Τα τελευταία χρόνια βλέπουμε συνέχεια να αυξάνεται η κίνηση στους δρόμους και με τα έργα που γίνονται τα πράγματα συνεχώς δυσκολεύουν. Προσπαθήστε να διανοηθείτε, όλοι εσείς οι οδηγοί που κινείστε κάθε μέρα εντός του λεκανοπέδιου της Αττικής αλλά και στα μεγάλα αστικά κέντρα της Ελλάδας, ότι πέρα από την ταλαιπωρία που μπαίνετε καθημερινά λόγω κυκλοφοριακού, ανά πάσα στιγμή μπορείτε να βλάψετε κάποιον δικό σας άνθρωπο.
Φυσικά θα αναρωτηθείτε μα πώς; Τι σχέση έχει η κίνηση που αντιμετωπίζω με το αμάξι μου, με το να βλάψω κάποιο δικό μου άνθρωπο.
Αγαπητοί αναγνώστες φυσικά και έχει, θυμηθείτε ότι κάθε φορά που ένα όχημα εκτάκτου ανάγκης ουρλιάζει με τις σειρήνες πίσω σας κολλημένο στην κίνηση, εσείς απλά κοιτάτε στον καθρέφτη και αδιαφορείτε ή στην καλύτερη περίπτωση κάνετε ό,τι είναι δυνατόν να ξεμπλοκάρετε από την κίνηση εκμεταλλευόμενοι το όχημα αυτό είτε είναι Ασθενοφόρο, Πυροσβεστικό, Αστυνομία κλπ…
Λίγοι είναι οι οδηγοί που ευαισθητοποιούνται και θέλουν να κάνουν κάτι να ανοίξει ο δρόμος αλλά δυστυχώς δεν γνωρίζουν πως.
Σκεφτήκατε ποτέ λοιπόν ότι μέσα σε αυτό το Ασθενοφόρο μπορεί να είναι ένας δικός σας άνθρωπος, πως αυτό το Πυροσβεστικό όχημα πηγαίνει σε σπίτι δικού σας ανθρώπου που καίγεται;
Μην βοηθώντας να ανοιχτεί ο δρόμος για το όχημα εκτάκτου ανάγκης, δεν βοηθάτε ίσως τον δικό σας άνθρωπο…
Για σκεφτείτε λοιπόν πιο έντονα και ευαισθητοποιηθείτε και μάθετε να ενεργείτε σαν υπεύθυνοι πολίτες που σέβονται τον εαυτό τους αλλά και τους άλλους.
Τι σημαίνουν οι φάροι των οχημάτων άμεσης ανάγκης;
Ο ισχύων Κώδικας Οδικής Κυκλοφορίας, ν. 5209/2025, άρθρο 48, προβλέπει ειδικές συσκευές φωτεινής προειδοποίησης για συγκεκριμένες κατηγορίες οχημάτων άμεσης ανάγκης.
Μπλε φώτα προβλέπονται για τα νοσοκομειακά οχήματα, τα οχήματα πρώτων βοηθειών και κλινικών, της Ελληνικής Αστυνομίας, της Υπηρεσίας Εξωτερικής Φρούρησης Καταστημάτων Κράτησης, της Δημοτικής Αστυνομίας, καθώς και οχήματα στρατιωτικών και λιμενικών αρχών.
Ερυθρά φώτα προβλέπονται για οχήματα της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας, των Δασαρχείων, της υπηρεσίας αποκατάστασης βλαβών του ηλεκτρικού δικτύου και των υπηρεσιών ύδρευσης και αποχέτευσης.
Προσοχή: η υποχρέωση του οδηγού να διευκολύνει το όχημα άμεσης ανάγκης δεν εξαρτάται από το αν λειτουργούν ταυτόχρονα φάροι και σειρήνα. Ο ΚΟΚ αναφέρεται σε ηχητική ή φωτεινή προειδοποίηση.
Τι πρέπει να κάνετε όταν σας προσεγγίσει όχημα άμεσης ανάγκης
Αν αντιληφθείτε όχημα άμεσης ανάγκης που σας προσεγγίζει με ενεργοποιημένη φωτεινή ή ηχητική προειδοποίηση, παραμείνετε ψύχραιμοι και προετοιμαστείτε να του αφήσετε χώρο.
- Παραμείνετε ψύχραιμοι και οδηγήστε το όχημά σας χωρίς απότομες κινήσεις.
- Προσπαθήστε να κινηθείτε προς τα δεξιά και να διευκολύνετε την κίνησή του.
- Αν είστε σε δρόμο ταχείας κυκλοφορίας και δεν υπάρχει ασφαλής χώρος για άμεση μετακίνηση, μειώστε ομαλά την ταχύτητά σας και αφήστε όσο περισσότερο χώρο είναι δυνατόν.
- Όταν βρίσκεστε στην αριστερή λωρίδα κυκλοφορίας, μετακινηθείτε σταδιακά προς τα δεξιά όταν αυτό μπορεί να γίνει με ασφάλεια.
- Αν δεν είναι δυνατόν να μετακινηθείτε λόγω εμποδίου ή πυκνής κυκλοφορίας, αποφύγετε τις απρόβλεπτες κινήσεις. Αν χρειάζεται, σταματήστε σε ασφαλές σημείο ώστε ο οδηγός του οχήματος άμεσης ανάγκης να μπορεί να εκτιμήσει την πορεία που θα ακολουθήσει.
- Αν βρίσκεστε σε διασταύρωση με STOP, πραγματοποιήστε την υποχρεωτική στάση και κινηθείτε μόνο όταν έχετε βεβαιωθεί ότι αυτό μπορεί να γίνει με ασφάλεια.
- Μην παραβιάζετε κόκκινο σηματοδότη για να ανοίξετε δρόμο σε όχημα άμεσης ανάγκης. Αν υπάρχει τροχονόμος, ακολουθήστε τις υποδείξεις του.
- Σε οδόστρωμα με περισσότερες από δύο λωρίδες ανά κατεύθυνση και ειδικά διαγραμμισμένη λωρίδα άμεσης ανάγκης, όσοι κινούνται σε αυτή πρέπει να την εγκαταλείπουν και οι οδηγοί στις παρακείμενες λωρίδες να διευκολύνουν την είσοδό τους, όπως προβλέπει ο ΚΟΚ.
Τι ΔΕΝ πρέπει να κάνετε
- Μην σταματάτε στη μεσαία λωρίδα όταν υπάρχει ασφαλής δυνατότητα να κινηθείτε προς τα δεξιά.
- Μην αλλάζετε λωρίδα κάνοντας απότομα αριστερά χωρίς λόγο.
- Μην παραβιάζετε σήματα STOP ή κόκκινους φωτεινούς σηματοδότες επειδή ένα όχημα άμεσης ανάγκης σας πλησιάζει από πίσω.
- Μην κάνετε επιτόπου στροφές ή απότομες αριστερές στροφές λόγω του οχήματος άμεσης ανάγκης που σας πλησιάζει.
- Μην προσπαθείτε να προσπεράσετε τα οχήματα άμεσης ανάγκης ή ακόμα χειρότερα ΠΟΤΕ μα ΠΟΤΕ μην κάνετε ουρά πίσω από τα οχήματα άμεσης ανάγκης με σκοπό να γλιτώσετε την κίνηση.
- Μην κάνετε άσκοπες κινήσεις μετακινώντας το αμάξι σας δεξιά και αριστερά. Αποπροσανατολίζετε τον οδηγό του οχήματος άμεσης ανάγκης και αυξάνετε την πιθανότητα ατυχήματος.
Ο νέος ΚΟΚ απαγορεύει ρητά στους οδηγούς να ακολουθούν από κοντά όχημα άμεσης ανάγκης όταν αυτό κινείται για την εκτέλεση επείγουσας αποστολής.
Περιστατικό Διακομιδής Ασθενοφόρου στην Ευρώπη
Περιστατικό Διακομιδής Ασθενοφόρου στην Ελλάδα
Για περισσότερες γενικές οδηγίες σχετικά με τη σωστή συμπεριφορά ενός πολίτη σε τροχαίο, πυρκαγιά ή άλλο συμβάν μπορείτε να διαβάσετε και το άρθρο του FirePedia
«Τι να κάνετε εάν εμπλακείτε σε συμβάν εκτάκτου ανάγκης».
Σχετικά με τους οδηγούς οχημάτων άμεσης ανάγκης
Σίγουρα λόγω της έλλειψης παιδείας στην οδήγηση που υπάρχει στην Ελλάδα, το φαινόμενο αυτό μπορεί να εμφανιστεί και στους οδηγούς των οχημάτων εκτάκτου ανάγκης. Πόσες φορές έχουμε βιώσει ή έχουμε ακούσει περιστατικά όπως ατυχήματα λόγω υπερβολικής ταχύτητας οχημάτων εκτάκτου ανάγκης ή επικίνδυνης οδήγησης;
Οι ειδικές εξαιρέσεις που παρέχει ο Κώδικας Οδικής Κυκλοφορίας στα οχήματα άμεσης ανάγκης δεν σημαίνουν ότι οι οδηγοί τους μπορούν να κινούνται χωρίς συνεχή εκτίμηση κινδύνου.
Σύμφωνα με το άρθρο 48 παρ. 2 του ν. 5209/2025, όταν χρησιμοποιούνται οι προβλεπόμενες ειδικές συσκευές προειδοποίησης και δεν προκαλείται κίνδυνος, οι οδηγοί οχημάτων άμεσης ανάγκης δεν υποχρεούνται να τηρούν τους κανόνες των άρθρων 16 έως 45 και 47. Δεν επιτρέπεται όμως να κινούνται αντίθετα σε μονόδρομο ούτε να μη συμμορφώνονται με τα σήματα των τροχονόμων.
Η συστηματική εκπαίδευση, επανεκπαίδευση και εφαρμογή τυποποιημένων διαδικασιών ασφαλούς οδήγησης είναι κρίσιμη για όλους τους οδηγούς οχημάτων άμεσης ανάγκης. Σήμερα υπάρχουν προγράμματα εκπαίδευσης ασφαλούς οδήγησης, μεταξύ άλλων και στην εκπαίδευση Διασωστών – Πληρωμάτων Ασθενοφόρου του ΕΚΑΒ, επομένως δεν μπορεί πλέον να υποστηριχθεί ότι δεν υπάρχει καθόλου σχετική εκπαίδευση στην Ελλάδα.
Έχω δει άπειρες φορές ειδικά οδηγούς οχημάτων εκτάκτου ανάγκης να κινούνται ανάμεσα στις λωρίδες λεωφόρων με ιλιγγιώδη ταχύτητα και χωρίς να κρατάνε μια συγκεκριμένη λωρίδα, έτσι ώστε να κάνουν και τη δουλειά τους πιο εύκολη αλλά και την περιμετρική τους προστασία ασφαλέστερη για αυτούς και τους υπόλοιπους οδηγούς που κινούνται στον δρόμο.
Πρέπει κάποια στιγμή να καταλάβουν όλοι οι οδηγοί οχημάτων εκτάκτου ανάγκης ότι για να μπορέσει ο απλός πολίτης να τους δει αλλά και να τους ακούσει υπάρχουν κάποιοι βασικοί κανόνες.
- Να αποφεύγουν τις συνεχείς και απρόβλεπτες αλλαγές λωρίδας, καθώς δυσκολεύουν τους άλλους οδηγούς να αντιληφθούν την πορεία του οχήματος.
- Ως προσωπική επιχειρησιακή παρατήρηση από την εμπειρία μου, σε αρκετές περιπτώσεις μπορεί να είναι αποτελεσματικότερη μια σχετικά σταθερή πορεία μεταξύ αριστερής και μεσαίας λωρίδας αντί για συνεχείς ελιγμούς προς τη δεξιά. Αυτό όμως δεν αποτελεί γενικό κανόνα και η επιλογή της πορείας εξαρτάται πάντοτε από τη διαμόρφωση της οδού, την κυκλοφορία και τις επιχειρησιακές διαδικασίες της υπηρεσίας.
- Κατά τη μετάβαση σε επείγον συμβάν πρέπει να χρησιμοποιούνται τα εγκεκριμένα ειδικά συστήματα φωτεινής προειδοποίησης του οχήματος. Η μεγάλη σκάλα των προβολέων δεν αποτελεί γενικό υποκατάστατο των προβλεπόμενων προειδοποιητικών φώτων και δεν πρέπει να χρησιμοποιείται με τρόπο που προκαλεί θάμβωση στους υπόλοιπους οδηγούς.
- Η επιλογή και η εναλλαγή των διαφορετικών ήχων της σειρήνας, όπως Wail, Yelp ή άλλες διαθέσιμες λειτουργίες, πρέπει να γίνεται σύμφωνα με την εκπαίδευση, τις επιχειρησιακές διαδικασίες της υπηρεσίας και τις δυνατότητες του συγκεκριμένου συστήματος. Δεν υπάρχει ένας μοναδικός ήχος κατάλληλος για κάθε κατάσταση.
- Να οδηγούν αποφασιστικά αλλά ελεγχόμενα και όχι επικίνδυνα. Υποτίθεται ότι προσπαθούν να σώσουν μια ζωή και όχι να θέσουν και άλλες σε κίνδυνο.
- Ο προ-επιχειρησιακός έλεγχος του οχήματος πρέπει να περιλαμβάνει τα οπτικά και ηχητικά συστήματα προειδοποίησης, σύμφωνα με τις διαδικασίες της κάθε υπηρεσίας.
- Στον ίδιο έλεγχο πρέπει να περιλαμβάνονται τα βασικά συστήματα ασφαλείας του οχήματος, όπως τα φώτα, η κόρνα, τα ελαστικά και το σύστημα πέδησης, σύμφωνα πάντα με τις προβλεπόμενες διαδικασίες συντήρησης και ελέγχου.
Πρόσθετα φωτεινά συστήματα προειδοποίησης
Προτείνω στα οχήματα εκτάκτου ανάγκης όπως Ασθενοφόρα, Πυροσβεστικά και Περιπολικά Άμεσης Δράσης, όπου αυτό προβλέπεται και είναι τεχνικά κατάλληλο, να υπάρχει επαρκής φωτεινή προειδοποίηση και στην εμπρόσθια και πλευρική όψη του οχήματος. Διευκολύνει και την ημέρα αλλά και το βράδυ την αναγνώριση του οχήματος μέσα στην κυκλοφορία.
Κάθε πρόσθετη εγκατάσταση ειδικών φωτεινών συστημάτων πρέπει να χρησιμοποιεί εγκεκριμένο εξοπλισμό και να πραγματοποιείται σύμφωνα με την έγκριση τύπου του οχήματος, τον ΚΟΚ και τις εφαρμοζόμενες τεχνικές απαιτήσεις. Δεν εννοείται αυθαίρετη τοποθέτηση πρόσθετων φανών ή strobe lights σε ένα όχημα.
Για τα ασθενοφόρα, το EN 1789:2020+A1:2023 προβλέπει οπτικό και ηχητικό σύστημα προειδοποίησης σύμφωνα με τους εθνικούς κανονισμούς και ορατότητα των προειδοποιητικών φώτων κατά 360° γύρω από το όχημα. Η συγκεκριμένη απαίτηση αφορά τα ασθενοφόρα και δεν πρέπει να μεταφέρεται αυτομάτως ως τεχνική απαίτηση σε πυροσβεστικά οχήματα.
Για τους ειδικούς προειδοποιητικούς φανούς υπάρχει επίσης το UNECE Regulation No. 65. Η αποτελεσματικότητα όμως ενός συστήματος προειδοποίησης δεν εξαρτάται απλώς από τον αριθμό των φάρων ή από το βάρος του οχήματος, αλλά από τον εγκεκριμένο εξοπλισμό, τη σωστή εγκατάσταση και την ορατότητα του οχήματος από διαφορετικές κατευθύνσεις.
Όταν κινούνται περισσότερα οχήματα μαζί
Εν κατακλείδι για τους οδηγούς όλων των οχημάτων εκτάκτου ανάγκης πρέπει εκτός από δεξιοτεχνία και εμπειρία στο επάγγελμά τους να έχουν διορατικότητα καθώς και υπευθυνότητα.
Ως προσωπική επιχειρησιακή πρακτική, όταν κατευθυνόμαστε με δύο πυροσβεστικά οχήματα σε ένα συμβάν θεωρώ χρήσιμο να αποφεύγεται, όπου αυτό είναι επιχειρησιακά κατάλληλο, η συνεχής χρήση του ίδιου ακριβώς ήχου σειρήνας και από τα δύο οχήματα.
Εγκυμονεί πολλούς κινδύνους για τροχαίο, διότι τα διερχόμενα αμάξια ακούγοντας τον ίδιο ήχο και βλέποντας το 1ο όχημα να περνάει μπροστά τους μπορεί να υποθέσουν ότι από αυτό ακουγόταν ο ήχος, άρα δεν υπάρχει άλλο όχημα που ακολουθεί, και να περάσουν ή να στρίψουν αριστερά με αποτέλεσμα να υπάρξει περίπτωση να εμπλακούν σε τροχαίο με το 2ο όχημα.
Η κατάλληλη εναλλαγή των διαθέσιμων ηχητικών σημάτων, για παράδειγμα μεταξύ Yelp και Wail, μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να βοηθήσει τους άλλους οδηγούς να αντιληφθούν ότι ακολουθεί και δεύτερο όχημα. Αυτό αποτελεί επιχειρησιακή πρόταση και όχι γενικό κανόνα και πρέπει να εφαρμόζεται μόνο εφόσον συμβαδίζει με την εκπαίδευση και τις διαδικασίες της υπηρεσίας.
Ορατότητα των πυροσβεστικών οχημάτων
Ένα άλλο πρόβλημα που αντιμετωπίζουμε στην Ελλάδα είναι οι φάροι των οχημάτων.
Από την εμπειρία μου, πολλά πυροσβεστικά οχήματα διαθέτουν ικανοποιητικό βασικό εξοπλισμό φωτεινής προειδοποίησης, όμως η πλευρική και περιμετρική αναγνωρισιμότητα δεν είναι ίδια σε όλους τους τύπους και όλες τις ηλικίες οχημάτων.
Φωτεινά σήματα στο πλάι των οχημάτων, όπως εγκεκριμένα LED συστήματα προειδοποίησης, μπορούν να αυξήσουν σημαντικά την αναγνωρισιμότητα ενός μεγάλου οχήματος, ιδιαίτερα σε διασταυρώσεις και κατά την προσέγγιση από διαφορετικές γωνίες.
Είναι ίσως λίγο υπερβολή θα λέτε, τόσοι πολλοί φανοί. Όμως ένα μεγάλο πυροσβεστικό όχημα πρέπει να είναι αναγνωρίσιμο εγκαίρως από τους υπόλοιπους χρήστες του δρόμου. Δεν μπορεί να θεωρείται ότι ένα όχημα πολλών τόνων εξασφαλίζεται απλώς επειδή διαθέτει έναν ή δύο φάρους και μία σειρήνα.
Η ουσία δεν είναι να γεμίσουμε ένα όχημα αυθαίρετα με φώτα, αλλά να υπάρχει σωστά σχεδιασμένη, εγκεκριμένη και αποτελεσματική φωτεινή και ηχητική προειδοποίηση ανάλογη με το είδος και την αποστολή του οχήματος.
ΑΠΛΑ ΚΑΝΕ ΔΕΞΙΑ
Εύχομαι κάποια στιγμή να καταλάβουμε όλοι μας πόσο σημαντική είναι η αποστολή όλων αυτών των ανθρώπων στις Υπηρεσίες Εκτάκτου Ανάγκης και να κάνουμε ό,τι είναι δυνατόν έτσι ώστε να τους διευκολύνουμε στην αποστολή τους.
Τελευταία τεχνική αναθεώρηση: Αύγουστος 2026.
Βιβλιογραφία – Πηγές
-
Ν. 5209/2025, ΦΕΚ Α΄ 100/13.06.2025 – Κώδικας Οδικής Κυκλοφορίας,
άρθρο 48 «Οχήματα άμεσης ανάγκης και λοιπά οχήματα». -
EN 1789:2020+A1:2023 –
Medical vehicles and their equipment – Road ambulances.
Χρησιμοποιείται στο άρθρο αποκλειστικά για τις τεχνικές απαιτήσεις των ασθενοφόρων. -
UNECE Regulation No. 65 –
Uniform provisions concerning the approval of special warning lamps for power-driven vehicles and their trailers. -
ΕΚΑΒ – Οδηγός Κατάρτισης Διασώστη – Πληρώματος Ασθενοφόρου, 2024 –
εκπαίδευση και ασφαλής οδήγηση ασθενοφόρου και χρήση οπτικοακουστικών μέσων προειδοποίησης. -
Federal Signal Corporation –
τεχνικά εγχειρίδια συστημάτων σειρήνας και ορολογία Wail, Yelp και λοιπών διαθέσιμων λειτουργιών.
Χρησιμοποιείται μόνο ως συμπληρωματική τεχνική πηγή κατασκευαστή και όχι ως ευρωπαϊκό πρότυπο.
