Ο επαγγελματίας της Υγείας και Ασφάλειας στην Εργασία (OHS) αποτελεί τον θεματοφύλακα της ασφάλειας στον βιομηχανικό χώρο. Ωστόσο, ο ρόλος αυτός είναι συχνά απαιτητικός και μπορεί να φέρει τον επαγγελματία αντιμέτωπο με θυμωμένους, αγχωμένους ή ανήσυχους εργαζομένους. Είτε πρόκειται για την εφαρμογή ενός νέου, άβολου κανονισμού, είτε για τη διερεύνηση ενός ατυχήματος, η διατήρηση της ψυχραιμίας και του ακέραιου επαγγελματισμού είναι κρίσιμη.
Η ικανότητα να διαχειρίζεστε αυτές τις δύσκολες καταστάσεις όχι μόνο προστατεύει τη δική σας ψυχική υγεία, αλλά ενισχύει και την αξιοπιστία του OHS σε όλο τον οργανισμό. Θα προσπαθήσω να αναλύσω (όσο το δυνατόν γίνεται) πως μπορείτε να μετατρέψετε μια έντονη διαφωνία σε μια εποικοδομητική διαδικασία.
Πριν αντιδράσουμε στον θυμωμένο εργαζόμενο, πρέπει να κατανοήσουμε τι τον προκαλεί. Στο περιβάλλον της βιομηχανίας, ο θυμός σπάνια στρέφεται προσωπικά προς τον τεχνικό ασφάλειας ή τον προϊστάμενο ασφαλείας.
Συνήθως, είναι μια εκδήλωση φόβου μετά από ένα παρ’ ολίγον ατύχημα ή απογοήτευσης για τις αργές διαδικασίες, την έλλειψη πόρων ή την αίσθηση ότι οι κανόνες είναι άδικοι ή γραφειοκρατικοί.
Όταν ένας εργαζόμενος αισθάνεται ότι δεν ακούγεται ή ότι η ασφάλεια στην εργασία του παραβλέπεται, μαζεύει αρκετά αρνητικά συναισθήματα και εάν δεν γίνει θέμα συζήτησης αυτό το πρόβλημα, εκτονώνεται ως θυμός που είναι συχνά μια κραυγή για ακρόαση ή βοήθεια, μεταμφιεσμένη σε λεκτική επίθεση.
Προτεραιότητα μας είναι η διατήρηση της ψυχραιμίας!
Αν ο εργαζόμενος φωνάζει, εσείς πρέπει να χαμηλώσετε τον τόνο. Αυτό δημιουργεί έναν αντισταθμιστικό επικοινωνιακό ρυθμό. Μην το παίρνετε προσωπικά, υπενθυμίστε στον εαυτό σας ότι αντιπροσωπεύετε έναν ρόλο και ένα σύνολο κανόνων. Η επίθεση αφορά τη διαδικασία και όχι εσάς.
Πριν απαντήσετε σε ένα επιθετικό σχόλιο, κάντε μια μικρή παύση και πάρτε μια ανάσα. Αυτό σας δίνει χρόνο να επιλέξετε λογική απάντηση αντί συναισθηματικής αντίδρασης.
Η Δύναμη της Ενεργητικής Ακρόασης και της ενσυναίσθησης δίνει χώρο στο εργαζόμενο να εκτονωθεί.
Δώστε χώρο να εκφράσει την άποψή του χωρίς διακοπές.
Πείτε: «Καταλαβαίνω απόλυτα ότι είσαι θυμωμένος με αυτή την αλλαγή» ή «Μπορώ να δω ότι έχεις απογοητευτεί από το αποτέλεσμα αυτής της εργασίας».
Επαναδιατύπωση, επαναλάβετε τα βασικά σημεία που ακούσατε για να επιβεβαιώσετε ότι καταλάβατε σωστά, αυτό είναι πολύ βασικό για την αποφυγή παρεξηγήσεων.
Ως πρόληψη αποφυγής αυτών των εργασιακών συγκρούσεων, μπορείτε να εφαρμόσετε την τεχνική του λεγόμενου tool box talk (σύντομη συζήτηση ασφαλείας). Καθημερινά, για δέκα έως δεκαπέντε λεπτά πριν την έναρξη της βάρδιας, μπορεί να γίνεται από τον προϊστάμενο μια πλήρης ενημέρωση των κανόνων ασφαλείας, η αναγνώριση εάν υπάρχουν προβληματισμοί ή ανησυχίες για το συγκεκριμένο έργο, και μια γρήγορη επανάληψη των εργασιών στις οποίες πρέπει να δοθεί προσοχή.
Θέσπιση Επαγγελματικών Ορίων και καθορισμός των κανόνων της συζήτησης.
Όταν προκύπτει θέμα συζήτησης με φαινομενική ένταση, κρατήστε πάντα απόσταση από τον εργαζόμενο όσο είναι το μήκος του χεριού σας, δώστε του προσωπικό χώρο .
Αν ο θυμός μετατραπεί σε ύβρεις ή απειλές, πρέπει να θέσετε το όριο: «Θέλω να σε βοηθήσω, αλλά πρέπει να μιλάμε με σεβασμό μεταξύ μας. Αν συνεχίσεις τις φωνές, δυστυχώς θα πρέπει να διακόψουμε τη συζήτηση.»
Εστίαση στα γεγονότα, είναι σημαντικό να επαναφέρετε τη συζήτηση στα δεδομένα και στους κανονισμούς, αποφύγετε τους συναισθηματισμούς.
Μετατρέποντας τον Θυμό σε Παραγωγικότητα
Ο στόχος του επαγγελματία OHS (ή του Επόπτη/Προϊσταμένου) είναι να βοηθήσει τον εργαζόμενο να γίνει πιο συνεργάσιμος και παραγωγικός μέσω της θέσπισης βασικών κανόνων ασφάλειας.
Ξεκινήστε με την αναγνώριση και την δέσμευση εκ μέρους σας.
Εντοπισμός της βασικής ανησυχίας. Ξεχωρίστε το πραγματικό πρόβλημα από τον θυμό. (π.χ. άβολος ή ακατάλληλος εξοπλισμός)
Κοινή δέσμευση. Δείξτε ότι η ασφάλεια είναι αμοιβαίος στόχος. Ρωτήστε: «Πώς μπορούμε μαζί να διασφαλίσουμε ότι θα αισθάνεσαι πιο ασφαλής και παραγωγικός;»
Εξατομικευμένη καθοδήγηση (coaching). Δώστε ανατροφοδότηση που εστιάζει στη συμπεριφορά, όχι στον χαρακτήρα. Αντί για «Καλά δεν προσέχεις καθόλου το χάλασες», πείτε: «Όταν δεν φοράς τον εξοπλισμό σωστά, αυξάνεται ο κίνδυνος τόσο για σένα όσο και για την φθορά του εξοπλισμού. Θα σου δείξω έναν πιο σωστό τρόπο να τον φοράς και να αποφύγουμε στο μέλλον άλλες αστοχίες.»
Μπορεί ο εργαζόμενος να έχει άλλες αιτίες θυμού, οι οποίες κορυφώνονται με αφορμή ένα ζευγάρι γάντια που δεν τον βολεύουν. Π.χ. «Αυτά τα γάντια πού τα βρήκατε; Δεν μπορώ να κάνω σωστά τη δουλειά μου! Τίποτα καλύτερο δεν βρήκατε να πάρετε;»
Εδώ μπορείτε να δείτε ότι υπάρχει ένα αντικειμενικό θέμα με τα γάντια και να μην εστιάσετε στην κατηγορία περί προμήθειας φθηνών γαντιών αμέσως. Η απάντησή σας μπορεί να είναι π.χ.: «Αντιλαμβάνομαι ότι τα γάντια για κάποιο λόγο δεν σε εξυπηρετούν. Θέλεις να μου δείξεις πού ακριβώς υπάρχει αστοχία και πώς αυτό δημιουργεί πρόβλημα στην εργασία σου;» Εφόσον αυτό διευθετηθεί, μετά μπορεί να γίνει μια συζήτηση πιο ήρεμα αναφορικά με την προμήθεια των γαντιών και πιθανές προτάσεις που πρέπει να λαμβάνονται σοβαρά από τον τελικό χρήστη στο πεδίο.
Ζητήστε του να προτείνει ο ίδιος βελτιώσεις στη διαδικασία. Έτσι μετατρέπεται από θυμωμένο εργαζόμενο σε έναν παραγωγικό συνεργάτη.
Η συνεπής παρακολούθηση του προβλήματος που τέθηκε υπόψη μας, επιτρέπει λίγες μέρες αργότερα να δούμε πώς εξελίσσεται η εφαρμογή των κανόνων ασφαλείας και εάν οι προτάσεις μας έχουν υιοθετηθεί.
Η θετική ενίσχυση είναι σημαντική για την ψυχολογία του εργαζόμενου. Αναγνωρίστε τη βελτίωση του άμεσα καθώς η θετική ανατροφοδότηση ενισχύει τη συνεργασία και την εμπιστοσύνη.
Διαχείριση Θυμωμένου Προϊσταμένου (Η οπτική από την μεριά του εργαζομένου)
Ο θυμός στον χώρο εργασίας δεν εκδηλώνεται μόνο από εργαζομένους προς την εποπτεία και γενικότερα τους προϊσταμένους. Μερικές φορές, μπορεί να προέρχεται από τον ίδιο τον προϊστάμενο. Σε αυτές τις περιπτώσεις, ο εργαζόμενος πρέπει να παραμείνει ψύχραιμος και επαγγελματίας και να αποφύγει να απαντήσει στον θυμό με θυμό.
Η διατήρηση της ψυχραιμίας σας είναι σημαντική, αφήστε τον προϊστάμενο να εκφράσει την ανησυχία του. Χρησιμοποιήστε και εδώ ενεργητική ακρόαση (νεύματα, σύντομες επιβεβαιώσεις) ώστε να νιώσει ότι ακούγεται. Μην βιάζεστε να απαντήσετε.
Εστιάστε μόνο στα γεγονότα και χρησιμοποιήστε φράσεις όπως «Καταλαβαίνω την απογοήτευσή σας για το αποτέλεσμα του έργου, επιτρέψτε μου να σας εξηγήσω τα βήματα που ακολουθήθηκαν» για να επαναφέρετε τη συζήτηση σε παραγωγικό πλαίσιο.
Η οριοθέτηση της συμπεριφοράς, είναι πολύ σημαντική ειδικά αν η συμπεριφορά γίνει προσβλητική ή απειλητική, θέστε όριο με ευγένεια αλλά σταθερότητα, π.χ. «Θα συνεχίσουμε τη συζήτηση μόνο με εφόσον υπάρχει σεβασμός και χαμηλοί τόνοι μεταξύ μας.»
Άμεσα Μέτρα Ασφαλείας και Οριοθέτησης
Κρατήστε απόσταση όσο το μήκος του χεριού σας, μην μπαίνετε στο προσωπικό χώρο του συνομιλητή σας. Θέστε άμεσα όρια στην συζήτηση εάν παρεκτρέπεται. Π.χ. «Αν συνεχίσετε έτσι, θα διακόψουμε τη συζήτηση.»
Αν η συμπεριφορά συνεχιστεί: «Διακόπτω τη συζήτηση τώρα και θα συνεχίσουμε όταν ηρεμήσετε.»
Προσοχή, αν υπάρχει αίσθηση απειλής, αποχωρήστε άμεσα προς ασφαλές σημείο.
Αναζήτηση μάρτυρα: Αν η κατάσταση είναι σοβαρή, ζητήστε την παρουσία συναδέλφου ή του υπευθύνου ασφαλείας.
Ενέργειες Μετά το Περιστατικό
- Άμεση τεκμηρίωση: Καταγράψτε αμέσως ώρα, τοποθεσία, ακριβείς φράσεις, ενέργειες, μάρτυρες. Η ακρίβεια είναι κρίσιμη.
- Ενημέρωση ανωτέρας αρχής ή HR, υποβάλετε γραπτή αναφορά βασισμένη στα γεγονότα και όχι στα συναισθήματα.
- Ελέγξτε τις διαδικασίες για εκφοβισμό ή παρενόχληση βάσει του εσωτερικού κανονισμού της εταιρίας.
- Αν το περιστατικό σας προκάλεσε στρες ή ψυχολογική δυσφορία, ζητήστε βοήθεια από επαγγελματία ψυχικής υγείας ή από το εταιρικό πρόγραμμα υποστήριξης (εάν υπάρχει).
Η διαχείριση του θυμού, είτε προέρχεται από εργαζόμενο είτε από προϊστάμενο, αποτελεί κρίσιμη συνιστώσα μιας ώριμης κουλτούρας ασφάλειας. Η ψυχραιμία, ο σεβασμός, η ενσυναίσθηση και η τεκμηρίωση δεν είναι απλώς επαγγελματικές συμπεριφορές· είναι μηχανισμοί πρόληψης κινδύνου και ενίσχυσης εμπιστοσύνης σε κάθε εργασιακό περιβάλλον.
| Άρθρο του Ιωάννη Σ. Ρέτσιου | |
 |
Ο Ιωάννης Σ. Ρέτσιος είναι σύμβουλος Health & Safety και εκπαιδευτής μέσων ατομικής προστασίας, με περισσότερα από 20 χρόνια εμπειρίας πεδίου. Εξειδικεύεται στον εξοπλισμό και τις λύσεις αντιμετώπισης για επικίνδυνα υλικά (Haz.Mat) και καταστάσεις έκτακτης ανάγκης C.B.R.N.e., παρέχοντας ολοκληρωμένη τεχνογνωσία σε οργανισμούς και επαγγελματίες που δραστηριοποιούνται σε απαιτητικά περιβάλλοντα. https://www.linkedin.com |
Τεκμηρίωση και Πηγές
Το άρθρο βασίζεται σε διεθνή πρότυπα και αρχές διαχείρισης επαγγελματικής ασφάλειας και ψυχοκοινωνικής υγείας, όπως ορίζονται από την ILO (ILO-OSH 2001) και το ISO 45003:2021, καθώς και σε βιβλιογραφία σχετικά με τη συναισθηματική νοημοσύνη και την ενσυναίσθηση στην εργασία (Goleman, 1995).
Οι απόψεις που διατυπώνονται εκφράζουν τον συγγραφέα και δεν υποκαθιστούν τις επίσημες πολιτικές ή κανονισμούς της εκάστοτε επιχείρησης.
- International Labour Organization (ILO) – Guidelines on Occupational Safety and Health Management Systems (ILO-OSH 2001).
- ISO 45003:2021 – Psychological health and safety at work
- Boyatzis, R., Goleman, D., & McKee, A. (2002). Primal Leadership: Realizing the Power of Emotional Intelligence. Harvard Business School Press.
- Fisher, R., Ury, W. L., & Patton, B. (2011). Getting to Yes: Negotiating Agreement Without Giving In. Penguin Books.
- Rosenberg, M. B. (2015). Nonviolent Communication: A Language of Life. PuddleDancer Press.
