Το παραπάνω σχόλιο κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για περιστατικά Hazmat (Hazardous Materials) υψηλού κινδύνου που, κατά την ταπεινή μου άποψη, ως χώρα ακόμα δεν είμαστε έτοιμοι να αντιμετωπίσουμε σύμφωνα με τον υλικοτεχνικό εξοπλισμό που έχουμε, τόσο σε ποιότητα όσο και σε ποσότητα.
Θα εξετάσουμε ένα πολύ παλιό περιστατικό στην Γερμανία, το ατύχημα του Göttingen που έγινε στις 19 Δεκεμβρίου του 2014, στο οποίο ελάχιστη σημασία έδωσαν τότε τα media στην Ελλάδα.
Το πρωινό της 19ης Δεκεμβρίου του 2014, πέντε ημέρες πριν τα Χριστούγεννα, στον αυτοκινητόδρομο Α7 η κίνηση έχει φθάσει στο απόγειό της. Ψιλοβρέχει και λόγω της ολισθηρότητας του δρόμου αρκετά αυτοκίνητα χάνουν τον έλεγχο με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί μεγάλη καραμπόλα, και την ίδια στιγμή στο αντίθετο ρεύμα ένα φορτηγό με 22 τόνους ποντικοφάρμακο σε βαρέλια (φωσφορούχο αργίλιο) χάνει τον έλεγχο και προσκρούει στο μεταλλικό διάζωμα διασκορπίζοντας τόνους φωσφορικού αργιλίου στο δρόμο.
Δέκα οχήματα εμπλέκονται στην καραμπόλα και το φορτηγό, με αποτέλεσμα ένα νεκρό και δεκάδες τραυματίες. Στο φορτηγό ξεσπά φωτιά και αναφλέγονται τα διασκορπισμένα υλικά του.
Στην σκηνή του συμβάντος επικρατεί κομφούζιο μεταξύ αστυνομικών και πυροσβεστών καθώς και οι ίδιοι αρχικά δεν γνωρίζουν ακριβώς με τι έχουν να κάνουν και παίρνουν μέτρα κλείνοντας μικρούς δρόμους παράδρομους και γέφυρες που οδηγούσαν στον εθνικό αυτό δρόμο για τρείς ημέρες προσπαθώντας να αποφύγουν την εξάπλωση της τοξικότητας λόγω εισπνοής.
Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα ήταν ο κόσμος που ήταν μπλοκαρισμένος στην κίνηση πίσω από το ατύχημα, ο οποίος μάθαινε πανικόβλητος σταδιακά τι είχε συμβεί. Παγιδευμένοι για ώρες χωρίς την δυνατότητα να χρησιμοποιήσουν τουαλέτα ή να καλύψουν τις ανάγκες των μικρών παιδιών, το ατύχημα άρχισε να έχει παράλληλη ανάπτυξη επικινδυνότητας και ανάγκης επείγοντος σχεδιασμού.
Όμως ένα από τα προβλήματα που διαφάνηκε άμεσα ήταν η έλλειψη σε χημικές στολές προστασίας, καθώς τα πληρώματα που εργαζόντουσαν για τον καθαρισμό της σκηνής του ατυχήματος έπρεπε να αλλάζουν περίπου κάθε 20-30 λεπτά και οι διαθέσιμες συνολικά στολές που είχαν όλοι οι πλησίον πυροσβεστικοί σταθμοί ήταν (100) εκατό.
Το περιεχόμενο των βαρελιών όπως ανάφερα παραπάνω, περιείχε φωσφορικό αργίλιο το οποίο αντιδρά άμεσα στην επαφή με το νερό απελευθερώνοντας υψηλής τοξικότητας φωσφίνη[1] .
Τα υλικό αυτό αναφλέγεται επίσης σε μεγάλο βαθμό και ο σωστός τρόπος κατάσβεσης είναι με πυροσβεστική σκόνη (κόνεως) και όχι με νερό. Σύμφωνα με τα δεδομένα στο φορτηγό ήταν φορτωμένα τουλάχιστον 80 βαρέλια τα οποία είχαν διασκορπιστεί στο δρόμο.
Ένα από τα προβλήματα ήταν η βροχή η οποία σε επαφή με το φωσφορικό αργίλιο απελευθέρωνε συνεχώς τοξικά αέρια.
Τα στατιστικά στοιχεία που βρήκα αναφέρουν τα παρακάτω:
Προ ατυχήματος
- Δεν υπήρξε επαρκής ποσότητα κατασβεστικής σκόνης
- Δεν υπήρχαν αρκετές χημικές στολές προστασίας
Κατά την διάρκεια
- Δεν υπήρξε δυνατότητα απολύμανσης των χημικών στολών σε αυτό το βαθμό
- Δεν υπήρξε μέριμνα για τους εγκλωβισμένους οδηγούς
- Υπήρξε άμεση ανταπόκριση έμψυχου δυναμικού εκτάκτου ανάγκης
- Μετά από το πρώτο σοκ, υπήρξε διαχείριση κρίσης και διοικητική μέριμνα
Μετά ατυχήματος
- Μετά το περιστατικό υπήρξε κρίσιμη αξιολόγηση και διόρθωση όλων των λαθών
- Η Πυροσβεστική υπηρεσία προχώρησε στην προμήθεια επαρκών χημικών στολών, στην περαιτέρω εκπαίδευση του προσωπικού της στον καθαρισμό και την απολύμανση για ειδικές περιπτώσεις
Κι έρχομαι τώρα και αναρωτιέμαι… αν ό μη γένοιτο! συμβεί κάτι τέτοιο στην χώρα μας γνωρίζετε σε τι κατάσταση βρισκόμαστε από άποψης προστασίας για χημικούς παράγοντες ;
Θα αρκεστώ μόνο να σας αναφέρω ότι αυτή τη στιγμή που μιλάμε ΜΟΝΟ η Πυροσβεστική Υπηρεσία έχει αξιόπιστες χημικές στολές, και οι Ένοπλες Δυνάμεις, και αυτές σε περιορισμένο αριθμό, και θα έλεγα ΠΟΛΥ περιορισμένο.
Το ΕΚΑΒ και όλες οι υπηρεσίες που θα κληθούν για προ-νοσοκομειακή αντιμετώπιση, θα χρειαστεί να μείνουν πίσω (πολύ πίσω στην ψυχρή ζώνη) καθώς αφενός δεν διαθέτουν επαρκή και σωστό (αναλόγως της επικινδυνότητας) εξοπλισμό ατομικής προστασίας, αφετέρου δεν έχουν την απαιτούμενη εκπαίδευση.
Είναι άμεση ανάγκη να αντικατασταθούν οι παλιές και ληγμένες χημικές στολές των Σωμάτων Ασφαλείας και των Ενόπλων Δυνάμεων καθώς υποψιάζομαι ότι αν συμβεί κάτι θα αναγκαστούν να μεταβούν στο συμβάν με αυτές που ήδη έχουν και πλέον δεν προσφέρουν καμιά πραγματική προστασία.
Ο ιδιωτικός τομέας είναι μέτρια ως καλά εξοπλισμένος, αλλά από την άλλη μεριά έχει αξιόπιστο εξοπλισμό, πιστοποιημένο και «φρέσκο».
Θα πρότεινα στους ιθύνοντες να οργανώσουν μια άσκηση – εκπαίδευση χωρίς κάμερες και media καθαρά και μόνο για εσωτερική κατανάλωση, αλλά μια άσκηση – εκπαίδευση με σκοπό την αξιολόγηση ενός πιθανού συμβάντος και την συνεργασία σε εθνικό επίπεδο όλων των Σωμάτων Ασφάλειας των Ενόπλων Δυνέμεων, του ΕΚΑΒ και του ιδιωτικού τομέα!
Πιστέψτε με αν συμβεί μια τρομοκρατική επίθεση, ένα χημικό ατύχημα ή οτιδήποτε άλλο δεν θα υπάρξει σωστή συνεργασία μεταξύ των παραπάνω φορέων καθώς ποτέ δεν έγινε μια καταγραφή του εξοπλισμού (υφιστάμενου και μελλοντικού βάσει προϋπολογισμού) δεν έχει δοκιμαστεί αν υπάρχουν τα ίδια πρωτόκολλα εκτάκτου ανάγκης, αλλά το σημαντικότερο πως θα γίνει η διοίκηση, η τεχνική υποστήριξη και η διασπορά των δυνάμεων και ότι άλλο μπορεί να χρειαστεί εκείνη την στιγμή.
Ο Ιδιωτικός τομέας (βλέπε εταιρίες, επαγγελματίες) έχει χρησιμοποιηθεί ελάχιστα σε ασκήσεις, ενώ η συμβολή τους μπορεί να αποδειχτεί εξαιρετικά σημαντική λόγω της εξειδικευμένης τεχνογνωσίας που διαθέτουν και μπορούν να επιταχύνουν τις διαδικασίες και να φανούν περισσότερο χρήσιμοι από ό,τι πιστεύουν αρκετοί σε θέσεις κλειδιά της εκάστοτε κυβέρνησης.
Η εμπειρία από άλλα ατυχήματα σε ξένες χώρες είναι ήδη αρκετή, και μέσω της τεχνογνωσίας και του σχεδιασμού θα μπορούσαμε ως κράτος να προετοιμαστούμε για έναν πιθανό και μελλοντικό κίνδυνο.
Είμαι βέβαιος και έχω απόλυτη εμπιστοσύνη στα σώματα ασφαλείας και στις Ένοπλες Δυνάμεις για την αξιοπιστία τους και το ανθρώπινο δυναμικό τους, αλλά δε μπορώ να είμαι απόλυτα ήσυχος σε ό,τι αφορά και τον εξοπλισμό τους αναφορικά με την εκπαίδευση, τη συντήρηση και τη σωστή αποθήκευση.
| Άρθρο του Ιωάννη Σ. Ρέτσιου | |
 |
Ο Ιωάννης Σ. Ρέτσιος είναι σύμβουλος Health & Safety και εκπαιδευτής μέσων ατομικής προστασίας, με περισσότερα από 20 χρόνια εμπειρίας πεδίου. Εξειδικεύεται στον εξοπλισμό και τις λύσεις αντιμετώπισης για επικίνδυνα υλικά (Haz.Mat) και καταστάσεις έκτακτης ανάγκης C.B.R.N.e., παρέχοντας ολοκληρωμένη τεχνογνωσία σε οργανισμούς και επαγγελματίες που δραστηριοποιούνται σε απαιτητικά περιβάλλοντα. https://www.linkedin.com |
Παραπομπές:
Η «φωσφίνη»[1] (αγγλικά: phosphine) είναι ανόργανη χημική ένωση, που περιέχει φωσφόρο και υδρογόνο, με μοριακό τύπο PH₃. Σημειώνεται ότι το αντίστοιχο υδρίδιο του πεντασθενούς φωσφόρου ονομάζεται φωσφοράνιο (PH₅). Η χημικά καθαρή φωσφίνη, στις συνηθισμένες συνθήκες, δηλαδή σε θερμοκρασία 25°C και υπό πίεση 1 atm, είναι άχρωμο, εύφλεκτο, και τοξικό αέριο. Η ίδια η (χημικά) καθαρή φωσφίνη είναι άοσμη, αλλά δείγματά της συχνά έχουν πολύ έντονη και άσχημη οσμή σκόρδου ή ψαριών σε αποσύνθεση, εξαιτίας της παρουσίας σ’ αυτά (τα δείγματα) διαφόρων «υποκατεστημένων» φωσφινών ή και διφωσφίνης (P₂H₄). Αν η φωσφίνη περιέχει ίχνη διφωσφίνης, τότε είναι εξαιρετικά εύφλεκτη στον ατμοσφαιρικό αέρα, καιγόμενη με λαμπερή φλόγα.
Το «ακρυλονιτρίλιο»[2] είναι πολύ εύφλεκτο και τοξικό. Υφίσταται εκρηκτικό πολυμερισμό. Το καιόμενο υλικό απελευθερώνει ατμούς υδροκυανίου και οξείδια του αζώτου. Ταξινομείται ως ένα πιθανό καρκινογόνο από τον Διεθνή Οργανισμό Ερευνών για τον Καρκίνο (IARC), και οι εργαζόμενοι που εκτίθενται σε υψηλά επίπεδα αιωρούμενου ακρυλονιτριλίου διαγιγνώσκονται πιο συχνά με καρκίνο του πνεύμονα από τον υπόλοιπο πληθυσμό.
Πηγές:
- https://el.wikipedia.org
- http://www.goettinger-tageblatt.de
- http://www.youtube.com
- http://www.huffingtonpost.gr
cbrne2
