Αφορμή για τη σύνταξη αυτού του άρθρου ήταν ένα post που ανέβασα πρόσφατα στα κοινωνικά δίκτυα σχετικά με την υπό σύσταση Κλάση L. Πολλοί αναγνώστες προσπάθησαν να καταλάβουν αν έχει ήδη τεθεί σε ισχύ ή όχι.
Θα ήθελα να πιστεύω ότι στο παρακάτω άρθρο δίνεται μια καθαρή βάση για εξηγήσεις και διευκρινίσεις γύρω από την υπό συζήτηση Κλάση L, αλλά και για το πώς αυτή «κουμπώνει» (ή δεν κουμπώνει ακόμη) με τα ισχύοντα πρότυπα και το πλαίσιο στην Ευρώπη.
Οι μπαταρίες ιόντων λιθίου (Li-ion) βρίσκονται πλέον παντού, ηλεκτρικά ποδήλατα/πατίνια, ηλεκτρικά εργαλεία, Συστήματα Αδιάλειπτης Παροχής Ισχύος (UPS), Ηλεκτρικά Οχήματα (EV) και Συστήματα Αποθήκευσης Ενέργειας με Μπαταρίες (BESS).
Μαζί τους αυξάνονται και τα συμβάντα πυρκαγιάς με χαρακτηριστικά που δεν ταιριάζουν “καθαρά” στις κλασικές κατηγορίες που έχουμε συνηθίσει σε εκπαίδευση, σήμανση και προμήθειες.
Σε αυτό το πλαίσιο, η διεθνής τυποποίηση προσπαθεί να δώσει πιο ακριβή γλώσσα και σταδιακά, πιο μετρήσιμα κριτήρια για εξοπλισμό πυροπροστασίας/πυρόσβεσης.
Το πρότυπο του Διεθνούς Οργανισμού Τυποποίησης (ISO) 3941:2026 (3η έκδοση, 01/2026) ταξινομεί τις πυρκαγιές σε κατηγορίες με βάση τη φύση του καυσίμου, ώστε να στηρίζονται πρακτικές αποφάσεις για μέσα πυρόσβεσης.
Διευκρίνιση για την “Κλάση L”
Η δημόσια σελίδα του Διεθνούς Οργανισμού Τυποποίησης (ISO) για το ISO 3941:2026 δεν δείχνει ανοικτά τον πλήρη πίνακα κλάσεων. Παρ’ όλα αυτά, από εθνικές εκδόσεις/παρουσιάσεις του προτύπου (π.χ. Βρετανικό Πρότυπο (BS ISO)) και από κλαδικές ανακοινώσεις προκύπτει ότι έχει προστεθεί η Κλάση L (Class L) για περιστατικά που αφορούν μπαταρίες ιόντων λιθίου (Li-ion).
Σημαντικό: Η ταξινόμηση του ISO 3941 είναι ένας τρόπος περιγραφής/κατηγοριοποίησης του κινδύνου. Δεν σημαίνει αυτόματα ότι αλλάζει η ευρωπαϊκή σήμανση ή η βαθμονόμηση των φορητών πυροσβεστήρων σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Πρότυπο (EN) 3.
Γιατί οι πυρκαγιές Li-ion είναι «άλλη κατηγορία» στην πράξη
Στα συμβάντα Li-ion, το θέμα δεν είναι μόνο η φλόγα. Αυτό που κάνει τη διαφορά είναι η θερμική διαφυγή (thermal runaway), μια αλυσιδωτή διαδικασία θέρμανσης/αποσύνθεσης μέσα στην κυψέλη και, συχνά, μετάδοση σε γειτονικές κυψέλες.
Ακόμη κι όταν η ορατή εστία “πέσει”, μπορεί να παραμένει υπολειπόμενη θερμότητα και “εγκλωβισμένη ενέργεια” στη κυψέλη.
Γι’ αυτό και υπάρχει κίνδυνος επανέναυσης μετά από ώρες ή ημέρες (και σε ορισμένες περιπτώσεις παρατεταμένα), ειδικά όταν η μπαταρία έχει υποστεί μηχανική βλάβη, υπερφόρτιση ή έχει εμπλακεί σε γενικότερη πυρκαγιά.
Στα Ηλεκτρικά Οχήματα (EV) και στα Συστήματα Αποθήκευσης Ενέργειας με Μπαταρίες (BESS) προστίθεται ένα ακόμη κρίσιμο στοιχείο, η πρόσβαση στον “πυρήνα” του πακέτου είναι δύσκολη.
Άρα, στην πράξη, η αντιμετώπιση συχνά είναι περισσότερο ψύξη/έλεγχος θερμοκρασίας και περιορισμός εξάπλωσης και επιτήρηση, και λιγότερο “ένα γρήγορο σβήσιμο”.
Τι σημαίνει το ISO 3941:2026 και γιατί μας ενδιαφέρει η Κλάση L
Το ISO 3941:2026 οργανώνει τις πυρκαγιές με βάση το καύσιμο, για να στηρίζει επιλογές εξοπλισμού πυρόσβεσης και πυροπροστασίας. Η Κλάση L (Class L) λειτουργεί ως πιο καθαρή “ετικέτα κινδύνου” για Li-ion σενάρια, βοηθά να μιλάμε με κοινή ορολογία και να αποφεύγουμε το “στρίμωγμα” όλων των περιστατικών σε κλασικές κλάσεις που δεν περιγράφουν καλά τη δυναμική της θερμικής διαφυγής.
Στο ευρωπαϊκό πλαίσιο ταξινόμησης κατά το Ευρωπαϊκό Πρότυπο (EN) 2 και στη σήμανση/δοκιμές φορητών πυροσβεστήρων κατά το Ευρωπαϊκό Πρότυπο (EN) 3, οι κλάσεις που χρησιμοποιούνται παραμένουν A, B, C, D, F.
Ο “ηλεκτρικός κίνδυνος” αντιμετωπίζεται ως hazard/επιπλοκή, όχι ως ξεχωριστή κλάση καυσίμου.
Με απλά λόγια… ακόμη κι αν η Κλάση L (Class L) αποκτήσει διεθνώς ευρύτερη χρήση ως έννοια, η ευρωπαϊκή ετικέτα ενός πυροσβεστήρα δεν αλλάζει χωρίς εναρμονισμένο πλαίσιο δοκιμών και σήμανσης.
Υπάρχουν σήμερα πυροσβεστήρες κατάλληλοι για Li-ion; Ναι, αλλά με δύο προϋποθέσεις
Υπάρχουν προϊόντα σχεδιασμένα ή και δοκιμασμένα για σενάρια Li-ion.
Για να έχει νόημα η επιλογή τους, χρειάζονται δύο βασικά πράγματα:
- τεκμηρίωση δοκιμών (ιδανικά από τρίτο φορέα, με διαθέσιμη αναφορά), και
- σαφή όρια κλίμακας/σεναρίου: για ποια Wh/kWh, για ποιο είδος pack και για ποιο περιβάλλον χρήσης ισχύει.
Εξειδικευμένα φορητά μέσα με “ειδικό κατασβεστικό”
Σε μικρότερα packs (εργαλεία, e-mobility κ.λπ.) έχουν εμφανιστεί λύσεις που στοχεύουν σε καλύτερη ψύξη/περιορισμό και σε μείωση πιθανότητας επανέναυσης.
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα που συναντάται στην αγορά είναι:
Υδατικό Εναιώρημα/Διασπορά Βερμικουλίτη (AVD), που βασίζεται σε βερμικουλίτη και χρησιμοποιείται ως ειδικό κατασβεστικό σε ορισμένους “Li-ion” πυροσβεστήρες.
Εδώ το κρίσιμο είναι το “τι ακριβώς καλύπτει” (χωρητικότητα, τύπος pack, σενάριο) και όχι η γενική υπόσχεση.
Δοκιμές κατά Ολλανδική Τεχνική Συμφωνία (NTA) 8133 (όπου εφαρμόζεται)
Η Ολλανδική Τεχνική Συμφωνία (NTA) 8133 περιγράφει δομή/εκτέλεση/αξιολόγηση τυποποιημένων δοκιμών για μπαταρίες ιόντων λιθίου, ώστε να τεκμηριώνεται καταλληλότητα φορητών πυροσβεστήρων για συγκεκριμένα σενάρια.
Για προμήθειες/διαγωνισμούς, πρακτικά βοηθά να ζητάτε:
- «δοκιμή κατά Ολλανδική Τεχνική Συμφωνία (NTA) 8133 από τρίτο φορέα/εργαστήριο, με διαθέσιμη αναφορά δοκιμής».
Το μεγάλο όριο: EV και μεγάλα BESS δεν είναι “ίδια κλίμακα”
Ακόμη και με δοκιμές/τεκμηρίωση για Li-ion, πολλές φορητές λύσεις αφορούν εφαρμογές περιορισμένης χωρητικότητας. Για Ηλεκτρικά Οχήματα (EV) και μεγάλα Συστήματα Αποθήκευσης Ενέργειας με Μπαταρίες (BESS), το σωστό “πακέτο” αντιμετώπισης συνήθως περιλαμβάνει επιχειρησιακές διαδικασίες, μέτρα εγκατάστασης και, όπου προβλέπεται, σταθερά συστήματα, όχι την προσδοκία ότι ένας φορητός πυροσβεστήρας “λύνει” το πρόβλημα.
Η ευρωπαϊκή κατεύθυνση που μπορεί να αλλάξει το τοπίο: prEN 3-11:2025
Η πιο “χειροπιαστή” εξέλιξη για τους φορητούς πυροσβεστήρες είναι το σχέδιο Προσχεδίου Ευρωπαϊκού Προτύπου (prEN) 3-11:2025, το οποίο (ως draft υπό εξέλιξη) στοχεύει να ορίσει:
- τυποποιημένη δοκιμή για απόδειξη καταλληλότητας σε Li-ion σενάρια (με συγκεκριμένο πεδίο εφαρμογής), και αντίστοιχη σήμανση.
Αυτό έχει σημασία γιατί μεταφέρει το θέμα από “ισχυρισμούς” σε μετρήσιμη επίδοση (test + performance + marking).
Γιατί πιέζει η αγορά, τρία πρόσφατα σημεία δεδομένων
- Ηλεκτρικά Οχήματα (EV): οι παγκόσμιες πωλήσεις ηλεκτρικών αυτοκινήτων ξεπέρασαν τα 20 εκατομμύρια το 2025 (πάνω από 1 στα 4 νέα αυτοκίνητα παγκοσμίως) με εκτιμήσεις να τις τοποθετούν περίπου στα 20,7 εκατομμύρια..
- Συστήματα Αποθήκευσης Ενέργειας με Μπαταρίες (BESS) στην ΕΕ: η SolarPower Europe καταγράφει ότι το 2025 η ΕΕ εγκατέστησε 27,1 GWh νέων συστημάτων αποθήκευσης (ρεκόρ).
- Αστικά συμβάντα e-mobility: η Πυροσβεστική Υπηρεσία Λονδίνου (LFB) ανακοίνωσε 206 πυρκαγιές που σχετίζονται με e-bike/e-scooter στο Λονδίνο μέσα στο 2025.
Τι να κάνετε τώρα (χωρίς να περιμένετε “Κλάση L” στην ετικέτα)
Χαρτογραφήστε τον κίνδυνο Li-ion
- Πού φορτίζονται/αποθηκεύονται μπαταρίες (εργαλεία, e-mobility, Συστήματα Αδιάλειπτης Παροχής Ισχύος (UPS));
- Υπάρχουν χώροι με πολλούς φορτιστές ή μεγάλα “battery rooms”;
- Υπάρχει χώρος στάθμευσης/φόρτισης για Ηλεκτρικά Οχήματα (EV);
- Υπάρχει Σύστημα Αποθήκευσης Ενέργειας με Μπαταρίες (BESS);
Βάλτε προδιαγραφές προμήθειας με βάση δοκιμές
Ζητήστε τεκμηρίωση δοκιμών, σαφή όρια εφαρμογής (Wh/kWh, τύπος pack, σενάριο) και όταν ωριμάσει, συμμόρφωση με το Προσχέδιο Ευρωπαϊκού Προτύπου (prEN) 3-11 (όταν εκδοθεί ως EN).
Αναβαθμίστε διαδικασίες: “κατάσβεση” δεν σημαίνει “ασφάλεια”
Ενσωματώστε πρωτόκολλα επιτήρησης μετά το συμβάν, κριτήρια απομόνωσης και σαφή ροή ενεργειών για περιστατικά με καπνό/θερμική ανωμαλία ακόμη και χωρίς ορατή φλόγα.
Προβλέψτε διαχείριση απορροών/νερών κατάσβεσης
Ειδικά σε EV/BESS, το θέμα “νερά κατάσβεσης/ρύπανση/συλλογή” είναι μέρος του σχεδιασμού και του risk assessment, όχι λεπτομέρεια.
Συμπερασματικά, η Κλάση L (Class L) στο ISO 3941:2026 αντανακλά αυτό που ήδη φαίνεται στο πεδίο, οι πυρκαγιές Li-ion έχουν ιδιαίτερη δυναμική (θερμική διαφυγή (thermal runaway), δυσκολία πρόσβασης στον πυρήνα, πιθανή επανέναυση).
Υπάρχουν λύσεις στην αγορά, από ειδικά κατασβεστικά όπως το Υδατικό Εναιώρημα/Διασπορά Βερμικουλίτη (AVD) έως προϊόντα με τεκμηριωμένες δοκιμές για συγκεκριμένα σενάρια, όμως η ασφαλής επιλογή απαιτεί δοκιμές και σαφή όρια κλίμακας.
Παράλληλα, η ευρωπαϊκή τυποποίηση κινείται προς τυποποιημένη δοκιμή και σήμανση (prEN 3-11), κάτι που αναμένεται να ξεκαθαρίσει το τοπίο στους φορητούς πυροσβεστήρες.
Ευχαριστίες
Ευχαριστώ την Formula Α.Ε., για τις διευκρινίσεις και τις παρατηρήσεις σχετικά με την υφιστάμενη κατηγορία φορητών πυροσβεστήρων, καθώς και Αξιωματικούς του Πυροσβεστικού Σώματος για την ανταλλαγή απόψεων.
| Άρθρο του Ιωάννη Σ. Ρέτσιου | |
 |
Ο Ιωάννης Σ. Ρέτσιος είναι σύμβουλος Health & Safety και εκπαιδευτής μέσων ατομικής προστασίας, με περισσότερα από 20 χρόνια εμπειρίας πεδίου. Εξειδικεύεται στον εξοπλισμό και τις λύσεις αντιμετώπισης για επικίνδυνα υλικά (HazMat) και καταστάσεις έκτακτης ανάγκης CBRNe, παρέχοντας ολοκληρωμένη τεχνογνωσία σε οργανισμούς και επαγγελματίες που δραστηριοποιούνται σε απαιτητικά περιβάλλοντα. LinkedIn: Προφίλ Ιωάννη Ρέτσιου |
Πηγές Παραπομπές
- Διεθνής Οργανισμός Τυποποίησης (ISO):ISO 3941:2026 — Classification of fires
- Fire Protection Association (FPA):“Class L introduced for lithium-ion battery fires”
- Ολλανδική Τεχνική Συμφωνία (NTA) / Kiwa:NTA 8133 — test for lithium fire extinguishers
- Προσχέδιο Ευρωπαϊκού Προτύπου (prEN) / DIN Media:prEN 3-11:2025 — Portable fire extinguishers (Li-ion battery fires), test method & marking
- Ευρωπαϊκό Πρότυπο (EN) / Ελληνικός Οργανισμός Τυποποίησης (ΕΛΟΤ):ΕΛΟΤ EN 2 — Classification of fires
- Ευρωπαϊκό Πρότυπο (EN) / Ελληνικός Οργανισμός Τυποποίησης (ΕΛΟΤ):ΕΛΟΤ EN 3-7 — Portable fire extinguishers (requirements/performance/testing)
- Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA):Global EV Outlook 2025 — Executive summary
- SolarPower Europe:Press release EU installs 27.1 GWh of new batteries in 2025
- Πυροσβεστική Υπηρεσία Λονδίνου (LFB):News release — 206 e-bike/e-scooter fires in London in 2025
- INERIS (Institut national de l’environnement industriel et des risques):Τεχνικό έγγραφο για εργασίες/μέσα κατάσβεσης σε πυρκαγιές μπαταριών Li-ion (περιλαμβάνει αναφορές σε AVD/βερμικουλίτη)
- Περιοδικό Σύγχρονη Τεχνική Επιθεώρηση 6/2024
