίου. Οι βολές νερού, πρέπει να κατευθύνονται στο σημείο που χτυπούν οι φλόγες και στο άνω μισό του περιβλήματος ολόκληρης της δεξαμενής (στο τμήμα της δεξαμενής που περιέχει την αέρια φάση).

Τέσσερις εγκαταστάσεις νερού με σωλήνες των 45 χιλιοστών ή  μεγαλύτερες, συνίσταται για να καλύψουν την ομάδα διάσωσης, να ψύξουν τις βαλβίδες και τις σωληνώσεις στο πίσω μέρος του βυτιοφόρου, να σβήσουν οποιεσδήποτε εστίες και να ψύξουν τον χώρο της αέριας φάσης της δεξαμενής προπανίου. Οι πυροσβέστες πρέπει να συνεχίσουν την ψύξη του περιβλήματος της δεξαμενής μέχρι να κατασβεστεί η πυρκαγιά ή η βαλβίδα ανακούφισης υπερπίεσης να παραμείνει κλειστή ή να υπάρχει σαφής απόδειξη ότι έχει επέλθει ψύξη. Η δεξαμενή πρέπει να ψυχθεί σε τέτοιο βαθμό ώστε να μπορεί να την αγγίζει κάποιος.

Οι επιπρόσθετοι παράγοντες που πρέπει να ληφθούν υπ’ όψιν για την επιχείρηση αυτή περιλαμβάνουν και τα εξής :

• Εάν μπορεί να χρησιμοποιηθεί άμεσα, μια βολή νερού από αυλό οροφής υδροφόρου οχήματος, θα πρέπει να κατευθυνθεί στην δεξαμενή του βυτιοφόρου, στο σημείο όπου χτυπούν οι φλόγες, μέχρι να αναπτυχθούν οι εγκαταστάσεις ύδατος.
• Είναι σημαντικό οι αυλοί των ομάδων προσβολής να συντονίζονται, ώστε να υπάρχει συνεχής ροή και οι αυλοί που χρησιμοποιούνται να είναι παρόμοιας παροχής. Εάν χρησιμοποιούνται αυλοί διαφορετικής παροχής ή τροφοδοτούνται από δυο διαφορετικά υδροφόρα οχήματα, οι οδηγοί πρέπει να εξασφαλίσουν ότι θα διατηρείται μια παροχή νερού στην πυρκαγιά, τουλάχιστον 380 λίτρων/λεπτό για κάθε εγκατάσταση.
• Εάν είναι δυνατό οι εγκαταστάσεις των ομάδων που πραγματοποιούν την κύρια προσβολή, πρέπει να εφοδιάζονται με νερό από δυο διαφορετικές τροφοδοσίες νερού. Εάν χαθεί η παροχή νερού στην μια εγκατάσταση, η ομάδα διάσωσης θα προστατευθεί τουλάχιστον από την άλλη εγκατάσταση.
• Σωλήνες μεγαλύτερης διαμέτρου και μη επανδρωμένοι αυλοί μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως εναλλακτική λύση για τις τέσσερις εγκαταστάσεις.
• Οι βαλβίδες της δεξαμενής προπανίου κλείνουν προς τα δεξιά και ανοίγουν προς τα αριστερά σιγουρευτείτε ότι κλείνετε μια βαλβίδα και δεν την ανοίγετε. Σε μερικά βυτιοφόρα, οι βαλβίδες μπορεί να έχουν μοχλούς και να ανοίγουν – κλείνουν με στροφή ενός τεταρτημορίου (κατά 90^ο).

Η συμβουλή είναι να συνεχίσετε να ψύχετε τη δεξαμενή μέχρι να έχει σβήσει εντελώς η πυρκαγιά. Η μεταλλική επιφάνεια πρέπει να είναι αρκετά κρύα για να μπορεί να την ακουμπήσει κάποιος. Εξασφαλίστε ότι υπάρχουν επαρκείς ποσότητες νερού για παρατεταμένες επιχειρήσεις ψύξης. Έλθετε σε επικοινωνία με τον ιδιοκτήτη του βυτιοφόρου για παροχή εξειδικευμένης εκτίμησης των ζημιών.

ΣΕΝΑΡΙΟ ΠΥΡΚΑΓΙΑΣ ΣΕ ΒΥΤΙΟΦΟΡΟ ΥΓΡΑΕΡΙΟΥ: ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΜΗ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗΣ

Ο Birk (1995) αναφέρει ένα υποθετικό σενάριο πυρκαγιάς:

Με την πυροσβεστική έξοδο, έχετε φθάσει στην περιοχή του συμβάντος και μια δεξαμενή υγραερίου είναι εκτεθειμένη σε πυρκαγιά, σταματήσατε σε απόσταση περίπου 200 μ. και κοιτάζετε τη δεξαμενή με κιάλια για την εκτίμηση της κατάστασης. Ένα άκρο της δεξαμενής είναι τυλιγμένο στη φωτιά. Υπάρχει ένας δυνατός θόρυβος που προέρχεται από τη δεξαμενή και ένας πυρσός φωτιάς εξέρχεται από την κορυφή της δεξαμενής (πιθανώς το PRV).

Χρειάστηκαν 7 λεπτά για να φτάσετε στο συμβάν και συνεπώς αυτή η δεξαμενή μπορεί να είναι έτοιμη να εκραγεί. Είναι πολύ αργά για να ψύξετε τη δεξαμενή με νερό-το πιο σημαντικό πράγμα τώρα είναι να απομακρύνουμε τους κατοίκους από τον κίνδυνο. Εξετάζετε τι βρίσκεται κοντά στη δεξαμενή και αξιολογείτε την πιθανότητα να πέσουν θραύσματα αν η δεξαμενή εκραγεί. Σημειώνετε επίσης την κατεύθυνση του ανέμου και τον προσανατολισμό της δεξαμενής.
Ξεκινάτε την εκκένωση της εγγύτερης περιοχής, έχοντας κατά νου ότι οι κάτοικοι του που βρίσκονται προς την κατεύθυνση του ανέμου και οι κάτοικοι που βρίσκονται στο διαμήκη άξονα της δεξαμενής ενδέχεται να διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο. Τώρα πρέπει να υπολογίσετε πόσο μεγάλη έκταση πρέπει να εκκενωθεί.
Εκτιμάτε ότι η διάμετρος της δεξαμενής είναι περίπου 1 m (με βάση σύγκριση των κοντινών αντικειμένων) και το μήκος της δεξαμενής είναι περίπου 6 φορές μεγαλύτερη από τη διάμετρο. Τώρα πρέπει να υπολογίσετε τη μάζα του προπανίου στη δεξαμενή.

Με διάμετρο D = 1 m, άρα ακτίνα 0,5 m και L = 6 m, η χωρητικότητα της δεξαμενής είναι πr²L δηλ. 3,14Χ0,5X0.5X6 δηλ. περίπου 5000 Ιit (1250 USgal). Το προπάνιο έχει μάζα περίπου το μισό από εκείνο του νερού (1 λίτρο νερού = 1 kg και 1 λίτρο προπανίου = 0,5 kg). Αν υποθέσουμε ότι η δεξαμενή γεμίζει με ικανότητα 80% με προπάνιο, τότε η μάζα του προπανίου είναι: M = 5000Χ0,8Χ0,5 = 2000 kg .
Η ακτίνα της πιθανής πύρινης σφαίρας θα είναι: R fireball = 3 ³√¯m, (όπου R fireball η ακτίνα του fireball και m η μάζα του προπανίου σε κιλά). Άρα R = 38 m και αυτό θα διαρκέσει περίπου 0,15R δευτερόλεπτα ή στην περίπτωση αυτή περίπου 0,15 x 38 = 5,7 δευτερόλεπτα.
Μια λογική απόσταση για τους ανταποκριτές έκτακτης ανάγκης να παρατηρήσουν τη δεξαμενή είναι 4R ή 90 m ή όποιο  είναι μεγαλύτερο. Στην περίπτωση αυτή το 4R είναι 151 m. Μπορείτε να μετακινηθείτε σε περίπου 150 μέτρα, με τον άνεμο στην πλάτη σας και μακριά από την κατεύθυνση των άκρων της δεξαμενής. Σε αυτή την απόσταση θα είσαστε ασφαλείς από τις φλόγες και τη θερμική ακτινοβολία εάν φοράτε τα μέσα ατομικής προστασίας.

Το ωστικό κύμα που αναμένεται από τυχόν έκρηξη της δεξαμενής σε απόσταση 4R είναι περίπου 30 mbar (0,44 psi) και μπορεί να σπάσει το γυαλί παραθύρων και να ρίξει κάτω όρθιους ανθρώπους, έτσι ώστε να είστε προσεκτικοί.

Ο πραγματικός κίνδυνος σε αυτή τη θέση είναι τα τυχόν θραύσματα δεξαμενών. Αυτό το μέγεθος δεξαμενής μπορεί να στείλει μεγάλα κομμάτια της δεξαμενής μέχρι 15 R, στην περίπτωση αυτή 567 m. Σε πολύ σπάνιες περιπτώσεις θα μπορούσε να στείλει ένα κομμάτι μέχρι 30 R ή 1130 m.

Συνεπώς, εκκενώστε την περιοχή σε απόσταση 15 R ή 567 μέτρα σε αυτή την περίπτωση και εάν είναι πρακτικό, εκκενώστε σε απόσταση 30 R ή 1130 m σε αυτή την περίπτωση.

Όταν η εκκένωση βρίσκεται σε εξέλιξη, εσείς αξιολογείστε περαιτέρω την κατάσταση:

• από πού προέρχεται το καύσιμο της πυρκαγιάς;
• μπορεί να εξαλειφθεί με ασφάλεια;
• υπάρχουν άλλες δεξαμενές που θα μπορούσαν να εκτεθούν σε θέρμανση ή
  διάτρηση εάν η πρώτη δεξαμενή εκραγεί;

Εάν δεν κινδυνεύει  ζωή, αφήστε την φωτιά να καίει, μέχρι η δεξαμενή να αδειάσει μέσω του PRV, ή να εκραγεί.

BLEVE ΣΤΑ ΚΑΜΜΕΝΑ ΒΟΥΡΛΑ ΣΤΙΣ 30-4-1999. ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΑΝΤΟΣ

Στις 30-4-1999, ημέρα Παρασκευή και λόγω των μέτρων απαγόρευσης της κυκλοφορίας φορτηγών λόγω τριημέρου της Πρωτομαγιάς, η Τροχαία σταματάει για έλεγχο βυτιοφόρο φορτηγό μεταφοράς προπανίου που μετέφερε 17,5 τόνους προπάνιο, (με χωρητικότητα βυτίου 40.000 λίτρων και πλήρωση 85%), στο 177^ο χλμ. της Εθνικής Οδού Αθηνών-Λαμίας, στον τότε περιφερειακό δρόμο των Καμμένων Βούρλων.

Λίγα λεπτά μετά, ένα μικρό φορτηγάκι τύπου βαν, προσκρούει στο πίσω μέρος του βυτιοφόρου και προκαλείται πυρκαγιά και στα δύο αυτοκίνητα, λόγω διαφυγής προπανίου από το βυτιοφόρο. Η πυρκαγιά θερμαίνει το πίσω μέρος της δεξαμενής υγραερίου.

Η Π.Υ. Λαμίας στις 16:30, ενημερώνεται τηλεφωνικά για πυρκαγιά σε φορτηγό, στην περιοχή των Καμμένων Βούρλων, σε απόσταση 35 χλμ. από την Λαμία.

Αναχώρησαν δύο υδροφόρα οχήματα από τις εγκαταστάσεις της Π.Υ. Λαμίας: Το ΠΣ 1481 με πλήρωμα 3 άτομα: και το ΠΣ 888 (12τονο) με δύο άτομα πλήρωμα. Κατά τη διαδρομή, τα οχήματα της πυροσβεστικής εξόδου και μέσω ασυρμάτου, μαθαίνουν ότι το βυτιοφόρο μεταφέρει υγραέριο. Την πληροφορία έλαβε ο τηλεφωνητής της Π.Υ. από την Τροχαία, επικοινωνώντας με δική του πρωτοβουλία.

Φτάνοντας στον τόπο του συμβάντος, μετά από 25 περίπου λεπτά, το πρώτο όχημα με τους 3 πυροσβέστες, κάνει αναστροφή και σταθμεύει 5 μέτρα μπροστά από το βυτιοφόρο. Στο σημείο, βρίσκονται πολλοί συγκεντρωμένοι πολίτες. Το δεύτερο όχημα, πιο βαρύ και δυσκίνητο από το πρώτο, είναι πίσω γύρω στα πέντε λεπτά.

ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΥ BLEVE-ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΚΡΗΞΗ

Θέλοντας να κάνουν ψύξη του βυτίου και κατάσβεση της πυρκαγιάς και παράλληλα διάσωση του εγκλωβισμένου οδηγού, κατά τη διάρκεια της αναγνώρισης και της προσπάθειας για ανάπτυξη της εγκατάστασης προσβολής, λίγα δευτερόλεπτα αφού κατέβηκαν από το όχημά τους οι πυροσβέστες του πρώτου οχήματος, διαρρηγνύεται η δεξαμενή του υγραερίου και εμφανίζεται το φαινόμενο BLEVE.
Αυτό είχε ως συνέπεια τον άμεσο θάνατο των δύο πυροσβεστών του οχήματος που βρίσκονταν δίπλα από το βυτιοφόρο, του Πυρονόμου Σταμέλου Σωτήριου, του Αρχιπυροσβέστη Ριζόπουλου Ευστάθιου και την κατάληξη αργότερα στο νοσοκομείο, του Αρχιπυροσβέστη Νικολάου Νικόλαου, όλων από οξεία καρδιοαναπνευστική ανεπάρκεια και εκτεταμένα εγκαύματα.

Ο οδηγός του βυτιοφόρου Παπακωνσταντίνου Ανδρέας, παρότι είχε απομακρυνθεί από το σημείο κατά 400 μέτρα, σκοτώνεται από μεταλλικό θραύσμα που εκτοξεύτηκε και τον χτυπάει στο κεφάλι. Στο σημείο, από τη φωτιά της πρόσκρουσης και της διαρροής υγραερίου, είχε απανθρακωθεί ο οδηγός του βαν, Μανανάς Κωνσταντίνος.

Ελαφρότερα τραυματίστηκαν και διακομίστηκαν στο νοσοκομείο άλλα 16 άτομα.
Από την έκρηξη και την πυρκαγιά, καταστράφηκαν ολοσχερώς (διαλύθηκαν) το βυτιοφόρο όχημα, το βαν που προσέκρουσε στο βυτιοφόρο, το πυροσβεστικό όχημα και το όχημα της τροχαίας.
Μεταλλικά θραύσματα εκτοξεύτηκαν σε απόσταση 500 μέτρων περίπου. Εκτεταμένες ζημιές υπέστησαν κατοικίες από το ωστικό κύμα ή από τα θραύσματα  (παντζούρια, παράθυρα, στέγες).
Προξενήθηκε πυρκαγιά σε έκταση με θάμνους και ελαιόδενδρα και καταστράφηκαν ολοσχερώς μεταλλικές και ξύλινες κολώνες της ΔΕΗ.
Η δεξαμενή του βυτιοφόρου, εκτοξεύτηκε σαν πύραυλος και η τροχιά της πέρασε πάνω από κατοικίες, προξενώντας ζημιές σε κάποια στέγη και τελικά προσγειώθηκε σε αυλή σπιτιού, σε απόσταση 800 μέτρων.

Σύμφωνα με τα προαναφερθέντα:

• Η πύρινη σφαίρα (fireball) που δημιουργήθηκε, σύμφωνα με τους υπολογισμούς R fireball =3 ³√¯m, όπου m=17.500 κιλά υγραερίου, ήταν ακτίνας R=78 μέτρων και διαμέτρου 156 μέτρων.
• Η διάρκεια εμφάνισης του fireball ήταν 11-12 δευτερόλεπτα.
• Η ακτίνα εκκένωσης των πολιτών, ήταν 30R=2340 μέτρων.
• Η ασφαλής απόσταση των πυροσβεστών με πλήρη προστατευτικό εξοπλισμό, από τις επιπτώσεις της θερμικής ακτινοβολίας του fireball, σύμφωνα με τα προαναφερθέντα έπρεπε να ήταν 4R=312 μέτρα.

Το μέγεθος και η διάρκεια του fireball, εξάπλωσαν την πυρκαγιά, αφού οι φλόγες «αγκάλιασαν» τα πάντα κατά τη στιγμή της έκρηξης και σε απόσταση 78 μέτρων από το σημείο της διάρρηξης της δεξαμενής.

Ελαιόδενδρα με διάμετρο κορμού μισό περίπου μέτρο, που βρέθηκαν εντός της ακτίνας της πύρινης σφαίρας, βρέθηκαν με τον φλοιό τους καρβουνιασμένο περιμετρικά του κορμού.

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΟΡΘΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΠΥΡΚΑΓΙΑΣ ΣΕ ΔΕΞΑΜΕΝΗ ΥΓΡΑΕΡΙΟΥ ΑΠΟ ΤΟ ΠΥΡΟΣΒΕΣΤΙΚΟ ΣΩΜΑ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ

Τα συμπεράσματα που εξάγονται μετά από την παράθεση των προαναφερθέντων στοιχείων για πυρκαγιά σε δεξαμενή υγραερίου, μας δίνουν την κατεύθυνση για:

1) Εκπαίδευση και ενημέρωση του προσωπικού των Π.Υ. για τους πιθανούς κινδύνους που διατρέχει.
2) Εκπαίδευση και ενημέρωση του προσωπικού (πληρώματα επέμβασης Π.Υ., τηλεφωνητές Π.Υ. και προσωπικό που υπηρετεί στα ΠΕ.Κ.Ε.) για τους καταλληλότερους τρόπους αντίδρασης που μπορεί να επιλέξει καθώς και για τους χρόνους που είναι διαθέσιμοι.
3) Ενημέρωση του προσωπικού των Π.Υ. για τις πιο συνηθισμένες χωρητικότητες των βυτιοφόρων μεταφοράς υγραερίου που κυκλοφορούν και για τις ζώνες οι οποίες προκύπτουν για τα συγκεκριμένα βυτιοφόρα, μέσα στις οποίες οι πυροσβέστες εκτίθενται σε αυξημένους κινδύνους, τις αποστάσεις αποκλεισμού-εκκένωσης πολιτών, τους διαθέσιμους ελάχιστους χρόνους και τις απαιτούμενες παροχές νερού.
4) Εξοπλισμό των οχημάτων πρώτης επέμβασης (οχήματα πρώτης εξόδου, περιπολικά) των Π.Υ. με κιάλια, για την εξ’ αποστάσεως παρατήρηση και την εκτίμηση της κατάστασης σε παρόμοια συμβάντα.
5) Επισκέψεις της Π.Υ. για έλεγχο εφαρμογής των μέτρων πυροπροστασίας που απαιτούνται από την κείμενη νομοθεσία, σε εγκαταστάσεις με δεξαμενές ή και φιάλες υγραερίου που υπάρχουν στον τομέα ευθύνης τους. Καταγραφή τους σε ιδιαίτερο αρχείο της Π.Υ. με τη θέση, τα χαρακτηριστικά τους, τα πιθανά σενάρια ατυχήματος, τους διαθέσιμους χρόνους, τα κατάλληλα σημεία παρατήρησης, τις αποστάσεις αποκλεισμού, τις επικίνδυνες περιοχές εκκένωσης και τις απαιτούμενες παροχές νερού, ανά περίπτωση.
6) Δημιουργία και τήρηση από τις εκάστοτε Π.Υ., αρχείου των εταιρειών οδικών μεταφορών υγραερίου που δραστηριοποιούνται στον τομέα ευθύνης τους, με ονόματα και τηλεφωνικούς αριθμούς άμεσης επικοινωνίας των Συμβούλων Ασφαλούς Μεταφοράς Επικίνδυνων Εμπορευμάτων (Σ.Α.Μ.Ε.Ε.) αυτών των εταιρειών.
7) Ενημέρωση του προσωπικού άλλων υπηρεσιών (π.χ. ΕΛ.ΑΣ.,  Δημοτικών Αρχών), για την ιδιαιτερότητα τέτοιων περιστατικών και την ανάγκη άμεσης πληροφόρησης της Π.Υ. για οποιαδήποτε εξέλιξη σε τέτοια συμβάντα, πριν την άφιξη του προσωπικού της Π.Υ.
8) Διεξαγωγή ασκήσεων με σενάριο παρόμοιο με της παρούσας μελέτης, με τη συμμετοχή εταιρείας μεταφοράς υγραερίου, της Π.Υ., αλλά και άλλων φορέων και Υπηρεσιών (ΕΛ.ΑΣ., Δημοτικών Αρχών κλπ.).

Του Επιπυραγού Αντώνιου Αζά, ο οποίος υπηρετεί στη ΔΙ.Π.Υ.Ν. Θεσσαλονίκης.
Η εργασία εκπονήθηκε στα πλαίσια της 23^ης σειράς της Σχολής Επιμόρφωσης και Μετεκπαίδευσης Αξιωματικών της Πυροσβεστικής Ακαδημίας το 2017, με τίτλο:

«O ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ Π.Σ. ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΩΝ (ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ: BLEVE ΣΤΑ ΚΑΜΜΕΝΑ ΒΟΥΡΛΑ ΣΤΙΣ 30-4-1999)».

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

• Γ.Γ. Πολιτικής Προστασίας, 7 Μαρτίου 2016, Αριθμ. Πρωτ. 1773: «Ρόλοι και αρμοδιότητες των φορέων – σύμφωνα με το ισχύον θεσμικό πλαίσιο – που εμπλέκονται στην αντιμετώπιση και τη διαχείριση συνεπειών από συμβάντα/ατυχήματα κατά την οδική και σιδηροδρομική μεταφορά επικίνδυνων εμπορευμάτων».
• Μπάλσης και συν., 2010. Εγχειρίδιο αντιμετώπισης ατυχημάτων με επικίνδυνα υλικά, Α.Π.Σ.
• Birk, Α. Μ. 1995. BLEVE Response and Prevention. Department of Mechanical Engineering Queen’s University Kingston, Ontario, Canada.
• Hildebrand, M. και Noll, G., Propane emergencies, 3rd ed. Red Hat Publishing Company Inc., Chester Maryland.
• Molag, Ir. M. Reinders, J. E. A., 2014. Heat Resistant Coatings and Pressure Relief Devices on Transport Tanks for Liquefied Gases; Investigation of Uncertainties,
• Report of the informal working group on the reduction of the risk of a BLEVE, Economic Commission of Europe, Working Party on the Transport of Dangerous Goods, Geneva, p.18.

Ενημέρωση FirePedia – 24 Αυγούστου 2026

Το αρχικό άρθρο του Επιπυραγού Αντώνιου Αζά διατηρείται χωρίς μεταβολές στις τεχνικές, επιχειρησιακές και αξιολογικές θέσεις του. Οι παρακάτω πληροφορίες αποτελούν μεταγενέστερη ενημέρωση του FirePedia και δεν αποδίδονται στον αρχικό αρθρογράφο.

Ημερομηνία ενημέρωσης FirePedia: 24 Αυγούστου 2026