Πυρόσβεση και Διάσωση σε Ορυχεία

Τα επιφανειακά και, κυρίως, τα υπόγεια ορυχεία συγκαταλέγονται στα πιο επικίνδυνα και αφιλόξενα εργασιακά περιβάλλοντα παγκοσμίως. Η εκμετάλλευση του υπεδάφους για την εξόρυξη μεταλλευμάτων και ορυκτών καυσίμων εμπεριέχει εγγενείς κινδύνους, όπως η παρουσία εύφλεκτων αερίων, η πιθανότητα καταρρεύσεων και οι περιορισμένες δίοδοι διαφυγής [1].

Όταν ξεσπάσει πυρκαγιά ή συμβεί ατύχημα σε υπόγειο ορυχείο, η κατάσταση μετατρέπεται ακαριαία σε επιχειρησιακό σενάριο υψηλής πολυπλοκότητας. Η αντιμετώπιση τέτοιων συμβάντων απαιτεί εξειδικευμένες γνώσεις, τεχνολογία αιχμής και εξαιρετικά εκπαιδευμένες ομάδες διασωστών.

Το παρόν άρθρο αναλύει τις ιδιαιτερότητες της πυρόσβεσης και της διάσωσης σε ορυχεία, παρουσιάζει ιστορικά περιστατικά και αναδεικνύει τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι δυνάμεις έκτακτης ανάγκης στο βάθος της γης.

Εικόνα 1. Ομάδα διάσωσης ορυχείων. Πηγή [2]: West Virginia Office of Miners’ Health Safety and Training. Mine rescue photos [Internet]. Charleston (WV): West Virginia Department of Commerce; [cited 2026 Jul 23]. Available from: https://minesafety.wv.gov/mine-rescue/mine-rescue-photos/

Θεσμικό Πλαίσιο και Νομοθεσία

Ο Κανονισμός Μεταλλευτικών και Λατομικών Εργασιών (ΚΜΛΕ), που θεσπίστηκε με την ΥΑ Δ7/Α/οικ.12050/2223/2011 (ΦΕΚ 1227/Β/14-6-2011), έχει έκτοτε τροποποιηθεί και συμπληρωθεί, μεταξύ άλλων, με τον ν. 4409/2016 και τον ν. 4512/2018. Παραμένει βασικό σημείο αναφοράς για την ασφάλεια και την υγεία στις εξορυκτικές δραστηριότητες. Για τις υπόγειες εκσκαφές και εργασίες, το άρθρο 63 §1 του ΚΜΛΕ ορίζει επιπλέον ότι εφαρμόζονται και οι διατάξεις του Π.Δ. 225/1989 «Υγιεινή και Ασφάλεια στα Υπόγεια Τεχνικά Έργα» [3].

Ειδικά μέτρα πυροπροστασίας στις εγκαταστάσεις μεταλλείων και λατομείων προβλέπονται επιπλέον από την ΚΥΑ Δ7/Φ1/4817/1990 (ΦΕΚ 188/Β/21-3-1990) [4]. Οι απαιτήσεις που ακολουθούν εξειδικεύονται κατά περίπτωση, ανάλογα με το είδος και το μέγεθος του έργου, τη μελέτη ασφάλειας και την εκτίμηση κινδύνου.

1. Μέτρα Πυρασφάλειας και Πρόληψης

Ο ΚΜΛΕ, στο άρθρο 4 §2γ, υποχρεώνει τον εργοδότη να προετοιμάζει σχέδιο έκτακτης ανάγκης ειδικό για κάθε έργο, για την αντιμετώπιση λογικά προβλέψιμων βιομηχανικών και φυσικών καταστροφών. Ειδικά στις υπόγειες εργασίες, το άρθρο 63 §3ε προβλέπει τουλάχιστον μία άσκηση εγκατάλειψης και πυρασφάλειας τον χρόνο. Τα ειδικά μέτρα πυροπροστασίας των εγκαταστάσεων μεταλλείων και λατομείων ρυθμίζονται επιπλέον από την ΥΑ Δ7/Φ1/4817/1990 και τις απαιτήσεις που εφαρμόζονται στο συγκεκριμένο έργο [3].

• Έλεγχος και ανίχνευση αερίων: Στις υπόγειες εργασίες, το άρθρο 75 §5 του ΚΜΛΕ ορίζει ότι η περιεκτικότητα σε O₂ στους χώρους εργασίας δεν πρέπει να είναι μικρότερη από 19,5% κατ’ όγκο. Το άρθρο 77 §3 απαιτεί, σε κάθε υπόγεια εργασία, έλεγχο τουλάχιστον CO₂, CO, SO₂ και NO₂. Στα λιγνιτωρυχεία και ανθρακωρυχεία προστίθενται CH₄, H₂S και αιωρούμενη σκόνη άνθρακα, ενώ σε μεταλλεία/ορυχεία πυριτών, γύψου και θείου προστίθεται H₂S. Το άρθρο 78 §1 καθορίζει τα μέτρα όταν το O₂ πέσει κάτω από 19,5%, όταν ξεπεραστούν οι οριακές τιμές ή όταν ο αερισμός διαταραχθεί επικίνδυνα, περιλαμβανομένης της απομάκρυνσης εργαζομένων όταν δεν αποκαθίστανται ασφαλείς συνθήκες και της χρήσης κατάλληλου αναπνευστικού εξοπλισμού από προσωπικό αποκατάστασης ή διάσωσης [3].
• Περιορισμός εύφλεκτων υλικών: Απαγορεύεται η ανεξέλεγκτη αποθήκευση καυσίμων, λιπαντικών και εκρηκτικών. Τα καύσιμα αποθηκεύονται σε ειδικούς, πυράντοχους χώρους με ανεξάρτητο αερισμό. Για θερμές εργασίες (συγκολλήσεις, κοπές) απαιτείται ειδική άδεια και παρουσία μέσων πυρόσβεσης.
• Συστήματα εξαερισμού: Ο τεχνητός αερισμός των στοών ρυθμίζεται ως προς τον διαχωρισμό εισερχόμενου και εξερχόμενου αέρα, τη λειτουργία των ανεμιστήρων και την εφεδρεία του συστήματος. Ορισμένα συστήματα κύριου αερισμού είναι σχεδιασμένα ώστε να επιτρέπουν την αντιστροφή της φοράς (reverse ventilation). Η αντιστροφή αποτελεί σχεδιασμένη επιχειρησιακή απόφαση και όχι αυτόματη τακτική, καθώς η λανθασμένη εφαρμογή της μπορεί να οδηγήσει καπνό προς εργαζομένους ή οδούς διαφυγής [5].
• Σύστημα καταγραφής προσωπικού: Το άρθρο 63 §3α του ΚΜΛΕ απαιτεί στους καταλόγους παρόντων να αναγράφεται, για κάθε εργαζόμενο, ο χρόνος εισόδου και εξόδου από την υπόγεια εργασία. Το άρθρο 63 §3β απαιτεί σε κάθε υπόγεια είσοδο ειδικό βιβλίο για το ονοματεπώνυμο και τον χρόνο εισόδου-εξόδου κάθε ατόμου που δεν περιλαμβάνεται στους καταλόγους. Ηλεκτρονικές κάρτες ή άλλα σύγχρονα συστήματα μπορούν να υποστηρίζουν αυτή τη λειτουργία, αλλά η κανονιστική απαίτηση είναι η λογοδοσία του ποιος βρίσκεται υπόγεια και πότε εισήλθε/εξήλθε [3].

2. Εξοπλισμός Πυρόσβεσης και Προστασίας

• Δίκτυα και μέσα πυρόσβεσης: Ανάλογα με την επικινδυνότητα, προβλέπονται κατάλληλα μέσα ανίχνευσης και κατάσβεσης, που μπορεί να περιλαμβάνουν μόνιμα δίκτυα πυρόσβεσης με πυροσβεστικές φωλιές, εύκαμπτους σωλήνες και αντλητικά συγκροτήματα [4].
• Φορητοί και τροχήλατοι πυροσβεστήρες: Σε καίρια σημεία (μηχανοστάσια, υποσταθμούς, ταινιοδρόμους) και επί των αυτοκινούμενων μηχανημάτων.
• Αυτόματα ή ειδικά συστήματα κατάσβεσης: Σε κινητήρες βαρέων οχημάτων και σε χώρους υψηλού κινδύνου, όπου προκύπτει από τη μελέτη πυρασφάλειας.

Εικόνα 2. Σύστημα αυτόματης κατάσβεσης σε μηχάνημα έργου. Πηγή [6]: LECTURA Specs. Caterpillar 992K specifications & technical data [Internet]. [cited 2026 Jul 23]. Available from: https://www.lectura-specs.com/en/model/construction-machinery/wheel-loaders-caterpillar/992k-1042564

• Μέσα Ατομικής Προστασίας (ΜΑΠ): Ανάλογα με τον σχεδιασμό και την εκτίμηση κινδύνου, οι εργαζόμενοι εφοδιάζονται με ατομική συσκευή αυτοδιάσωσης (φίλτρου ή παραγωγής οξυγόνου), κράνος με προβολέα μεγάλης διάρκειας, στολή υψηλής ορατότητας και, όπου προβλέπεται, ατομικό μέσο εντοπισμού θέσης.

3. Οργάνωση Διάσωσης (Mine Rescue)

• Συγκρότηση ομάδων διάσωσης: Ο ΚΜΛΕ καθορίζει ελληνικές υποχρεώσεις ετοιμότητας, όπως σχέδιο έκτακτης ανάγκης (άρθρο 4 §2γ), υποδομή πρώτων βοηθειών (άρθρο 10), καταγραφή προσωπικού και επικοινωνίες (άρθρο 63 §3), καθώς και ετήσια άσκηση εγκατάλειψης και πυρασφάλειας στις υπόγειες εργασίες (άρθρο 63 §3ε). Στις ΗΠΑ, το 30 CFR Part 49 διακρίνει ρητά το Subpart A για underground metal and nonmetal mines και το Subpart B για underground coal mines, με ειδικές απαιτήσεις για διαθεσιμότητα ομάδων, σταθμούς, εξοπλισμό, φυσική καταλληλότητα και εκπαίδευση [7].
• Σταθμός διάσωσης: Όπου προβλέπεται από τον σχεδιασμό και την εκτίμηση κινδύνου, οργανώνεται σταθμός στην επιφάνεια με φορεία, συστήματα παροχής O₂, διασωστικό εξοπλισμό και φορητούς αναλυτές αερίων.

Εικόνα 3. Παλαιού τύπου σταθμός διάσωσης ορυχείου. Πηγή [8]: Photofile Cornwall. Geevor Mine: Cornwall mine heritage [Internet]. [cited 2026 Jul 23]. Available from: http://www.photofilecornwall.co.uk/cornwall-mineheritage/geevor-mine.htm

• Πρώτες βοήθειες και διακομιδή: Το άρθρο 10 §1 του ΚΜΛΕ απαιτεί ιατρείο σε κάθε έργο με περισσότερους από 20 εργαζομένους. Όταν οι εργαζόμενοι είναι περισσότεροι από 50 απαιτείται τουλάχιστον ένα κατάλληλο ασθενοφόρο όχημα και όταν είναι περισσότεροι από 200 τουλάχιστον δεύτερο. Το άρθρο 10 §3 προβλέπει, για κάθε υπόγειο δίκτυο εκσκαφών, κατάλληλο προστατευμένο χώρο πρώτων βοηθειών σε εγκάρσιο τοποθετημένο σε στοά του εισερχόμενου ρεύματος αέρα, με φαρμακείο και τουλάχιστον ένα φορείο [3].

4. Οδοί Διαφυγής και Θάλαμοι Καταφυγής

• Έξοδοι διαφυγής: Ο ΚΜΛΕ, στο άρθρο 64 §1, απαιτεί τουλάχιστον δύο κύριες προσπελάσεις στις υπόγειες εργασίες και στο άρθρο 64 §§2-3 απαιτεί τα υπόγεια δίκτυα να έχουν τουλάχιστον δύο εξόδους στην επιφάνεια και η επικοινωνία με δύο εξόδους να διατηρείται μέχρι το τέλος της υπόγειας εκμετάλλευσης. Το άρθρο 64 §4 προβλέπει συγκεκριμένη εξαίρεση για ορισμένες εργασίες εντοπισμού κοιτάσματος ή όρυξης προσπέλασης. Παράλληλα, τα άρθρα 63 §3γ-δ αναφέρονται σε προκαθορισμένες εξόδους και καταφύγια, επικοινωνίες και σήμανσή τους [3].
• Σήμανση έκτακτης ανάγκης: Όπου προβλέπεται από τη μελέτη ασφάλειας, χρησιμοποιούνται ειδικοί οδηγοί νήματος ή καλωδίων που καθοδηγούν το προσωπικό προς την έξοδο ακόμη και σε συνθήκες μηδενικής ορατότητας.
• Θάλαμοι καταφυγής (refuge chambers): Οι σύγχρονοι αεροστεγείς refuge chambers/refuge alternatives με ελεγχόμενη ατμόσφαιρα είναι ειδική τεχνολογία καταφυγής και δεν πρέπει να ταυτίζονται αυτόματα με κάθε «καταφύγιο» του ελληνικού ΚΜΛΕ [9].

Εικόνα 4. Θάλαμος καταφυγής. Πηγή [10]: MineARC Systems. Refuge chamber standards: Quality without compromise [Internet]. Perth (WA): MineARC Systems; 2019 May 14 [cited 2026 Jul 23]. Available from: https://minearc.com/refuge-chamber-standard-quality/

Επιχειρησιακή Τακτική Πυρόσβεσης

1. Ιδιαίτερες Δυσκολίες

Η πυρόσβεση σε υπόγεια ορυχεία διαφέρει ριζικά από τις αστικές ή δασικές πυρκαγιές λόγω γεωμετρικών και φυσικών περιορισμών [5]:

• Περιορισμένη απαγωγή θερμότητας: Στο κλειστό δίκτυο των στοών η περιορισμένη απαγωγή θερμότητας μπορεί να οδηγήσει σε ταχεία θερμική συσσώρευση, ενώ κοντά στην εστία της πυρκαγιάς αναπτύσσονται ιδιαίτερα υψηλές θερμοκρασίες. Παράλληλα, το ρεύμα αερισμού μπορεί να τροφοδοτήσει και να επιταχύνει την εξάπλωση.
• Τοξικά και εκρηκτικά αέρια: Η καύση παράγει επικίνδυνες συγκεντρώσεις CO και CO₂. Στα ανθρακωρυχεία, το μίγμα μεθανίου (CH₄) και αέρα καθίσταται εκρηκτικό όταν η περιεκτικότητα σε μεθάνιο κυμαίνεται περίπου από 5% έως 15% κατ’ όγκο και η συγκέντρωση οξυγόνου είναι τουλάχιστον 12% (firedamp) [11].
• Μηδενική ορατότητα: Ο πυκνός καπνός σε εγκλωβισμένο χώρο ακυρώνει την ορατότητα. Η πλοήγηση γίνεται συχνά αποκλειστικά με την αφή και οδηγούς νήματος.
• Κίνδυνος κατάρρευσης (fall of ground): Η θερμική καταπόνηση αποσταθεροποιεί τα πετρώματα της οροφής και των παρειών, απειλώντας άμεσα τους πυροσβέστες.
• Αυτανάφλεξη άνθρακα: Σε ανθρακωρυχεία, η αυθόρμητη θέρμανση και καύση σε παλαιά ή ανενεργά μέτωπα μπορεί να εξελιχθεί σε ανοιχτή πυρκαγιά όταν συναντήσει το ρεύμα αερισμού των ενεργών μετώπων [5].

2. Εξειδικευμένα Μέσα και Τεχνικές

• Αναπνευστικές συσκευές κλειστού κυκλώματος (CCBA): Οι αναπνευστικές συσκευές κλειστού κυκλώματος (CCBA) ανακυκλώνουν το εκπνεόμενο αέριο, δεσμεύουν το CO₂ και αναπληρώνουν το O₂. Συστήματα της κατηγορίας μπορούν να προσφέρουν ονομαστική διάρκεια έως περίπου τέσσερις ώρες, ανάλογα με το μοντέλο, τον ρυθμό αναπνοής και τις συνθήκες χρήσης. Ως τεχνικό παράδειγμα της κατηγορίας μπορεί να αναφερθεί η σειρά Dräger PSS BG 4 plus/BG ProAir, χωρίς να υπονοείται σύσταση αγοράς ή διαθεσιμότητα σε κάθε αγορά [12].

Εικόνα 5. Αναπνευστικές συσκευές κλειστού κυκλώματος. Πηγή [13]: PSC LLC. PSS BG4 Plus [Internet]. [cited 2026 Jul 23]. Available from: https://psc.mn/product/51

• Θερμικές κάμερες και πολυανιχνευτές: Συνεχής παρακολούθηση CO, CO₂, CH₄ και O₂ και εντοπισμός θερμών εστιών.
• Αφρός υψηλής διόγκωσης: Εγχέεται στις στοές όταν η άμεση προσέγγιση είναι αδύνατη. Γεμίζει τον χώρο, περιορίζει την παροχή αέρα, ψύχει και καταστέλλει τους καπνούς και τους εύφλεκτους ατμούς [5].
• Σφράγιση στοών (mine sealing): Παθητική μέθοδος κατάσβεσης. Όταν η πυρκαγιά είναι ανεξέλεγκτη, η περιοχή σφραγίζεται στεγανά με ειδικά φράγματα για την αποστέρηση οξυγόνου [5].

Διάσωση σε Ορυχεία

1. Επιχειρησιακές Προκλήσεις

• Προσβασιμότητα και αποστάσεις: Το συμβάν μπορεί να βρίσκεται χιλιόμετρα μακριά από την είσοδο και εκατοντάδες μέτρα υπόγεια. Η μεταφορά βαρέος εξοπλισμού γίνεται συχνά χειρωνακτικά. Τα τελευταία χρόνια δοκιμάζεται και η χρήση ρομποτικών συστημάτων για την υποστήριξη της μεταφοράς εξοπλισμού σε σημεία όπου δεν είναι δυνατή η πρόσβαση οχήματος.
• Σωματική και ψυχολογική καταπόνηση: Επιχειρήσεις υπό ακραία ζέστη και υγρασία, με βαρύ ατομικό εξοπλισμό και διαρκή φόβο δευτερογενών εκρήξεων.
• Επικοινωνίες: Τα συμβατικά ραδιοκύματα δεν διαπερνούν τα συμπαγή πετρώματα και τα ενσύρματα δίκτυα συχνά καταστρέφονται κατά το συμβάν. Πέρα από τα ενσύρματα συστήματα και τις οπτικές ίνες, αναπτύσσονται συστήματα επικοινωνίας διαμέσου του εδάφους (through-the-earth), τα οποία αξιοποιούν τα υπερκείμενα πετρώματα ως μέσο διάδοσης ηλεκτρομαγνητικών σημάτων πολύ χαμηλής συχνότητας μεταξύ επιφάνειας και υπογείου [14].

2. Στρατηγική Επιβίωσης και Εκκένωσης

• Μέσα ατομικής αυτοδιάσωσης: Ατομικές συσκευές φίλτρου CO, για σύντομη διαφυγή, ή χημικές συσκευές παραγωγής οξυγόνου (Chemical Oxygen Self-Rescuers). Ενδεικτικά, συσκευές χημικής παραγωγής οξυγόνου αυτής της κατηγορίας διατίθενται σε διαφορετικούς ονομαστικούς χρόνους διαφυγής, όπως 30 ή 60 λεπτά. Στον έλεγχο Αυγούστου 2026, οι επίσημες σελίδες της Dräger εμφανίζουν τόσο το Oxy 3000/6000 MK II όσο και το MK III ως «End of Sales» σε συγκεκριμένες περιφερειακές αγορές, με νεότερη σειρά διαθέσιμη. Η σειρά Oxy 3000/6000 MK II αναφέρεται εδώ ως τεχνικό παράδειγμα παλαιότερου προϊόντος. Η πραγματική διάρκεια διαφυγής μεταβάλλεται ανάλογα με τον ρυθμό κατανάλωσης και τις συνθήκες χρήσης [15].

Εικόνα 6α (αριστερά). Εργαζόμενος με συσκευή αυτοδιάσωσης. Πηγή [16]: Paralos Tech. SSR-90 Bulletin [Internet]. [cited 2026 Jul 23]. Available from: https://paralos-tech.gr/wp-content/uploads/2015/10/SSR-90-Bulletin-GB.pdf

Εικόνα 6β (δεξιά). Συσκευή αυτοδιάσωσης τύπου SavOx. Πηγή [17]: MSA Safety. SavOx: Chemical oxygen self-rescuer [Internet]. [cited 2026 Jul 23]. Available from: MSA Safety, SavOx

• Θάλαμοι καταφυγής: Ανθεκτικά σε εκρήξεις καταφύγια με αυτόνομη παροχή O₂, δεσμευτές CO₂, τροφή, νερό και επικοινωνία. Η αυτονομία τους εξαρτάται από τον σχεδιασμό, τη χωρητικότητα και τη νομοθεσία. Στα υπόγεια ανθρακωρυχεία των ΗΠΑ, το 30 CFR Part 7 Subpart L αφορά ειδικά refuge alternatives για χρήση σε underground coal mines. Το 30 CFR 7.506 προβλέπει αναπνεύσιμο αέρα για 96 ώρες ανά άτομο. Το 30 CFR 75.1507(c) επιτρέπει refuge alternative που συντηρεί άτομα μόνο για 48 ώρες όταν το Emergency Response Plan περιγράφει εκ των προτέρων συγκεκριμένες ρυθμίσεις για παροχή πρόσθετων εφοδίων και αναπνεύσιμου αέρα μέχρι τη διάσωση, όπως προχαρτογραφημένες θέσεις, δυνατότητα διάτρησης, συμφωνία με εργολάβο γεώτρησης, εξοπλισμό και εφεδρικές πηγές [18].

Ιστορική Αναδρομή και Διδάγματα

1. Διεθνή Περιστατικά

• Ορυχείο Courrières (Γαλλία, 1906): Η φονικότερη μεταλλευτική καταστροφή στην Ευρώπη, με 1.099 νεκρούς έπειτα από έκρηξη ανθρακόσκονης στις 10 Μαρτίου 1906 [19]. Το δυστύχημα, στο οποίο έσπευσαν και ξένα σωστικά συνεργεία, συνέβαλε στην ενίσχυση της οργανωμένης διάσωσης μεταλλείων και της χρήσης αναπνευστικών συσκευών στην Ευρώπη [5].
• Ορυχείο San José (Χιλή, 2010): Κατάρρευση στις 5 Αυγούστου 2010 εγκλώβισε 33 μεταλλωρύχους σε βάθος περίπου 700 μέτρων. Παρέμειναν χωρίς επαφή με την επιφάνεια για 17 ημέρες, με αυστηρή διαχείριση περιορισμένων προμηθειών, μέχρι τον εντοπισμό τους στις 22 Αυγούστου. Διασώθηκαν όλοι στις 13 Οκτωβρίου, 69 ημέρες μετά την κατάρρευση, μέσω της κάψουλας Fénix 2 [20].
• Ορυχείο Soma (Τουρκία, 2014): Η πυρκαγιά της 13ης Μαΐου 2014 και η διασπορά μονοξειδίου του άνθρακα στο υπόγειο δίκτυο οδήγησαν στον θάνατο 301 εργαζομένων [21]. Ο ακριβής μηχανισμός έναρξης έχει αποτελέσει αντικείμενο διαφορετικών τεχνικών ερμηνειών. Η έκθεση TMMOB-TTB του 2016 θεωρεί ότι παλαιά μέτωπα, αυθόρμητη θέρμανση/καύση του άνθρακα, μεθάνιο και συσσώρευση αερίων συνέβαλαν στο συμβάν [22]. Οι Ünver και Ünal (2019) πρότειναν διαφορετικό μηχανισμό, με αιφνίδια κατάρρευση πάνω από σφραγισμένα παλαιά μέτωπα, μετακίνηση αερίων και πιθανή ανάφλεξή τους [23].

2. Περιστατικά στην Ελλάδα

Στην ιστορία της ελληνικής εξορυκτικής βιομηχανίας (λιγνιτωρυχεία Πτολεμαΐδας και Μεγαλόπολης, μεταλλεία Χαλκιδικής και Λαυρίου, υπόγεια έργα βωξίτη) έχουν σημειωθεί κατά καιρούς θανατηφόρα ατυχήματα από κατακρημνίσεις πρανών, εγκλωβισμούς σε μηχανήματα ή τοπικές εισροές αερίων. Η ακριβής καταγραφή και τεκμηρίωση των επιμέρους συμβάντων απαιτεί αναφορά σε συγκεκριμένες εκθέσεις της Επιθεώρησης Μεταλλείων, στοιχείο που υπερβαίνει τον σκοπό του παρόντος άρθρου.

Συμπεράσματα

Η πυρόσβεση και η διάσωση σε ορυχεία αποτελούν πεδίο όπου η διαφορά μεταξύ ζωής και θανάτου κρίνεται στις λεπτομέρειες. Η εξέλιξη της τεχνολογίας, από τους σύγχρονους θαλάμους καταφυγής και τις συσκευές CCBA πολλών ωρών μέχρι τα μη επανδρωμένα συστήματα χαρτογράφησης στοών και την ενσωμάτωση ρομποτικών μέσων ως υποστήριξη στην πυρόσβεση και τη διάσωση, έχει αναβαθμίσει σημαντικά τα επίπεδα ασφαλείας. Ωστόσο, ο ανθρώπινος παράγοντας, η διαρκής επιχειρησιακή εκπαίδευση και η αυστηρή τήρηση των πρωτοκόλλων παραμένουν οι θεμέλιοι λίθοι για την προστασία της ανθρώπινης ζωής στο ιδιαίτερα απαιτητικό υπόγειο περιβάλλον.

Τελευταία τεχνική αναθεώρηση: Αύγουστος 2026.

Εικόνα 7. Άσκηση μεταφοράς τραυματία σε υπόγεια σήραγγα με χρήση ερπυστριοφόρου διασωστικού συστήματος. Πηγή [24]: Shark Robotics. Colossus firefighting robot [Internet]. La Rochelle (France): Shark Robotics; [cited 2026 Jul 23]. Available from: https://www.shark-robotics.com/colossus-firefighting-robot/

Οι Συγγραφείς

Γεωργάκη Αναστασία

– MSc (c) Disaster Medicine, Medical School, NKUA
– Volunteer Firefighter at Hellenic Fire Service
– Firefighter at Private sector
– Rope Access (IRATA lvl 1 – ITRA lvl 2), TFR, BLS

Βιβλιογραφία

1. Hartman HL, Mutmansky JM. Introductory mining engineering. 2nd ed. Hoboken (NJ): John Wiley & Sons; 2002.
2. West Virginia Office of Miners’ Health Safety and Training. Mine rescue photos [Internet]. Charleston (WV): West Virginia Department of Commerce; [cited 2026 Jul 23]. Available from: https://minesafety.wv.gov/mine-rescue/mine-rescue-photos/
3. Υπουργική Απόφαση Δ7/Α/οικ.12050/2223/2011. Κανονισμός Μεταλλευτικών και Λατομικών Εργασιών (ΚΜΛΕ). ΦΕΚ 1227/Β/14-6-2011, όπως ισχύει.
4. Κοινή Υπουργική Απόφαση Δ7/Φ1/4817/1990. Λήψη μέτρων πυροπροστασίας στις εγκαταστάσεις μεταλλείων και λατομείων. ΦΕΚ 188/Β/21-3-1990.
5. Mitchell DW. Mine fires: Prevention, detection, fighting. Maclean Hunter Publishing Company; 1996.
6. LECTURA Specs. Caterpillar 992K specifications & technical data [Internet]. [cited 2026 Jul 23]. Available from: https://www.lectura-specs.com/en/model/construction-machinery/wheel-loaders-caterpillar/992k-1042564
7. Mine Safety and Health Administration. Initial mine rescue team training: Coal and metal/nonmetal mines (MSHA 3026). U.S. Department of Labor; 2008.
8. Photofile Cornwall. Geevor Mine: Cornwall mine heritage [Internet]. [cited 2026 Jul 23]. Available from: http://www.photofilecornwall.co.uk/cornwall-mineheritage/geevor-mine.htm
9. National Institute for Occupational Safety and Health. Research report on refuge alternatives for underground coal mines. Office of Mine Safety and Health, NIOSH, Centers for Disease Control and Prevention; 2007.
10. MineARC Systems. Refuge chamber standards: Quality without compromise [Internet]. Perth (WA): MineARC Systems; 2019 May 14 [cited 2026 Jul 23]. Available from: https://minearc.com/refuge-chamber-standard-quality/
11. Mine Safety and Health Administration. Sealing of abandoned areas; final rule. Federal Register. 2008;73(76):21182-21274.
12. Drägerwerk AG & Co. KGaA. Dräger PSS® BG 4 plus: Closed-circuit breathing apparatus (Product Information, 9044832). Lübeck: Dräger. Επίσημη τεχνική σελίδα προϊόντος: Dräger PSS BG 4 plus
13. PSC LLC. PSS BG4 Plus [Internet]. [cited 2026 Jul 23]. Available from: https://psc.mn/product/51
14. Damiano NW. Through-the-earth, post-accident communications—An emerging technology (Technology News No. 551). DHHS (NIOSH) Publication No. 2013-105. Pittsburgh (PA): National Institute for Occupational Safety and Health; 2012.
15. Drägerwerk AG & Co. KGaA. Dräger Oxy® 3000/6000 MK II: Self-contained self-rescuer (Product Information, 9041432). Lübeck: Dräger. Παλαιότερη σειρά, με ένδειξη «End of Sales» σε συγκεκριμένες περιφερειακές αγορές. Επίσημες σελίδες: MK II και MK III
16. Paralos Tech. SSR-90 Bulletin [Internet]. [cited 2026 Jul 23]. Available from: https://paralos-tech.gr/wp-content/uploads/2015/10/SSR-90-Bulletin-GB.pdf
17. MSA Safety. SavOx: Chemical oxygen self-rescuer [Internet]. [cited 2026 Jul 23]. Available from: https://gb.msasafety.com/Supplied-Air-Respirators-(SCBA)/Self-Rescuers/SavOx/p/000270000100001002?locale=en
18. Mine Safety and Health Administration. Refuge alternatives for underground coal mines; final rule. Federal Register. 2008;73(251):80656-80700.
19. Encyclopædia Britannica. Courrières mining disaster [Internet]. [cited 2026 Jul 23]. Available from: https://www.britannica.com/
20. Encyclopædia Britannica. Chile mine rescue of 2010 [Internet]. [cited 2026 Jul 23]. Available from: https://www.britannica.com/
21. Spada M, Burgherr P. An aftermath analysis of the 2014 coal mine accident in Soma, Turkey: use of risk performance indicators based on historical experience. Accident Anal Prev. 2016;87:134-140.
22. TMMOB & TTB. Soma Maden Faciası İnceleme Raporu [Internet]. Ankara: Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği / Türk Tabipleri Birliği; 2016. Available from: https://www.tmmob.org.tr/yayin/soma-maden-faciasi-inceleme-raporu
23. Ünver B, Ünal MS. Analysis of a possible root cause and mechanism for Soma mine disaster. Journal of Mining and Environment. 2019;10(1):1-26. doi:10.22044/jme.2018.7391.1594. https://doi.org/10.22044/jme.2018.7391.1594
24. Shark Robotics. Colossus firefighting robot [Internet]. La Rochelle (France): Shark Robotics; [cited 2026 Jul 23]. Available from: https://www.shark-robotics.com/colossus-firefighting-robot/