Εναέρια μέσα πυρόσβεσης στην Ελλάδα: πόσα είναι, πόσο νερό μεταφέρουν, πώς επιχειρούν

Κάθε καλοκαίρι η ίδια σκηνή. Μια μεγάλη πυρκαγιά σε εξέλιξη, κάμερες στραμμένες σε μια πλαγιά που καίγεται, και η ερώτηση που ακούγεται πριν από όλες τις άλλες: πού είναι τα εναέρια μέσα;
Είναι λογική ερώτηση. Είναι όμως και ερώτηση που κουβαλάει μέσα της μια παραδοχή, ότι δηλαδή αν υπάρχουν αρκετά αεροπλάνα, η φωτιά σβήνει. Και εκεί ακριβώς αρχίζουν τα δύσκολα, γιατί η απάντηση δεν κρύβεται σε έναν αριθμό στόλου. Κρύβεται στο πόσο νερό μεταφέρει το κάθε μέσο, πόσο γρήγορα το ξαναγεμίζει, από πού, πόσο χαμηλά μπορεί να κατέβει εκείνη τη μέρα και τι επιτρέπει ο άνεμος.

Ας τα πάρουμε με τη σειρά.

Τα εναέρια μέσα είναι από τα σημαντικότερα εργαλεία δασοπυρόσβεσης. Δεν σβήνουν όμως από μόνα τους μια μεγάλη πυρκαγιά και δεν σχεδιάστηκαν ποτέ για να το κάνουν. Ο ρόλος τους είναι να μειώσουν την ένταση της φωτιάς, να επιβραδύνουν την εξάπλωσή της, να προστατεύσουν κρίσιμα σημεία και να δημιουργήσουν τις συνθήκες ώστε οι επίγειες δυνάμεις να προσεγγίσουν και να ολοκληρώσουν την κατάσβεση. Από την προσωπική μου εμπειρία στη δασοπυρόσβεση, δεν έχω δει ποτέ δασική πυρκαγιά να σβήνει μόνο με αεροπλάνα. Από νωρίς στο αντικείμενο άκουγα δασικούς υπαλλήλους να λένε ότι αν δεν πατήσει η μπότα του πυροσβέστη μέσα στο δάσος, η φωτιά δεν σβήνει. Ακούγεται απλοϊκό και έχει μέσα του μεγάλη αλήθεια. Η ρίψη κερδίζει χρόνο και χώρο. Την κατάσβεση των εστιών, το άνοιγμα των ζωνών και τη διαδικασία καμένο-άκαυτο (καθαρισμός από τις καύτρες και τα τελευταία μικρά καντηλάκια, ορισμός της γραμμής και φύλαξη μέχρι να κρυώσει το έδαφος) τα κάνουν άνθρωποι με εργαλεία στα χέρια.

Πόσα εναέρια μέσα διαθέτει η Ελλάδα το 2026

Στην ενημέρωση της 26ης Αυγούστου 2026, το Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας ανέφερε 51 μισθωμένα εναέρια μέσα και περίπου 30 εθνικά. Στον σχεδιασμό της αντιπυρικής περιόδου, όπως είχε παρουσιαστεί την άνοιξη, τα εθνικά μέσα καταγράφονταν ως 33 και η ημερήσια διαθεσιμότητα στα 80 έως 85 ανάλογα με τις συνθήκες.

Μιλάμε επομένως για σχεδιασμό της τάξης των 80 μέσων. Κρατήστε αυτόν τον αριθμό, γιατί θα επανέλθουμε σε αυτόν και δεν σημαίνει αυτό που νομίζουν οι περισσότεροι.

Στον μισθωμένο στόλο το Υπουργείο κατονομάζει:

Στα εθνικά μέσα περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, τα Canadair CL-215 και CL-415, τα PZL της Πολεμικής Αεροπορίας και ελικόπτερα Chinook των Ενόπλων Δυνάμεων. Αναλυτικός κατάλογος ανά τύπο δεν δημοσιοποιείται. Δημοσιεύματα για τον φετινό σχεδιασμό προσθέτουν πέντε ελικόπτερα Kamov-32, καθώς και ελικόπτερα του Πυροσβεστικού Σώματος και της ΕΛ.ΑΣ. Τα Kamov δεν κατονομάζονται στην επίσημη ενημέρωση και πιθανότατα εντάσσονται στα επτά μισθωμένα μέσα που δεν αναλύονται.

Πώς μισθώνονται τα 51 μέσα

Κάτι που συνήθως δεν λέγεται: η Ελλάδα δεν διενεργεί απευθείας τους διαγωνισμούς μίσθωσης. Η διαδικασία γίνεται μέσω της NATO Support and Procurement Agency, της NSPA. Το Πυροσβεστικό Σώμα καθορίζει την επιχειρησιακή απαίτηση και τις τεχνικές προδιαγραφές και η NSPA προκηρύσσει με πρότυπα του ΝΑΤΟ.

Η τρέχουσα μίσθωση μέσω NSPA καλύπτει τα έτη 2024 έως 2026, με δικαίωμα προαίρεσης για παράταση έως δύο επιπλέον έτη, δηλαδή για το 2027 και το 2028. Έτσι αποφεύγεται η επανάληψη της ίδιας διαγωνιστικής διαδικασίας κάθε χρόνο. Και προσοχή στο τι ακριβώς μισθώνεται. Δεν είναι σκέτο αεροσκάφος. Είναι ολοκληρωμένη υπηρεσία: πληρώματα, μηχανικοί, συντήρηση, τεχνική υποστήριξη και εγκαταστάσεις.

Άλλο να έχεις 80 μέσα και άλλο να πετούν 80 μέσα

Εδώ είναι το πιο παρεξηγημένο σημείο όλης της συζήτησης.

Ένα αεροσκάφος μπορεί να περιλαμβάνεται στον συνολικό σχεδιασμό και εκείνη ακριβώς τη στιγμή να βρίσκεται σε προγραμματισμένη συντήρηση, σε αποκατάσταση βλάβης, σε ανεφοδιασμό, σε αλλαγή ή ανάπαυση πληρώματος, σε άλλη πυρκαγιά, καθηλωμένο λόγω καιρού, ή σε βάση από την οποία θέλει χρόνο για να φτάσει στο νέο συμβάν.

Δεν υπάρχει δημόσια πλατφόρμα που να δείχνει σε πραγματικό χρόνο πόσα μέσα είναι κάθε λεπτό επιχειρησιακά διαθέσιμα. Ο αριθμός των 80 μέσων είναι σχεδιασμός, όχι ταυτόχρονη ετοιμότητα. Την επόμενη φορά που θα ακούσετε «έχουμε 80 εναέρια μέσα», αυτή είναι η σωστή ανάγνωση.

Canadair CL-215 και CL-415

Το CL-215 πετάει στην Ελλάδα από τη δεκαετία του 1970 και παραμένει ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα πυροσβεστικά αεροσκάφη στον κόσμο. Σε αντίθεση με ένα συμβατικό αεροσκάφος που πρέπει να προσγειωθεί για να ξαναγεμίσει, είναι αμφίβιο. Κατεβαίνει στην επιφάνεια μιας κατάλληλης λίμνης ή της θάλασσας και παίρνει νερό ενώ κινείται με μεγάλη ταχύτητα.

Η De Havilland Canada δίνει χωρητικότητα 5.436 λίτρων (1.436 USG), τα οποία συλλέγονται σε περίπου 12 δευτερόλεπτα. Πάνω από πέντε τόνοι νερού μπαίνουν στο αεροσκάφος όσο εσείς διαβάζετε αυτή την πρόταση. Σε άλλες πηγές μπορεί να συναντήσετε διαφορετικές τιμές για εκδόσεις της οικογένειας CL-215· εδώ κρατάμε την τιμή που δημοσιεύει σήμερα ο ίδιος ο κάτοχος του πιστοποιητικού τύπου, η De Havilland Canada.

Η ηλικία όμως μετράει. Τα ελληνικά CL-215 έχουν συμπληρώσει περίπου μισό αιώνα υπηρεσίας και η συντήρησή τους γίνεται ολοένα πιο απαιτητική.

Το CL-415 είναι η εξέλιξη της οικογένειας. Στροβιλοελικοφόροι κινητήρες, 6.136 λίτρα, πάνω από έξι τόνους σε πλήρη φόρτωση. Η υδροληψία ολοκληρώνεται και εδώ σε περίπου 12 δευτερόλεπτα, με το αεροσκάφος να κινείται πάνω στο νερό περίπου με 70 έως 80 κόμβους, δηλαδή περίπου 130 έως 148 χλμ./ώρα.

Τα 12 δευτερόλεπτα όμως δεν είναι όλη η δουλειά. Το αεροσκάφος πρέπει πρώτα να προσεγγίσει με ασφάλεια την υδάτινη επιφάνεια, να ευθυγραμμιστεί, να πάρει το νερό και μετά να αποκτήσει ξανά ύψος. Το διαθέσιμο μήκος, το βάθος, ο κυματισμός, ο άνεμος, τα σκάφη, τα καλώδια και το ανάγλυφο γύρω από το σημείο κρίνουν αν μια υδάτινη επιφάνεια χρησιμοποιείται ή όχι.

Το μεγάλο πλεονέκτημα φαίνεται όταν υπάρχει κατάλληλη πηγή νερού πολύ κοντά στη φωτιά. Τότε το ίδιο αεροσκάφος κάνει πολλές διαδοχικές ρίψεις χωρίς να δει καθόλου αεροδρόμιο.

Air Tractor Fire Boss

Τα Air Tractor AT-802, και ειδικά η αμφίβια έκδοση Fire Boss, είναι πλέον σημαντικό κομμάτι της ελληνικής αεροπυρόσβεσης. Για το 2026 έχουν μισθωθεί 22, αριθμός που επιβεβαιώνεται από την ενημέρωση της 26ης Αυγούστου. Μέρος του στόλου μπορεί να μεταφέρει και επιβραδυντικό υγρό, όχι μόνο νερό.

Ο κατασκευαστής δίνει δεξαμενή 800 γαλονιών, δηλαδή 3.028 λίτρων, με χρόνο υδροληψίας 12 έως 15 δευτερολέπτων. Σε άλλα φυλλάδια της Air Tractor η ίδια δεξαμενή αναφέρεται ως 820 γαλόνια, περίπου 3.100 λίτρα. Ίδια δεξαμενή, διαφορετική καταγραφή, όχι δύο εκδόσεις.

Το Air Tractor μεταφέρει περίπου το μισό νερό ενός CL-415. Αυτό δεν το κάνει μισό Canadair. Είναι άλλο εργαλείο, για άλλη δουλειά. Το μικρότερο μέγεθος, η ευελιξία και οι πολύ γρήγοροι κύκλοι ανάμεσα στη φωτιά και σε κοντινή υδάτινη επιφάνεια του επιτρέπουν μεγάλο αριθμό ρίψεων σε μικρό χρόνο. Ο κατασκευαστής αναφέρει ότι, με πηγή νερού κοντά στη φωτιά, ένα Fire Boss μπορεί να παραδώσει έως και περίπου 53.000 λίτρα την ώρα. Πάντα ανάλογα με τις συνθήκες, όπως όλα εδώ.

PZL M-18 Dromader

Τα χαρακτηριστικά κίτρινα PZL εξακολουθούν να χρησιμοποιούνται από την Πολεμική Αεροπορία για την πρώτη προσβολή. Σε αντίθεση με τα Canadair και τα αμφίβια Air Tractor, δεν παίρνουν νερό από θάλασσα ή λίμνη. Μετά τη ρίψη επιστρέφουν στο αεροδρόμιο για νέα φόρτωση, και αυτό μεγαλώνει σημαντικά τον χρόνο ανάμεσα σε δύο διαδοχικές προσβολές.

Σύμφωνα με την επίσημη ενημέρωση του Αυγούστου 2026, τα ελληνικά PZL μεταφέρουν επιχειρησιακά περίπου δύο τόνους νερού ανά ρίψη. Η ονομαστική χωρητικότητα του βασικού hopper του M-18 είναι 2.500 λίτρα, όμως το πραγματικό επιχειρησιακό φορτίο μπορεί να είναι μικρότερο ανάλογα με βάρος, θερμοκρασία, υψόμετρο και λοιπούς περιορισμούς.

Bell 214

Για το 2026 έχουν μισθωθεί 14 Bell 214. Στα Bell 214B της McDermott Aviation χρησιμοποιείται, μεταξύ άλλων, η κοιλιακή δεξαμενή Tsunami, που αναπτύχθηκε σε συνεργασία με την Isolair. Η ίδια η McDermott δίνει χωρητικότητα 2.600 λίτρων, ενώ αυστραλιανές επιχειρησιακές πηγές αναφέρουν περίπου 2.650 έως 2.700 λίτρα και πλήρωση περίπου σε 35 δευτερόλεπτα. Το Bell 214B μπορεί επίσης να χρησιμοποιήσει εξωτερικό κάδο έως περίπου 3.000 λίτρα. Οι ακριβείς τιμές εξαρτώνται από τη συγκεκριμένη διαμόρφωση.

Η Πολιτική Προστασία τα περιγράφει ως μέσα που μεταφέρουν περίπου τρεις τόνους νερού με αυτονομία 3 έως 3,5 ώρες, ανάλογα με την αποστολή και τις συνθήκες.

Το ατού του ελικοπτέρου είναι απλό: δεν χρειάζεται μεγάλο διάδρομο υδροληψίας. Δουλεύει με δεξαμενές, λίμνες και άλλες κατάλληλες πηγές αρκετά κοντά στη φωτιά.

Erickson S-64 Air Crane

Το πορτοκαλί S-64 είναι από τα βαρύτερα ελικόπτερα της ελληνικής αεροπυρόσβεσης και μάλλον το πιο φωτογραφημένο. Το 2026 περιλαμβάνονται οκτώ στον μισθωμένο στόλο. Η δεξαμενή του μεταφέρει 10.031 λίτρα, περισσότερους από δέκα τόνους σε μία ρίψη.

Διαθέτει δύο συστήματα υδροληψίας. Το Sea Snorkel γεμίζει τη δεξαμενή σε λιγότερο από 30 δευτερόλεπτα με το ελικόπτερο εν κινήσει. Το Hover Snorkel ολοκληρώνει την πλήρωση σε περίπου 45 δευτερόλεπτα, ακόμη και από πολύ ρηχές πηγές.

Υπάρχει όμως και η άλλη όψη, που σπάνια μπαίνει στη συζήτηση. Σύμφωνα με την ενημέρωση της 26ης Αυγούστου, τα βαρέα Erickson επιχειρούν περίπου 1,5 έως 2 ώρες, ενώ τα πολύ μικρότερα Bell 214 έχουν αυτονομία 3 έως 3,5 ώρες. Το βαρύτερο μέσο δεν είναι αυτόματα και το πιο παραγωγικό σε μια ολόκληρη επιχειρησιακή ημέρα.

Και τα Chinook;

Ελικόπτερα CH-47D των Ενόπλων Δυνάμεων μπορούν επίσης να διατίθενται για αποστολές αεροπυρόσβεσης. Εδώ χρειάζεται προσοχή σε έναν αριθμό που κυκλοφορεί αχαλίνωτος στο διαδίκτυο. Η ποσότητα νερού που μεταφέρει ένα Chinook εξαρτάται από τον συγκεκριμένο εξωτερικό κάδο, το βάρος καυσίμου, τη θερμοκρασία, το υψόμετρο και τις επιχειρησιακές απαιτήσεις. Δεν εντοπίζεται πρόσφατη επίσημη ελληνική πηγή που να ορίζει μία χωρητικότητα κάδου για όλα τα ελληνικά Chinook, οπότε κανένας συγκεκριμένος αριθμός λίτρων δεν μπορεί να παρουσιαστεί ως δεδομένος.

Συγκριτικός πίνακας χωρητικότητας

Σημερινός στόλος

Μέσα που έρχονται

Οι αριθμοί είναι ονομαστικές ή δημοσιευμένες χωρητικότητες. Το πραγματικό φορτίο μιας αποστολής μπορεί να είναι μικρότερο εξαιτίας θερμοκρασίας, υψομέτρου, καυσίμου, ανέμου και άλλων περιορισμών. Η διαφορά του ενός λίτρου ανάμεσα στο CL-415 και στο DHC-515 δεν είναι πραγματική. Προκύπτει από στρογγυλοποίηση της ίδιας τιμής σε γαλόνια, 1.621 USG και για τα δύο.

Πόσο χαμηλά πετούν κατά τη ρίψη

Η εικόνα ενός Canadair που περνά λίγες δεκάδες μέτρα πάνω από τα δέντρα είναι εντυπωσιακή και γίνεται πάντα viral. Πίσω της υπάρχει σοβαρός επιχειρησιακός λόγος. Αν η ρίψη γίνει από υπερβολικά μεγάλο ύψος, το νερό διασπάται σε μικρότερα σταγονίδια, το παίρνει ο αέρας και ένα μέρος του εξατμίζεται πριν φτάσει αποτελεσματικά στην καύσιμη ύλη.

Ένα μοναδικό ύψος ρίψης που να ισχύει για όλες τις πυρκαγιές δεν υπάρχει. Το παλαιότερο επιχειρησιακό σχέδιο της U.S. Forest Service για το CL-415, του 2016, έδινε ενδεικτικό ύψος ρίψης 100 έως 150 πόδια, δηλαδή περίπου 30 έως 46 μέτρα, ανάλογα μεταξύ άλλων με την κατεύθυνση της προσβολής ως προς τον άνεμο. Το ίδιο σχέδιο του 2016 ανέφερε ότι, όταν το CL-415 είχε εγκατασταθεί στον επιχειρησιακό κύκλο, μπορούσε να δουλεύει στα 500 πόδια AGL και χαμηλότερα. Αυτό όμως δεν αποτελεί το σημερινό πρότυπο διαχείρισης του εναέριου χώρου. Τα ισχύοντα NWCG Standards for Water Scooping Operations, PMS 518 του 2026 δίνουν ως τυπικό ύψος orbit για airtanker/water scooper τα 1.500 πόδια AGL, περίπου 457 μέτρα, και για τη φάση maneuvering εύρος 150 έως 1.000 ποδιών AGL, περίπου 46 έως 305 μέτρα. Πρόκειται για αμερικανικά επιχειρησιακά πρότυπα και όχι για ελληνικό κανονισμό.

Στην πράξη το ύψος το καθορίζουν ο τύπος του αεροσκάφους, το ανάγλυφο, το ύψος των δέντρων, τα ηλεκτρικά καλώδια και άλλα εμπόδια, ο άνεμος, οι αναταράξεις, ο καπνός και η ορατότητα, η ένταση της φωτιάς και η θέση των επίγειων δυνάμεων.

Όταν ο καιρός δεν αφήνει το αεροσκάφος να κατέβει

Το 2026 στον Κιθαιρώνα είδαμε ακριβώς αυτό. Σύμφωνα με το Υπουργείο, άνεμοι άνω των 100 km/h και ισχυρές αναταράξεις δεν επέτρεψαν στα εναέρια μέσα να κατέβουν κάτω από τα 1.000 πόδια, περίπου 305 μέτρα, ούτε να κάνουν αποτελεσματικές ρίψεις ή υδροληψία.

Οι ίδιοι άνεμοι είχαν και δεύτερη συνέπεια. Ο κυματισμός δεν επέτρεπε στα Canadair να προσθαλασσωθούν, με αποτέλεσμα το βάρος της αεροπυρόσβεσης να πέσει στα ελικόπτερα. Η μία συνθήκη εμπόδιζε τη ρίψη, η άλλη τον ανεφοδιασμό.

Το ίδιο μοτίβο εμφανίστηκε και στη μεγάλη πυρκαγιά της Κρήτης. Erickson από την Καλαμάτα και CL-415 από την Ελευσίνα έφτασαν στην περιοχή χωρίς να καταφέρουν ούτε μία ρίψη. Έξι Air Tractor που απογειώθηκαν από το Τατόι με επιβραδυντικό υγρό δεν μπορούσαν να κατέβουν κάτω από τα 3.000 πόδια, περίπου 915 μέτρα, και τελικά αναγκάστηκαν να απορρίψουν το φορτίο τους στη θάλασσα για να επιστρέψουν και να προσγειωθούν.

Κρατήστε το, γιατί επανέρχεται κάθε καλοκαίρι στα σχόλια: ένα αεροσκάφος πάνω από τη φωτιά δεν σημαίνει ένα αεροσκάφος που μπορεί να ρίξει νερό.

Πόσο χρόνο χρειάζονται για να πάρουν νερό

Ο χρόνος πλήρωσης όμως δεν είναι ο χρόνος ανάμεσα σε δύο ρίψεις, και αυτή η διάκριση αλλάζει ολόκληρη την εικόνα. Στα 12 δευτερόλεπτα του Canadair πρέπει να προσθέσετε την απόσταση από τη φωτιά μέχρι τη θάλασσα ή τη λίμνη, την κάθοδο, την προσέγγιση, την άνοδο, την επιστροφή στη φωτιά, την αναμονή για σειρά όταν επιχειρούν πολλά μέσα και την τελική προσέγγιση για τη νέα ρίψη.

Το επιχειρησιακό σχέδιο της U.S. Forest Service του 2016 δίνει ενδεικτικούς χρόνους πλήρους κύκλου για το CL-415 σε επίπεδο ανάγλυφο:

Όταν η πηγή βρίσκεται ακριβώς δίπλα στη φωτιά, το ίδιο σχέδιο του 2016 αναφέρει ότι κύκλος 90 δευτερολέπτων δεν είναι ασυνήθιστος. Στον αντίποδα, σημειώνει ρητά ότι η αποτελεσματικότητα των αμφίβιων είναι πολύ περιορισμένη πέρα από τα 30 ναυτικά μίλια, περίπου 56 χιλιόμετρα. Το συγκεκριμένο όριο δεν εμφανίζεται ως αριθμητικό όριο στην τρέχουσα έκδοση του PMS 518, γι’ αυτό εδώ αποδίδεται ρητά ως στοιχείο του σχεδίου του 2016 και όχι ως σημερινό γενικό πρότυπο.

Αν κρατήσετε έναν μόνο πίνακα από όλο το άρθρο, κρατήστε αυτόν. Εξηγεί για την απόδοση ενός στόλου περισσότερα από ό,τι ο αριθμός των αεροσκαφών. Η ίδια μηχανή, με την πηγή νερού στο ένα μίλι αντί για τα δεκαπέντε, παραδίδει τετραπλάσιο νερό στον ίδιο χρόνο.

Για τον ίδιο λόγο, τα περισσότερα λίτρα δεν σημαίνουν πάντα και καλύτερο πυροσβεστικό μέσο. Ένα S-64 μεταφέρει πάνω από 10.000 λίτρα και ένα Fire Boss περίπου 3.000. Αν όμως το Fire Boss γεμίζει σε 12 έως 15 δευτερόλεπτα από λίμνη δύο λεπτά μακριά, ενώ το βαρύτερο ελικόπτερο χρειάζεται μεγαλύτερο κύκλο, το μικρό αεροσκάφος μπορεί σε συγκεκριμένη αποστολή να παραδώσει πολύ μεγαλύτερη συνολική ποσότητα νερού μέσα σε μία ώρα. Γι’ αυτό η γεωγραφική κατανομή των βάσεων και των πηγών νερού μετράει σχεδόν όσο και ο αριθμός των αεροσκαφών.

Γιατί δεν παίρνει ένα Canadair νερό από όπου να ναι

Η θάλασσα μοιάζει απεριόριστη. Η υδροληψία δεν είναι.

Το αεροσκάφος χρειάζεται επαρκές μήκος και πλάτος ελεύθερης επιφάνειας, κατάλληλο βάθος, ασφαλή προσέγγιση και αρκετό χώρο για να απομακρυνθεί μετά την πλήρωση. Κυματισμός, ισχυρός άνεμος, βράχια, σκάφη, σημαδούρες και καλώδια μπορούν να καταστήσουν μια κατά τα άλλα κοντινή περιοχή ακατάλληλη.

Σύγχρονο υλικό της U.S. Forest Service για το CL-415 αναφέρει υδροληψία περίπου στους 70 έως 80 κόμβους, δηλαδή περίπου 130 έως 148 χλμ./ώρα, και πλήρωση σε περίπου 12 δευτερόλεπτα. Ως προς την πηγή νερού, τα ισχύοντα NWCG Standards for Water Scooping Operations, PMS 518 του 2026 δεν θέτουν ένα ενιαίο ελάχιστο μήκος για κάθε μέσο: η απαιτούμενη απόσταση εξαρτάται από το αεροσκάφος, το βάρος, τον άνεμο, την κατάσταση του νερού, το density altitude και τη διαθέσιμη ισχύ. Για τα πολυκινητήρια scoopers αναφέρουν τυπικά ελάχιστο βάθος 6 ποδιών, περίπου 1,8 μέτρα.

Το παλαιότερο σχέδιο του 2016, ειδικά για το CL-415, ήταν πιο συγκεκριμένο: προτιμούσε βάθος 10 ποδιών, περίπου 3 μέτρα, ώστε το αεροσκάφος να μπορεί να καθίσει στο νερό αν χρειαστεί, και έδινε ως ενδεικτικό ελάχιστο μήκος πηγής περίπου ένα μίλι, δηλαδή 1,6 χιλιόμετρα, ανάλογα πάντα με τις συνθήκες.

Και η τελική κρίση για το αν μια πηγή είναι κατάλληλη ανήκει πάντα στον κυβερνήτη. Κάθε φορά, από την αρχή.

Πετούν τα πυροσβεστικά αεροσκάφη τη νύχτα

Για τον σημερινό ελληνικό μηχανισμό, η αεροπυρόσβεση εξακολουθεί να γίνεται κυρίως την ημέρα.

Και εδώ χρειάζεται μια διάκριση που συχνά χάνεται. Η νυχτερινή πτήση και η νυχτερινή αεροπυρόσβεση δεν είναι το ίδιο πράγμα. Ένα αεροσκάφος μπορεί να έχει όργανα και πιστοποίηση που επιτρέπουν πτήση τη νύχτα, χωρίς να σημαίνει ότι επιτρέπεται ή είναι επιχειρησιακά ασφαλές να κάνει χαμηλή ρίψη σε σκοτεινή ορεινή περιοχή γεμάτη καπνό, καλώδια και άγνωστα εμπόδια.

Ο διαχωρισμός δεν είναι ελληνική ιδιαιτερότητα. Το επιχειρησιακό σχέδιο της U.S. Forest Service του 2016 περιόριζε ρητά τις ρίψεις νερού στις ώρες φωτός και μόνο υπό συνθήκες VFR, ορίζοντας ως ώρες φωτός το διάστημα από 30 λεπτά πριν την ανατολή έως 30 λεπτά μετά τη δύση. Το ίδιο κείμενο διευκρίνιζε ότι πτήσεις μετακίνησης χωρίς αποστολή, αλλά και άλλες επιχειρησιακές πτήσεις πολυκινητήριων αεροσκαφών, μπορούσαν να πραγματοποιηθούν μετά τις ώρες φωτός. Ο περιορισμός αφορούσε ειδικά τη ρίψη νερού.

Για τον σημερινό στόλο Canadair, οι επίσημες ελληνικές αναφορές μιλούν για τεχνικούς που δουλεύουν όλη τη νύχτα ώστε τα αεροσκάφη να είναι διαθέσιμα με το πρώτο φως. Είναι μια πλευρά της αεροπυρόσβεσης που δεν φωτογραφίζεται ποτέ.

Εκεί ακριβώς βρίσκεται η σημασία των νέων Airbus H215. Η επίσημη ανακοίνωση του Υπουργείου και η Airbus αναφέρουν ρητά ότι ο τετραξονικός αυτόματος πιλότος του H215 επιτρέπει την εκτέλεση αποστολών πυρόσβεσης τόσο την ημέρα όσο και τη νύχτα. Η δυνατότητα αυτή δεν σημαίνει ότι κάθε νυχτερινή ρίψη θα εκτελείται ανεξάρτητα από καιρό, ανάγλυφο, ορατότητα ή τις εκάστοτε επιχειρησιακές διαδικασίες.

Ως προς τα Erickson, η αμερικανική FAA πιστοποίησε τον Απρίλιο του 2023 ένα S-64F για επιχειρήσεις με Night Vision Goggles και η εταιρεία έχει τρέξει εκπαίδευση νυχτερινής πυρόσβεσης στις ΗΠΑ. Αυτό δεν αποδεικνύει ότι τα S-64 που είναι μισθωμένα στην Ελλάδα το 2026 έχουν ανατεθεί ή εγκριθεί για νυχτερινές ρίψεις. Επίσημη ελληνική πηγή που να το επιβεβαιώνει δεν εντοπίστηκε.

Αν πέσει πάνω μου νερό από Canadair ή ελικόπτερο, κινδυνεύω;

Ναι. Και όχι λίγο.

Μια αεροπορική ρίψη δεν είναι δυνατή βροχή. Είναι αρκετοί τόνοι νερού που απελευθερώνονται μέσα σε ελάχιστο χρόνο από αεροσκάφος με μεγάλη ταχύτητα. Μέχρι να φτάσει στο έδαφος το νερό έχει διασπαστεί σε μεγάλο βαθμό, αυτό όμως δεν κάνει τη ρίψη ακίνδυνη.

Το National Wildfire Coordinating Group προειδοποιεί ότι άνθρωποι μπορούν να τραυματιστούν από το ίδιο το υλικό που ρίχνει ένα αεροσκάφος και ζητά την απομάκρυνση προσωπικού, οχημάτων και ζώων από τη ζώνη ρίψης πριν φτάσει το αεροσκάφος.

Οι κίνδυνοι δεν προέρχονται μόνο από το νερό. Μια ισχυρή ρίψη μπορεί να ρίξει άνθρωπο στο έδαφος, να προκαλέσει απώλεια ισορροπίας σε απότομη πλαγιά, να σπάσει κλαδιά, να μετακινήσει πέτρες και καμένα υλικά, να ρίξει ήδη ασταθή δέντρα, να εκτοξεύσει αντικείμενα και να προκαλέσει τραυματισμούς στο κεφάλι ή στον αυχένα.

Οι οδηγίες της U.S. Forest Service για το CL-415 είναι συγκεκριμένες. Όταν η ρίψη γίνεται άμεσα κοντά σε επίγειες δυνάμεις, το προσωπικό πρέπει να μετακινείται τουλάχιστον 200 πόδια, περίπου 61 μέτρα, προς το πλάι. Όταν η ρίψη γίνεται 1.000 πόδια ή περισσότερο μπροστά από τα πληρώματα, δεν απαιτείται απομάκρυνση, παρά μόνο επιβεβαίωση ότι δεν βρίσκεται κανείς πάνω στη γραμμή. Πρόκειται για συγκεκριμένη αμερικανική οδηγία και όχι για καθολικό όριο ασφαλείας που ισχύει για κάθε τύπο αεροσκάφους και κάθε φορτίο.

Τι γίνεται αν κάποιος βρεθεί απροειδοποίητα μέσα στη ζώνη

Η αμερικανική οδηγία για δασοπυροσβέστες που αιφνιδιάζονται από ρίψη προβλέπει να κρατήσουν τα εργαλεία μακριά από το σώμα τους, να πέσουν μπρούμυτα με το κράνος στη θέση του και το κεφάλι προς την κατεύθυνση του αεροσκάφους, και να κρατηθούν από σταθερό σημείο ώστε να μην παρασυρθούν ή κυλήσουν. Δεν πρέπει να τρέχουν, εκτός αν η διαφυγή είναι εξασφαλισμένη. Πρέπει επίσης να αποφεύγονται νεκρά ή ασταθή δέντρα και σημεία στα οποία μπορεί να κινηθούν βράχοι ή άλλα υλικά.

Για έναν πολίτη η σωστή ενέργεια είναι πολύ απλούστερη. Δεν μένουμε ποτέ σε σημείο όπου ετοιμάζεται ρίψη για να τη φωτογραφίσουμε ή να τη βιντεοσκοπήσουμε, και ακολουθούμε αμέσως τις οδηγίες των αρχών. Καμία λήψη δεν αξίζει τόσο.

Τι νέα εναέρια μέσα περιμένει η Ελλάδα

Επτά νέα DHC-515. Η Ελλάδα έχει συμβασιοποιήσει την απόκτηση επτά νέων De Havilland Canadair 515, εκ των οποίων τα δύο μέσω του ευρωπαϊκού μηχανισμού rescEU. Το νεότερο επίσημο χρονοδιάγραμμα προβλέπει δύο αεροσκάφη το 2028, ένα το 2029, δύο το 2030 και δύο το 2031. Το DHC-515 διαθέτει δεξαμενές 6.137 λίτρων νερού και επιπλέον 680 λίτρων αφρού. Ο κατασκευαστής αναφέρει πλήρη υδροληψία σε περίπου 12 δευτερόλεπτα, ενώ η ελληνική ενημέρωση της 26ης Αυγούστου αναφέρει περίπου 16, προφανώς με βάση διαφορετική επιχειρησιακή παραδοχή.

Αναβάθμιση των επτά CL-415. Έχει υπογραφεί πρόγραμμα εκσυγχρονισμού των επτά υφιστάμενων ελληνικών CL-415 σε επίπεδο 515, με σύγχρονα ηλεκτρονικά συστήματα και νέα αρχιτεκτονική πιλοτηρίου. Σύμφωνα με την ενημέρωση της 26ης Αυγούστου, η αναβάθμιση ξεκινά από τον Οκτώβριο. Δημοσιεύματα για τον φετινό σχεδιασμό αναφέρουν έξι CL-415 στον στόλο του 2026, ενώ το πρόγραμμα αφορά επτά αεροσκάφη. Δεν είναι αντιφατικό: το ένα αφορά το σύνολο του προγράμματος, το άλλο τον αριθμό που επιχειρεί μια δεδομένη χρονιά. Ο μακροπρόθεσμος σχεδιασμός είναι η χώρα να καταλήξει με 14 σύγχρονα αεροσκάφη της οικογένειας 515, επτά καινούργια και επτά εκσυγχρονισμένα.

Οκτώ H215. Έχουν παραγγελθεί οκτώ Airbus H215 με προαίρεση για άλλα δύο, στη μεγαλύτερης αξίας σύμβαση του προγράμματος ΑΙΓΙΣ. Η επίσημη ανακοίνωση δίνει χωρητικότητα δεξαμενής 3.785 λίτρων και δυνατότητα μεταφοράς έως 19 πυροσβεστών. Σύμφωνα με την ενημέρωση της 26ης Αυγούστου 2026, τα δύο πρώτα αναμένονται το φθινόπωρο του 2026 και θα επιχειρούν κανονικά από το 2027. Για την πλήρη αξιοποίηση και των οκτώ θα χρειαστούν περίπου 70 πιλότοι, και αυτό εξηγεί γιατί η παραλαβή δεν ταυτίζεται με την επιχειρησιακή ένταξη.

AW139 και αεροσκάφη επιτήρησης. Έχουν ήδη φτάσει στη χώρα τρία ελικόπτερα Leonardo AW139 και τρία αεροσκάφη ειδικών αποστολών επιτήρησης και συντονισμού, με χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης. Τα δεύτερα δεν ρίχνουν νερό. Μεταφέρουν εικόνα και πληροφορία στο Κέντρο Επιχειρήσεων, κάτι που στη διαχείριση ενός μεγάλου μετώπου μπορεί να αξίζει όσο μια ακόμη ρίψη.

Τα 25 Air Tractor. Ο σχεδιασμός του ΑΙΓΙΣ περιλάμβανε την απόκτηση 25 μικρών αμφίβιων πυροσβεστικών αεροσκαφών. Σύμφωνα με την επίσημη ενημέρωση του Αυγούστου 2026, ο διεθνής διαγωνισμός δεν προχώρησε μετά από απόφαση του Ελεγκτικού Συνεδρίου. Η Πολιτική Προστασία εξακολουθεί να θεωρεί την απόκτησή τους επιχειρησιακή ανάγκη, σήμερα όμως δεν υπάρχει ενεργή προμήθεια για τα συγκεκριμένα 25 αεροσκάφη.

Σβήνουν τελικά τα εναέρια μέσα μια δασική πυρκαγιά;

Μπορούν να αλλάξουν καθοριστικά την εξέλιξή της. Η εικόνα όμως ενός αεροσκάφους που ρίχνει χιλιάδες λίτρα πάνω στις φλόγες δημιουργεί προσδοκίες που η φυσική δεν υποστηρίζει.

Σε πυρκαγιά χαμηλής ή μέτριας έντασης, μια καλά τοποθετημένη ρίψη μπορεί να μειώσει σημαντικά τη φλόγα ή και να καταστείλει ένα μικρό μέτωπο. Σε ακραία δασική πυρκαγιά, με μεγάλη ποσότητα καύσιμης ύλης, ισχυρούς ανέμους, βαθιές καύσεις και συνεχείς κηλιδώσεις, το νερό από μόνο του συνήθως δεν αρκεί. Η αεροπυρόσβεση αποδίδει όταν συνδυάζεται με επίγειες δυνάμεις που εκμεταλλεύονται αμέσως το προσωρινό παράθυρο που δημιουργεί η ρίψη.

Γι’ αυτό και η αξιολόγηση ενός στόλου δεν γίνεται με το πόσα αεροπλάνα έχουμε. Το ερώτημα που έχει σημασία είναι πόσα μέσα μπορούν να βρίσκονται στο σωστό σημείο, στον σωστό χρόνο, να κάνουν ασφαλή και αποτελεσματική ρίψη και να επαναλαμβάνουν τον κύκλο τους αρκετά γρήγορα ώστε να υποστηρίξουν τους ανθρώπους που δουλεύουν στο έδαφος.

Την επόμενη φορά που θα ακουστεί «πού είναι τα εναέρια μέσα», αξίζει να θυμηθούμε ότι η απάντηση σπάνια είναι «πουθενά». Συνήθως είναι «εκεί, αλλά ο άνεμος δεν τα αφήνει να κατέβουν».

Συχνές ερωτήσεις

Πόσα λίτρα νερό παίρνει ένα Canadair; Το CL-215 περίπου 5.436 λίτρα, το CL-415 περίπου 6.136 λίτρα.

Πόσο χρόνο χρειάζεται ένα Canadair για να πάρει νερό; Περίπου 12 δευτερόλεπτα πραγματικής υδροληψίας, εφόσον υπάρχει κατάλληλη υδάτινη επιφάνεια. Ο πλήρης κύκλος ρίψης διαρκεί από περίπου 90 δευτερόλεπτα έως αρκετά λεπτά, ανάλογα με την απόσταση της πηγής.

Πόσο νερό μεταφέρει ένα Erickson; Έως 10.031 λίτρα, λίγο πάνω από δέκα τόνους.

Πόσο νερό μεταφέρει ένα Air Tractor; Περίπου 3.000 έως 3.100 λίτρα, ανάλογα με το πώς αναφέρεται η δεξαμενή στα φυλλάδια του κατασκευαστή.

Πόσο χαμηλά πετά ένα Canadair όταν ρίχνει; Δεν υπάρχει σταθερό ύψος για κάθε περίπτωση. Οι επιχειρησιακές οδηγίες της U.S. Forest Service για το CL-415 αναφέρουν εύρος 100 έως 150 ποδιών, δηλαδή 30 έως 46 μέτρων. Πρόκειται για αμερικανικές οδηγίες και όχι για δημοσιευμένο ελληνικό κανονισμό.

Θα έχουμε νυχτερινή αεροπυρόσβεση στην Ελλάδα; Τα σημερινά CL-215 και CL-415 δεν πραγματοποιούν συστηματική νυχτερινή αεροπυρόσβεση. Τα νέα H215 προβλέπεται ρητά να μπορούν να εκτελούν αποστολές πυρόσβεσης ημέρα και νύχτα, η δυνατότητα όμως νυχτερινής πτήσης δεν ταυτίζεται αυτόματα με έγκριση χαμηλών νυχτερινών ρίψεων.

Γιατί μερικές φορές βλέπουμε αεροπλάνα πάνω από μια φωτιά χωρίς να κάνουν ρίψη; Επειδή μπορεί να μην υπάρχει ασφαλές προφίλ προσέγγισης. Ισχυροί άνεμοι, αναταράξεις, καπνός, εμπόδια, ανάγλυφο και η θέση άλλων αεροσκαφών ή επίγειων δυνάμεων μπορούν να αναγκάσουν το πλήρωμα να ακυρώσει τη ρίψη.

Πηγές

• Στοιχεία στόλου και προμηθειών: Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, ενημέρωση 26 Αυγούστου 2026 και παρουσίαση σχεδιασμού αντιπυρικής περιόδου 2026.
• Μισθώσεις μέσω NSPA: Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας και στοιχεία της διαδικασίας NSPA για παροχή υπηρεσιών αεροπυρόσβεσης 2024–2026, με προαίρεση για 2027–2028.
• Τεχνικά στοιχεία Canadair και DHC-515: De Havilland Aircraft of Canada.
• Τεχνικά στοιχεία Air Tractor: Air Tractor Inc.
• Bell 214B: McDermott Aviation και αυστραλιανές επιχειρησιακές αναφορές για τη δεξαμενή Tsunami.
• Τεχνικά στοιχεία S-64: Erickson Inc.
• H215: Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας και Airbus Helicopters.
• Τρέχοντα πρότυπα water scooper: NWCG Standards for Water Scooping Operations, PMS 518, έκδοση 2026.
• CL-415, ιστορικά επιχειρησιακά δεδομένα για ύψος ρίψης, χρόνους κύκλου, 30 NM και απαιτήσεις πηγής νερού: USDA Forest Service, Amphibious Water Scooper Aircraft Operations Plan 2016.
• Ασφάλεια κατά τις εναέριες ρίψεις: National Wildfire Coordinating Group.