Σταθμός πυρασφάλειας, η έκπτωση στην προστασία της αναπνοής

Στις περισσότερες επιχειρήσεις που διαθέτουν μόνιμο υδροδοτικό δίκτυο, ο πυροσβεστικός σταθμός είναι στη θέση του… το γνωστό κόκκινο ερμάριο, με τα εργαλεία κρεμασμένα στα στηρίγματα.

Μέχρι εδώ όλα καλά, το πρόβλημα όμως φαίνεται όταν ανοίξει η πόρτα του ερμαρίου.

Στους περισσότερους πυροσβεστικούς σταθμούς που έχω συναντήσει ή ελέγξει σε εταιρείες, επιχειρήσεις, βιοτεχνίες, εργοστάσια κ.λπ., βρίσκω συνήθως εξοπλισμό μη ελεγμένο, με προϊόντα που έχουν λήξει ή δεν έχουν συντηρηθεί, γεμάτο σκόνη, σε μια κατάσταση εγκατάλειψης του τύπου «τα έχουμε απλά γιατί αυτό λέει η νομοθεσία».

Όμως, πέρα από την κατάσταση στην οποία βρίσκονται, υπάρχει άλλο ένα πολύ σημαντικό και ιδιαίτερο θέμα. Σε κατάσταση εκτάκτου ανάγκης θα φανεί η αστοχία που οφείλεται στην κακή επιλογή των υλικών, τα οποία κάποιος επέλεξε και μετά κανείς δεν έλεγξε.

Οι «προσωπίδες με φίλτρο» που η νομοθεσία ορίζει να υπάρχουν είναι συχνά μάσκες ημίσεως προσώπου ή απλές μάσκες σωματιδίων. Τα φίλτρα δεν έχουν αναγραφόμενη ημερομηνία λήξης ή έχουν λήξει.

Η αναπνευστική συσκευή, όπου απαιτείται, λείπει ή έχει αντικατασταθεί από συσκευή διαφυγής. Κάπως έτσι, η αναπνευστική προστασία πάει περίπατο.

Σας παραθέτω κάποια παραδείγματα από ελέγχους και επιθεωρήσεις που έχω κάνει, με απογοητευτικά ευρήματα. Οι φωτογραφίες από τους ελέγχους και τις επιθεωρήσεις που ακολουθούν δεν είναι AI.
Είναι πραγματικές και έχουν υποστεί επεξεργασία για την προστασία των προσωπικών δεδομένων, όπως καταλαβαίνετε και όπως επιβάλλει η σωστή δεοντολογία. Η πρώτη εικόνα του άρθρου είναι ενδεικτική.

Τα ερμάρια που βλέπετε είναι λανθασμένα, τόσο ως προς τον εξοπλισμό όσο και ως προς τη συντήρηση. Σε άλλες περιπτώσεις έχω δει πυροσβεστήρες άδειους με ετικέτα συντήρησης εντός του έτους ή πυροσβεστήρες εντελώς παρατημένους, χωρίς κανέναν έλεγχο.

Από την εμπειρία μου, ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες είναι το κόστος. Ο σταθμός αγοράζεται ως «πακέτο» από κάποιον προμηθευτή, η προσφορά που κερδίζει είναι η φθηνότερη και κανείς δεν ελέγχει πρότυπα και πιστοποίηση.

Σε αυτό το άρθρο αναλύω τι ακριβώς ζητά η νομοθεσία για την προστασία της αναπνοής, πού γίνεται η έκπτωση στην ασφάλεια και τι κοστίζει πραγματικά η συμμόρφωση.

Τι ζητά η Πυροσβεστική Διάταξη 14/2014

Η Πυροσβεστική Διάταξη 14/2014 (ΦΕΚ 2434/Β/12.09.2014), όπως τροποποιήθηκε με την Υ.Α. 24738 Φ.701.2/2017 (ΦΕΚ 2089/Β/19.06.2017), ισχύει σήμερα. Το άρθρο 11 ορίζει τα βοηθητικά εργαλεία και μέσα των επιχειρήσεων με μόνιμο υδροδοτικό δίκτυο τριών ή περισσότερων πυροσβεστικών φωλιών. Εξαιρούνται οι βιομηχανικές, βιοτεχνικές και συναφείς εγκαταστάσεις, καθώς και τα υφιστάμενα ξενοδοχεία, όπου ισχύει ειδική νομοθεσία. Στις εγκαταστάσεις αυτές εξετάζονται οι απαιτήσεις της ειδικής νομοθεσίας πυροπροστασίας και της εγκεκριμένης μελέτης, όπου αυτή απαιτείται. Τα ευρήματα που περιγράφω προέρχονται και από τέτοιους χώρους. Εκεί ο πίνακας και τα πρότυπα που ακολουθούν είναι σημείο αναφοράς και όχι απαίτηση του άρθρου 11.

Ανά τρεις πυροσβεστικές φωλιές απαιτείται ένας «ΣΤΑΘΜΟΣ», δηλαδή ειδικό μεταλλικό ερμάριο κόκκινου χρώματος με αύξοντα αριθμό, κοντά σε φωλιά. Ανά εννέα φωλιές, στον ίδιο σταθμό προστίθεται πλήρης αναπνευστική συσκευή ανοικτού κυκλώματος.

Το άρθρο 15 κατάργησε τα Παραρτήματα Δ και Ε της Πυροσβεστικής Διάταξης 3/1981. Εκεί οι προσωπίδες περιγράφονταν απλώς ως «ατομικές προσωπίδες μετά φίλτρου», χωρίς πρότυπο. Η ουσιαστική αλλαγή του 2014 είναι ότι η διάταξη παραπέμπει πλέον στα πρότυπα ΕΛΟΤ EN.

Σύμφωνα με το Διάγραμμα Ισχύουσας Νομοθεσίας Πυρασφάλειας του Πυροσβεστικού Σώματος (49039 οικ. Φ.701.1/5.9.2025), η μόνη τροποποίηση της διάταξης είναι εκείνη του 2017. Ο ν. 5281/2026 αντικατέστησε το άρθρο 167 του ν. 4662/2020, χωρίς να καταργήσει υφιστάμενες πυροσβεστικές διατάξεις.

Τι σημαίνει «ολόκληρου προσώπου» στις προσωπίδες με φίλτρο

Η διάταξη γράφει «Δύο (2) ατομικές προσωπίδες με φίλτρο κατασκευασμένες σύμφωνα με το ευρωπαϊκό πρότυπο ΕΛΟΤ-ΕΝ 136». Η λέξη «ολόκληρου» δεν υπάρχει στο εδάφιο, το EN 136 όμως καλύπτει μόνο προσωπίδες ολόκληρου προσώπου, όχι ημίσεως.
Μια μάσκα ημίσεως προσώπου δεν μπορεί να πιστοποιηθεί κατά EN 136, άρα δεν καλύπτει τη διάταξη, όσο καλή κι αν είναι.

Στην περίπτωση Β.2(2) του άρθρου 11, που αφορά τις προδιαγραφές της αναπνευστικής συσκευής, υπάρχει ρητά η φράση «θετικής πίεσης, πανοραμικές, ολόκληρου προσώπου». Αφορά όμως την προσωπίδα της αναπνευστικής συσκευής, όχι τις προσωπίδες φίλτρου.
Οι δύο απαιτήσεις συγχέονται συχνά σε προσφορές και τεχνικές περιγραφές.

Στους σταθμούς βρίσκω συνήθως:

• Μάσκες ημίσεως προσώπου κατά EN 140, με ή χωρίς φίλτρα.
• Φιλτρόμασκες FFP2 μιας χρήσης, ακόμα στη συσκευασία τους.
• Ολοπρόσωπες μάσκες χωρίς σήμανση CE και αριθμό κοινοποιημένου οργανισμού ή με σύνδεση που δεν ταιριάζει με τα φίλτρα του σταθμού.
• Φίλτρα χωρίς ημερομηνία λήξης ή ληγμένα ή μάσκες χωρίς φίλτρο.

Τα φίλτρα έχουν όρια χρήσης. Χρησιμοποιούνται μόνο σε ατμόσφαιρα με επαρκές οξυγόνο, γνωστούς ρύπους και συγκεντρώσεις εντός των ορίων του συγκεκριμένου συστήματος. Τα συνήθη συνδυαστικά φίλτρα (π.χ. ABEK-P3) δεν συγκρατούν μονοξείδιο του άνθρακα. Η προσωπίδα φίλτρου του σταθμού είναι μέσο για σκόνη και για περιορισμένες εργασίες στην περιφέρεια του συμβάντος, σε γνωστή ατμόσφαιρα. Ο καπνός χαμηλής πυκνότητας δεν σημαίνει ασφαλή ατμόσφαιρα. Δεν είναι μέσο εισόδου σε χώρο με πυρκαγιά. Αυτό πρέπει να το γνωρίζει η Ομάδα Πυροπροστασίας και να το δοκιμάζει στην εκπαίδευση.

Η επιλογή του φίλτρου γίνεται από την εκτίμηση κινδύνου της εγκατάστασης. Μια μάσκα που φυλάσσεται χωρίς φίλτρο ή με φίλτρο άσχετο με τις ουσίες του χώρου είναι εξοπλισμός μόνο στα χαρτιά.

Αναπνευστική συσκευή ανά 9 φωλιές και η αλλαγή του 2017

Ανά εννέα φωλιές ο σταθμός πρέπει να έχει μία πλήρη αναπνευστική συσκευή ανοικτού κυκλώματος (ΑΣΑΚ), κατά ΕΛΟΤ EN 137.

Η διάταξη ορίζει:

• Φιάλη τουλάχιστον 6 l / 300 bar, δηλαδή περίπου 1.800 λίτρα αέρα (ονομαστική τιμή).
• Διάταξη για δεύτερη παροχή: εφεδρικός αεροπνεύμονας, προσωπίδα και σωλήνας μήκους τουλάχιστον 2 m.
• Ηχητική προειδοποίηση με συνεχή σήμανση όταν ενεργοποιείται.
• Προσωπίδες θετικής πίεσης, πανοραμικές, ολόκληρου προσώπου, με ιμάντα ανάρτησης, κεφαλοδέματα και φωνητική μεμβράνη, σε κατάλληλη υφασμάτινη θήκη.
• Οδηγίες χρήσης στα ελληνικά.

Η Υ.Α. 24738 Φ.701.2/2017 (άρθρο 4) αντικατέστησε το εδάφιο 1 της παρ. 2 του άρθρου 11. Διατήρησε όλες τις παραπάνω απαιτήσεις και πρόσθεσε τη δυνατότητα, αντί για τη δεύτερη προσωπίδα, να γίνεται δεκτή διασωστική κουκούλα διαφυγής θετικής πίεσης κατά ΕΛΟΤ EN 1146.

Η αλλαγή βγάζει νόημα: η δεύτερη παροχή υπάρχει για να δοθεί αέρας σε εγκλωβισμένο άτομο. Μια κουκούλα εφαρμόζεται ευκολότερα και ταχύτερα σε άτομο που χρειάζεται βοήθεια, ακόμα και σε πανικό, εφόσον είναι συμβατή με την αναπνευστική συσκευή.

Η εναλλακτική αφορά μόνο τη δεύτερη προσωπίδα της διάταξης δεύτερης παροχής της ΑΣΑΚ: η συμβατή διασωστική κουκούλα θετικής πίεσης κατά EN 1146 τροφοδοτείται από την ΑΣΑΚ και προορίζεται για την παροχή αέρα σε δεύτερο άτομο. Δεν επιτρέπει να αντικατασταθεί η ίδια η ΑΣΑΚ με αυτοτελή συσκευή διαφυγής 10 ή 15 λεπτών. Μια αυτοτελής συσκευή διαφυγής είναι ξεχωριστό προϊόν, προορισμένο για διαφυγή και όχι για εργασία ή διάσωση.
Η αντικατάσταση της ΑΣΑΚ με αυτόνομη συσκευή διαφυγής είναι όμως η πιο συχνή «οικονομική λύση» που βρίσκω στους σταθμούς.

Βρίσκω επίσης:

• Αναπνευστική συσκευή που λείπει εντελώς, ενώ η εγκατάσταση έχει εννέα ή περισσότερες φωλιές.
• Παλαιές συσκευές με φιάλη 6 l / 200 bar ή χωρίς διάταξη δεύτερης παροχής.
• Φιάλη μισοάδεια, εκτός ορίων περιοδικού ελέγχου ή πέρα από τη διάρκεια ζωής που ορίζει ο κατασκευαστής.
• Καμία καταγραφή ετήσιας συντήρησης, καμία δοκιμή στεγανότητας, κανείς εκπαιδευμένος να τη φορέσει.
• Αναπνευστικές συσκευές με ελλιπή ή μη επαληθεύσιμα πιστοποιητικά συμμόρφωσης, χωρίς οδηγίες στα ελληνικά και χωρίς ουσιαστική δυνατότητα τεχνικής υποστήριξης ή συντήρησης στην ελληνική αγορά.

Αν κάποιος φορέσει αναπνευστική συσκευή για πρώτη φορά μέσα στον καπνό, χωρίς εκπαίδευση, κινδυνεύει.

Πιστοποίηση αναπνευστικών συσκευών: τι πρέπει να ελέγχουμε πριν από την αγορά

Οι αναπνευστικές συσκευές ανοικτού κυκλώματος ανήκουν στην Κατηγορία III του Κανονισμού (ΕΕ) 2016/425. Για να διατεθούν νόμιμα στην ΕΕ απαιτείται πιστοποιητικό EU type-examination από κοινοποιημένο οργανισμό και εποπτεία της συμμόρφωσης της παραγωγής, μέσω της διαδικασίας Module C2 ή Module D. Η σήμανση CE πρέπει να συνοδεύεται από τον αριθμό του κοινοποιημένου οργανισμού που συμμετέχει στην εποπτεία αυτή.

Η ένδειξη «CE EN 137» σε φυλλάδιο ή σε ιστοσελίδα προμηθευτή δεν αποδεικνύει τίποτα από αυτά. Το ίδιο ισχύει για εκθέσεις δοκιμών ή έγγραφα φορέων που δεν είναι αρμόδιοι κοινοποιημένοι οργανισμοί για την απαιτούμενη διαδικασία αξιολόγησης συμμόρφωσης βάσει του Κανονισμού (ΕΕ) 2016/425. Τα έγγραφα αυτά δεν υποκαθιστούν το απαιτούμενο πιστοποιητικό EU type-examination.

Πριν από κάθε προμήθεια, ο φορέας πρέπει να ζητά το ισχύον πιστοποιητικό για τον συγκεκριμένο τύπο, να επαληθεύει τη γνησιότητα και την ισχύ του στον κοινοποιημένο οργανισμό και να ελέγχει τη δήλωση συμμόρφωσης του κατασκευαστή.

Στη διακήρυξη του Πυροσβεστικού Σώματος για την αγορά εξοπλισμού (αρ. πρωτ. 62436/04.12.2023), οι ΑΣΑΚ έπρεπε να είναι πιστοποιημένες κατά EN 137:2006, Type 2, με πιστοποιητικό εξέτασης τύπου σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2016/425, δήλωση συμμόρφωσης του κατασκευαστή και σήμανση CE με τον αριθμό του κοινοποιημένου οργανισμού. Προσφορά που παρουσίαζε αποκλίσεις από τις ελάχιστες απαιτήσεις θα απορριπτόταν, με δυνατότητα αποδοχής τεκμηριωμένα ισοδύναμων λύσεων σύμφωνα με τους όρους της διακήρυξης.

Η σχετική τεκμηρίωση βρίσκεται στο επίσημο Τεύχος 3 της διακήρυξης, Τμήμα 2, καθώς και στα άρθρα 17 και 19 και στα Παραρτήματα V, VII και VIII του Κανονισμού (ΕΕ) 2016/425.

Πόσο «κερδίζει» η επιχείρηση

Η υποβάθμιση εξοικονομεί λίγες εκατοντάδες ευρώ ανά εγκατάσταση, μία φορά. Οι τιμές που ακολουθούν είναι ενδεικτικές τιμές λιανικής από ευρωπαϊκά καταστήματα και πηγές της αγοράς (Οκτώβριος 2026), για να φανεί η τάξη μεγέθους.

Για παράδειγμα, μια εγκατάσταση με εννέα φωλιές χρειάζεται τρεις σταθμούς, έξι προσωπίδες EN 136 και μία αναπνευστική συσκευή. Η αντικατάσταση των έξι ολοπρόσωπων με σετ ημίσεως προσώπου γλιτώνει περίπου 500 €. Δεν περιλαμβάνεται το κόστος των φίλτρων για τις ολοπρόσωπες. Για ακριβή σύγκριση χρειάζονται τιμές στην ίδια φορολογική βάση και με συγκρίσιμο εξοπλισμό. Η συσκευή διαφυγής στη θέση της EN 137 κοστίζει ακόμα λιγότερο, αλλά δεν καλύπτει την απαίτηση.

Η ελληνική αγορά διευκολύνει την έκπτωση στην ασφάλεια:

• Σε ελληνικό ηλεκτρονικό κατάστημα πωλείται «πλήρης πυροσβεστικός σταθμός εργαλείων» στην τιμή των 170 € με ΦΠΑ, ο οποίος, σύμφωνα με την περιγραφή του, περιλαμβάνει δύο προσωπίδες ημίσεως προσώπου με φίλτρα. Η Πυροσβεστική Διάταξη 14/2014 απαιτεί προσωπίδες κατά ΕΛΟΤ EN 136, δηλαδή ολόκληρου προσώπου. Μια προσωπίδα ημίσεως προσώπου, ακόμη κι αν διαθέτει φίλτρα, δεν καλύπτει την απαίτηση της διάταξης.
• Σε τεχνική έκθεση προμήθειας Δήμου της Ελλάδος, «ατομικές προσωπίδες με φίλτρο κατά ΕΛΟΤ-ΕΝ 136» κοστολογούνται 6,50 € το τεμάχιο. Σε αυτή την τιμή δεν υπάρχει πιστοποιημένη ολοπρόσωπη μάσκα. Το πρότυπο μπορεί να αναγράφεται στην τεχνική περιγραφή, αλλά με τέτοια τιμή αναρωτιέται κανείς τι ακριβώς θα παραδοθεί.

Είναι πραγματικά άσχημο όταν δημιουργούνται συνθήκες στρέβλωσης του ανταγωνισμού μεταξύ προμηθευτών. Για παράδειγμα, ένα εργοστάσιο που χρειάζεται να αγοράσει ένα πυροσβεστικό ερμάριο με τον εξοπλισμό του θα δει μια προσφορά 170 € και μια άλλη 350 € και θα σκεφτεί «θα πάρω την καλύτερη δυνατή τιμή», χωρίς να αναλογιστεί ότι αυτό που θα αγοράσει μπορεί να μην ανταποκρίνεται στις τεχνικές προδιαγραφές και στις απαιτήσεις πυροπροστασίας που ισχύουν για τη συγκεκριμένη εγκατάσταση.

Όταν δεν υπάρχει ουσιαστικός έλεγχος, ο αγοραστής καλείται να επαληθεύσει ο ίδιος τη συμμόρφωση του εξοπλισμού και τις απαιτήσεις που ισχύουν για την εγκατάστασή του. Αυτό δεν αναιρεί ότι οι μεγάλες αποκλίσεις στην ποιότητα και στη συμμόρφωση του προσφερόμενου εξοπλισμού μπορούν να στρεβλώσουν τον ανταγωνισμό εις βάρος όσων τηρούν τις προδιαγραφές.

Στην πράξη, το κείμενο της προσφοράς λέει «σύμφωνα με την 14/2014» και ο αγοραστής δεν ελέγχει τίποτα πέρα από την τελική τιμή.

Ποιο είναι το πραγματικό ρίσκο

Η Πυροσβεστική Διάταξη 14/2014 προβλέπει στο άρθρο 13 προθεσμία συμμόρφωσης έως δέκα ημερών για παραβάσεις των απαιτήσεων του άρθρου 11. Ωστόσο, από το 2025 εφαρμόζεται το νεότερο πλαίσιο διοικητικών μέτρων και κυρώσεων της ΚΥΑ 10236 οικ. Φ.708.5/2025, το οποίο συνδέει την αντιμετώπιση των παραβάσεων με τα αποτελέσματα του ελέγχου και την εκτίμηση κινδύνου.

Η συγκεκριμένη ΚΥΑ δεν καταργεί ρητά το άρθρο 13 της Πυρ. Διάταξης 14/2014. Αντίθετα, η ρητή κατάργηση ως προς την επιβολή κυρώσεων αφορά το άρθρο 13 άλλης διάταξης, της Πυροσβεστικής Διάταξης 13/2021. Επομένως, δεν είναι σαφές πώς συνδυάζεται η δεκαήμερη προθεσμία με τη νεότερη διαδικασία.

Το άρθρο 167 του ν. 4662/2020, όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 110 του ν. 5281/2026, προβλέπει διοικητικά πρόστιμα από 500 έως 50.000 ευρώ, καθώς και δυνατότητα άμεσης λήψης διοικητικών μέτρων σε περιπτώσεις σοβαρού κινδύνου.

Η ΚΥΑ 10236/2025 καθορίζει τη διαδικασία αξιολόγησης των παραβάσεων και επιβολής διοικητικών μέτρων, όπως γραπτές συστάσεις με προθεσμία έως 30 ημερών, πρόστιμα σύμφωνα με την Πυροσβεστική Διάταξη 19/2024, ανάκληση διοικητικών πράξεων πυροπροστασίας και, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, αναστολή λειτουργίας. Η σειρά και το είδος των μέτρων εξαρτώνται από τα ευρήματα του ελέγχου.

Το μεγαλύτερο ρίσκο είναι η μέρα που θα γίνει το συμβάν. Ο εξοπλισμός αναπνευστικής προστασίας του σταθμού εμπίπτει στα Μέσα Ατομικής Προστασίας κατηγορίας III, σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2016/425, και ο εργοδότης έχει την υποχρέωση να διαθέτει κατάλληλα ΜΑΠ σύμφωνα με τον Κώδικα Νόμων για την Υγεία και την Ασφάλεια των Εργαζομένων (ν. 3850/2010). Αν ένα μέλος της Ομάδας Πυροπροστασίας τραυματιστεί φορώντας ακατάλληλη μάσκα που δεν ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις της συγκεκριμένης εγκατάστασης, η εξοικονόμηση των 500 € θα συζητηθεί σε άλλο πλαίσιο.

Υπάρχει και η ψευδής αίσθηση ασφάλειας. Ο εργαζόμενος βλέπει «μάσκα» στο ερμάριο και πιστεύει ότι μπορεί να μπει στον καπνό.

Λίστα ελέγχου για τον σταθμό

Για υπεύθυνους επιχειρήσεων, τεχνικούς ασφαλείας και επιθεωρητές. Ο έλεγχος γίνεται με το ερμάριο ανοιχτό, όχι από το τιμολόγιο. Δεν κοιτάμε απλά αν το λεγόμενο κόκκινο βιβλίο, δηλαδή το Βιβλίο Ελέγχου και Συντήρησης των Μέσων Ενεργητικής Πυροπροστασίας, έχει υπογραφή και σφραγίδα από τον υπεύθυνο που διενεργεί τους ελέγχους ότι όλα είναι σωστά. Ανοίγουμε τα ερμάρια, ελέγχουμε, καταμετράμε τον εξοπλισμό και καταγράφουμε όλες τις ελλείψεις, αστοχίες και παρατηρήσεις μας.

Η λίστα συνδυάζει απαιτήσεις της ισχύουσας νομοθεσίας, των εφαρμοστέων προτύπων και των οδηγιών των κατασκευαστών, καθώς και προσωπικές μου συστάσεις. Οι τελευταίες επισημαίνονται με «προτείνω» ή «θα πρότεινα». Δεν αποτελούν όλα τα σημεία αυτοτελείς απαιτήσεις της Πυροσβεστικής Διάταξης 14/2014.

Προσωπίδες με φίλτρο (2 ανά σταθμό)

• ☐ Ολόκληρου προσώπου, με σήμανση EN 136 και CE με τον αριθμό του κοινοποιημένου οργανισμού (τετραψήφιος αριθμός δίπλα στο CE) πάνω στη μάσκα.
• ☐ Εγκεκριμένο σύστημα σύνδεσης προσωπίδας και φίλτρου, με πλήρη συμβατότητα σύμφωνα με τις οδηγίες του κατασκευαστή.
• ☐ Φίλτρο επιλεγμένο από την εκτίμηση κινδύνου, με σήμανση EN 14387 ή EN 143 και ημερομηνία λήξης σε ισχύ. Όχι «πάρε το πιο φθηνό να ξεμπερδεύουμε».
• ☐ Οδηγίες χρήσης στα ελληνικά, μάσκα σε θήκη, προστατευμένη από σκόνη και ήλιο.

Αναπνευστική συσκευή (1 ανά 9 φωλιές)

• ☐ Ανοικτού κυκλώματος κατά EN 137, όχι συσκευή διαφυγής. Η διάταξη δεν ορίζει τύπο. Για πραγματικές συνθήκες πυρόσβεσης θα πρότεινα τύπο 2, που περνά αυστηρότερες δοκιμές θερμικής αντοχής από τον τύπο 1 (βιομηχανική χρήση).
• ☐ Φιάλη τουλάχιστον 6 l / 300 bar, με πίεση πλήρωσης εντός των ορίων επιχειρησιακής ετοιμότητας του κατασκευαστή. Ως δικό μου όριο ελέγχου προτείνω συσκευή με πίεση φιάλης κάτω από 270 bar να μη θεωρείται έτοιμη προς χρήση.
• ☐ Πιστοποιητικό περιοδικού επανελέγχου της φιάλης, όπως ορίζεται για τον τύπο της (για πολλές φιάλες αναπνευστικών συσκευών, ανά πενταετία).
• ☐ Διάταξη δεύτερης παροχής με σωλήνα τουλάχιστον 2 m και δεύτερη προσωπίδα ή συμβατή διασωστική κουκούλα διαφυγής θετικής πίεσης EN 1146. Εδώ θα σας πρότεινα ανεπιφύλακτα να επιλέγετε πάντα κουκούλα διαφυγής θετικής πίεσης EN 1146, συμβατή με τη συσκευή. Η δεύτερη προσωπίδα δεν είναι πρακτική σε περίπτωση συμβάντος.
• ☐ Προσωπίδα θετικής πίεσης, πανοραμική, ολόκληρου προσώπου, με φωνητική μεμβράνη, πιστοποιημένη κατά EN 136 και συμβατή με την πιστοποιημένη συσκευή. Θα πρότεινα κλάση 2 κατ’ ελάχιστον για συσκευές τύπου 1 και κλάση 3 για πυροσβεστική χρήση (τύπος 2).
• ☐ Ηχητική προειδοποίηση που λειτουργεί (συνήθως βρίσκεται στην πλάτη της ΑΣΑΚ ή κοντά στο μανόμετρο, με μηχανική σφυρίχτρα).
• ☐ Συντήρηση σύμφωνα με τις απαιτήσεις του κατασκευαστή, από εξουσιοδοτημένο συνεργείο, με ιστορικό και αναλυτική καταγραφή των ελέγχων για πλάτη, μειωτήρα πίεσης, αεροπνεύμονα και μάσκα ολόκληρου προσώπου.
• ☐ Τεκμηρίωση ότι ο πεπιεσμένος αέρας αναπνοής πληροί το EN 12021, με κατάλληλους ελέγχους του συστήματος πλήρωσης και ιχνηλασιμότητα.

Ομάδα Πυροπροστασίας

• ☐ Τα μέλη να έχουν εκπαιδευτεί πρακτικά στη χρήση ΑΣΑΚ και να γνωρίζουν τα όρια της προσωπίδας φίλτρου.
• ☐ Η εκπαίδευση να καταγράφεται στο Βιβλίο Οργάνωσης και Εκπαίδευσης της Ομάδας. Να τηρείται αρχείο εκπαίδευσης. Η διάταξη προβλέπει επανάληψη της βασικής εκπαίδευσης και ενημέρωσης ανά πενταετία (άρθρο 4) και συμπληρωματικές θεωρητικές και πρακτικές εκπαιδεύσεις, ενημερώσεις και ασκήσεις ανά τρίμηνο (άρθρο 5). Για την εξειδικευμένη εκπαίδευση στις αναπνευστικές συσκευές προτείνω επανάληψη τουλάχιστον ανά τριετία, με συχνή πρακτική εξάσκηση ενδιάμεσα.

Από την εμπειρία μου, σας προτείνω να προμηθεύεστε μόνο από έγκυρους και αξιόπιστους προμηθευτές, με απολύτως πιστοποιημένα υλικά και εξοπλισμό, με δυνατότητα συντήρησης και ηλεκτρονικό μητρώο ελέγχου, ώστε να παραμένουν πάντα σε άριστη κατάσταση.

Ποιος φταίει;

Επειδή είμαι άνθρωπος του πεδίου και όχι του γραφείου, από τις επισκέψεις που κάνω συχνά σε βιομηχανικές περιοχές, εργοστάσια και άλλες επιχειρήσεις διαπιστώνω ότι, πριν ελέγξω ή κάνω μια απλή βόλτα, όλοι μου επιβεβαιώνουν ότι έχουν περάσει ελέγχους, ότι όλα είναι σύμφωνα με τη νομοθεσία και ότι δεν λείπει τίποτα από τον εξοπλισμό. Η αλήθεια όμως είναι ότι συνήθως απογοητεύομαι, γιατί η εικόνα που βλέπω είναι πολύ κοντά σε αυτό που φανταζόμουν. Ποιος φταίει;

Ο τεχνικός ασφαλείας; Ο προμηθευτής; Το γραφείο προμηθειών; Ο έλεγχος από την Πυροσβεστική Υπηρεσία; Διαφέρει από περίπτωση σε περίπτωση, αλλά το μεγαλύτερο μερίδιο το βλέπω στον προμηθευτή.

Αυτό που ξέρω είναι ότι ο συνδυασμός αδιαφορίας, ωχαδερφισμού και «πάμε κι όπου βγει» δεν οδηγεί σε καλά αποτελέσματα, ιδίως όταν κάποια φορά τύχει η κακιά στιγμή και κάποιος πιστέψει ότι θα βρει σωστό, καθαρό και πιστοποιημένο εξοπλισμό μέσα σε έναν πυροσβεστικό σταθμό.

Ας μη γελιόμαστε, στις περισσότερες επιχειρήσεις κανείς δεν περιμένει ότι θα χρειαστεί να φορέσει αναπνευστική συσκευή σε φωτιά, γι’ αυτό και οι αναπνευστικές συσκευές δεν τυγχάνουν τόσης προσοχής, ούτε εκπαιδευτικά ούτε σε θέματα συντήρησης.

Το θέμα όμως είναι ότι, εάν κάποιος χρειαστεί να τις χρησιμοποιήσει για να σώσει κάποιον ή να διαφύγει μέσα από τους καπνούς, τότε θα διαπιστώσει ότι κάτι δεν λειτουργεί ή απλά ότι ο εξοπλισμός είναι άχρηστος.

Και ας μην ξεχνάμε ότι η συσκευή EN 137 δεν είναι μέσο αυτοδιάσωσης για οποιονδήποτε εργαζόμενο χωρίς κατάλληλη εκπαίδευση. Οι συσκευές διαφυγής έχουν διακριτό σκοπό.

Κλείνω λέγοντας κάτι που μπορεί να μην αρέσει, αλλά είναι αλήθεια. Καταγράψτε σωστά τις ανάγκες σας, ενημερώστε και επιμορφώστε το προσωπικό στα γραφεία προμηθειών να ζητάει αυτά που πρέπει και να μην κάνει εκπτώσεις στην ποιότητα χάριν της τιμής, και δαπανήστε περισσότερα λεφτά στην πρόληψη, για να μη χρειαστεί να τα δαπανήσετε σε αποζημιώσεις.

Εύχομαι ασφάλεια και υγεία στην εργασία σας.

Πηγές

• Πυροσβεστική Διάταξη 14/2014, ΦΕΚ 2434/Β/12.09.2014, άρθρα 11, 13 και 15 (ΕΛΙΝΥΑΕ).
• Υ.Α. 24738 Φ.701.2/2017, ΦΕΚ 2089/Β/19.06.2017, άρθρο 4 (ΦΕΚ).
• Πυροσβεστικό Σώμα, Διάγραμμα Ισχύουσας Νομοθεσίας Πυρασφάλειας, 49039 οικ. Φ.701.1/5.9.2025 (fireservice.gr).
• Πυροσβεστική Διάταξη 3/1981, Παραρτήματα Δ και Ε, καταργημένα (Nomoskopio).
• Ν. 5281/2026, ΦΕΚ 28/Α/25.02.2026, άρθρο 110 (taxheaven).
• Πυροσβεστική Διάταξη 19/2024 και ΚΥΑ 10236 οικ. Φ.708.5/2025, ΦΕΚ 1686/Β/07.04.2025 (ΦΕΚ).
• Πυροσβεστική Διάταξη 12/2012, ΦΕΚ 1794/Β/6-6-2012, Καθιέρωση βιβλίου ελέγχου συντήρησης και καλής λειτουργίας των μέσων ενεργητικής πυροπροστασίας (e-nomothesia).
• Κανονισμός (ΕΕ) 2016/425 για τα Μέσα Ατομικής Προστασίας, άρθρα 17 και 19 και Παραρτήματα V, VII και VIII (EUR-Lex).
• Πυροσβεστικό Σώμα, Διακήρυξη 62436/04.12.2023, Τεύχος 3, Τμήμα 2, Τεχνικές Προδιαγραφές Αναπνευστικών Συσκευών Ανοικτού Κυκλώματος (Επίσημη διακήρυξη PDF).
• Πρότυπα ΕΛΟΤ EN 136, EN 137, EN 140, EN 143, EN 148-1, EN 149, EN 1146, EN 14387 και EN 12021.