Οι διασώσεις μέσα σε τάφρους έχουν γίνει σύνηθες φαινόμενο λόγω της αυξημένης δραστηριότητας σε υπόγεια έργα κατασκευαστικών εταιρειών, όπως αποχετευτικά συστήματα, τούνελ και άλλα. Μελέτες δείχνουν ότι η κατασκευαστική βιομηχανία έχει καταγράψει εκατοντάδες απώλειες και χιλιάδες τραυματισμούς εργαζομένων σε τάφρους, πράγμα που σημαίνει ότι το Πυροσβεστικό Σώμα καλείται να ανταποκρίνεται συνεχώς σε τέτοια περιστατικά.
Για χρόνια, υπήρχε εξέλιξη στις τεχνικές διάσωσης εντός τάφρων μέσα από την εκμάθηση από τα λάθη, με την εσφαλμένη αντίληψη ότι η εργασία διάσωσης είναι απαλλαγμένη από κανονισμούς. Αυτό είναι απλά ψέμα. Η OSHA (Διοίκηση Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία των ΗΠΑ) έχει πολύ συγκεκριμένους κανονισμούς. Οι κανονισμοί που ισχύουν σε χώρους εκσκαφών και τάφρων εφαρμόζονται απαράλλακτα και στις επιχειρήσεις διάσωσης.
Η Υποενότητα P του Κώδικα Ομοσπονδιακών Κανονισμών 1926.650-652 (ΗΠΑ) αποτελεί ένα σύνολο κανονισμών που ισχύουν για εργασίες εκσκαφών και τάφρων, ανεξάρτητα από τον σκοπό της εργασίας. Αυτό δεν πρέπει να προκαλεί έκπληξη αν σκεφτούμε ότι ο μεγαλύτερος κίνδυνος σε αυτήν την εργασία είναι η πιθανή κατάρρευση ενός τοίχου. Είναι βέβαιο πως οι τοίχοι δεν κάνουν διακρίσεις για το πάνω σε ποιον θα καταρρεύσουν και πότε. Στην πραγματικότητα, οι διασώστες διατρέχουν μεγάλο κίνδυνο, καθώς υπάρχει 60% πιθανότητα δευτερεύουσας κατάρρευσης. Μετά από κάθε περιστατικό, η OSHA καθιστά υπόλογους όλους τους φορείς για τη συμμόρφωσή τους με τους κανονισμούς.
Αντιστήριξη και Νομική Συμμόρφωση
Καθώς ξεκίνησε η βελτίωση της εκπαίδευσης για τη διάσωση σε τάφρους στην πολιτεία της Καλιφόρνια, έγινε αντιληπτό ότι πολλές από τις τεχνικές που χρησιμοποιούνταν, ήταν ανεπίσημες και θα ήταν πολύ δύσκολο να υπερασπιστούν οι διασώστες τις ενέργειές τους σε μια έρευνα που θα γινόταν από την OSHA.
Οι κανονισμοί παρέχουν σαφείς οδηγίες για το πότε πρέπει να παρέχονται συστήματα προστασίας. Στη συνέχεια, παρέχονται οδηγίες για το πώς πρέπει να εγκαθίστανται τα προστατευτικά συστήματα σύμφωνα με μία από τις 4 επιλογές που αναφέρονται στον κανονισμό, καθώς και τέσσερις βασικές επιλογές για τον σχεδιασμό και την εγκατάσταση του εξοπλισμού αντιστήριξης:
- Συστήματα αντιστήριξης που χρησιμοποιούν τις πληροφορίες που βρίσκονται στα παραρτήματα του κανονισμού.
- Συστήματα αντιστήριξης σύμφωνα με τα δεδομένα του κατασκευαστή (Manufacturer’s Data).
- Συστήματα αντιστήριξης σύμφωνα με άλλα δεδομένα.
- Συστήματα αντιστήριξης σύμφωνα με δεδομένα που έχουν αναπτυχθεί για τη συγκεκριμένη ασχολία από έναν εγκεκριμένο μηχανικό (Registered Professional Engineer).
Ο κανονισμός ορίζει επίσης ότι τα σχετικά δεδομένα πρέπει να είναι διαθέσιμα στο εργοτάξιο κατά την εγκατάσταση των συστημάτων αντιστήριξης. Επιπλέον, εάν κάποιος επιλέξει οποιονδήποτε τρόπο κατασκευής εκτός από τον (1), θα πρέπει ένας μηχανικός να εγκρίνει τον τρόπο εγκατάστασης του εξοπλισμού αντιστήριξης.
Μία αναθεώρηση των δεδομένων του κανονισμού (Επιλογή 1) αποκάλυψε πως η αντιστήριξη με χρήση ξυλείας ήταν δύσκολη σύμφωνα με τις οδηγίες. Η Επιλογή 2 ήταν κατάλληλη για βιομηχανικό εξοπλισμό, όπως η χρήση πνευματικών ή υδραυλικών μέσων αντιστήριξης, αλλά δεν μπορούσε να εφαρμοστεί σε άλλες περιπτώσεις. Η Επιλογή 3, η οποία είχε δημιουργηθεί από έναν μηχανικό, δεν εξυπηρετούσε τον σκοπό μας. Έτσι, παρέμενε η Επιλογή 4, και η προσπάθεια εντοπισμού ενός μηχανικού για την ανάπτυξη των απαραίτητων δεδομένων για την ξύλινη αντιστήριξη σε επιχειρήσεις διάσωσης.
Δουλεύοντας στενά με την OSHA κατά την ανάπτυξη του εκπαιδευτικού προγράμματος, χρησιμοποιώντας έναν μηχανικό για να αναπτύξει δεδομένα για την χρήση ξύλινης αντιστήριξης και με την τήρηση των κατευθυντήριων οδηγιών της NFPA (National Fire Protection Association) για τη διάσωση σε τάφρους, καταφέραμε να αναπτύξουμε μια σειρά εκπαιδεύσεων. Αυτές προσαρμόζονται σε διάφορα μοτίβα κατάρρευσης, δεν είναι ενάντια στους κανονισμούς και παρέχουν μια πρακτική προσέγγιση στις επιχειρήσεις διάσωσης.
Προτεραιότητες Διάσωσης
Όπως σε όλες τις διασωστικές επιχειρήσεις, έτσι και στη διάσωση σε τάφρους, είναι κρίσιμο να καθορίσουμε τις προτεραιότητές μας. Παράλειψη αυτού θέτει το προσωπικό σε σημαντικό κίνδυνο, μειώνει την πιθανότητα επιβίωσης του θύματος, και οδηγεί σε σπατάλη χρόνου.
Κατά την προσέγγιση του περιστατικού, πρέπει να ληφθούν υπόψη διάφορες παράμετροι, όπως ενδεικτικά (αλλά όχι περιοριστικά): η προσέγγιση της τάφρου, ο εντοπισμός των υπευθύνων, ο καθορισμός των ζωνών ελέγχου, η απενεργοποίηση του εξοπλισμού και ο εντοπισμός χώρων υπεδάφιας δραστηριότητας.
Ενώ πολλά μπορούν να συμβούν σε ένα περιστατικό, υπάρχουν 4 άμεσες προτεραιότητες για να κινηθούμε προς τη σωστή κατεύθυνση :
- Καθορισμός Αξιωματικού Ασφαλείας: Αυτή η θέση μπορεί αρχικά να καλυφθεί από τα πρώτα ανταποκριθέντα μέλη και αργότερα να ανατεθεί σε κάποιον που έχει εκπαίδευση στη διάσωση σε τάφρους. Ο αξιωματικός ασφαλείας βοηθάει στην άμεση αντιμετώπιση προβλημάτων ασφαλείας.
- Τοποθέτηση Σκαλών εντός της Τάφρου: Οι κανονισμοί απαιτούν, εάν η τάφρος είναι βαθύτερη από 1,2 μέτρα, να υπάρχει έξοδος λιγότερο από 7,5 μέτρα μακριά από κάθε εργαζόμενο. Οι σκάλες δεν είναι μόνο για το θύμα, αλλά και για κάθε διασώστη που μπορεί να γλιστρήσει.
- Παροχή Ασφάλειας στην Άκρη της Τάφρου: Το υλικό που θα χρησιμοποιηθεί (π.χ. φύλλα κόντρα-πλακέ) πρέπει να διαμοιράζει το βάρος των διασωστών, μειώνοντας τις πιθανότητες η άκρη της τάφρου να καταρρεύσει. Επίσης, παρέχει καθαρό έδαφος για την επιχείρηση.
- Απομάκρυνση Σωρού Χώματος (Spoil Pile): Το χώμα που έχει απομακρυνθεί από την τάφρο δημιουργεί ένα φορτίο στην άκρη της, αυξάνοντας τις πιθανότητες κατάρρευσης. Επιπλέον, το χώμα θα πέφτει μέσα στην τάφρο.
Μόλις αντιμετωπιστούν αυτές οι 4 προτεραιότητες, είναι απαραίτητο να εντοπιστούν τα υπεύθυνα άτομα και να γίνουν ερωτήσεις όπως :
- Τι τύπου εργασία γινόταν; Δημιουργούταν νέα τάφρος ή επιδιορθωνόταν η υπάρχουσα; (Το παρθένο χώμα συμπεριφέρεται διαφορετικά από το ξαναχρησιμοποιημένο.)
- Πόσα άτομα εργάζονταν και πού θεάθηκαν για τελευταία φορά;
- Πόση ώρα είναι παγιδευμένοι;
- Πόσο βαθιά είναι η τάφρος; (Βοηθάει να μην σκάψουν οι διασώστες βαθύτερα από το πραγματικό βάθος και να καθοριστούν οι ανάγκες σε εξοπλισμό.)
Στρατηγική Προσέγγισης και Αντιστήριξης
Καθώς προσεγγίζουμε την τάφρο, πρέπει να εφαρμόσουμε την ίδια προσέγγιση 6 σημείων με αυτή που χρησιμοποιείται στην αντιστήριξη κτιρίων:
- Κορυφή (Top): Ελέγξτε τις άκρες για ρωγμές, για σωρούς χώματος (spoil piles) και κοιτάξτε γύρω για δέντρα ή στύλους φωτισμού που μπορεί να επηρεαστούν.
- 4 Πλευρές (Sides): Ελέγξτε τους τοίχους της τάφρου για ρωγμές, διογκώσεις, διαρροή νερού ή κενά.
- Πάτος (Bottom): Ελέγξτε τον πάτο της τάφρου για διογκώσεις ή διαρροή νερού.
Ενώ πολλοί θεωρούν τις τάφρους ως περιορισμένο χώρο, οι κανονισμοί δεν τις αντιμετωπίζουν ως τέτοιες. Ωστόσο, οι τάφροι πρέπει να παρακολουθούνται αν υπάρχει πιθανότητα η ατμόσφαιρα να γίνει επικίνδυνη. Αφού έχει ολοκληρωθεί ο έλεγχος 6 σημείων, έχουν φροντιστεί οι 4 προτεραιότητες, έχει γίνει έλεγχος της ατμόσφαιρας και έχουν τεθεί οι απαραίτητες ερωτήσεις στους υπευθύνους, είναι ώρα για την ανάπτυξη της στρατηγικής αντιστήριξης.
Η στρατηγική αντιστήριξης καθορίζεται από πολλούς παράγοντες, με σημαντικότερους το μοτίβο της κατάρρευσης, την τοποθεσία των θυμάτων και τον διαθέσιμο εξοπλισμό. Οι κανονισμοί ορίζουν ότι το σύστημα αντιστήριξης εξαρτάται από το πλάτος, το βάθος της τάφρου και τον τύπο του χώματος.
Εάν ο οργανισμός διαθέτει μεγάλα βιομηχανικά υδραυλικά ή πνευματικά στηρίγματα και το μοτίβο κατάρρευσης το επιτρέπει, αυτά μπορούν να τοποθετηθούν χωρίς να χρειαστεί να εισέλθουν διασώστες στην τάφρο. Διαφορετικά, θα χρειαστεί χρήση ξύλινων υποστυλωμάτων. Σε κάθε περίπτωση, το πλάνο θα καταλήξει με τους διασώστες να δουλεύουν από το ανέπαφο μέρος της τάφρου προς τον τόπο της κατάρρευσης, είτε από τη μία είτε και από τις δύο άκρες, ή προς τα κάτω. Επιπρόσθετα, για να πιστοποιηθεί η συμμόρφωση με τους κανονισμούς κατά την έρευνα της OSHA, απαιτούνται δεδομένα εγκεκριμένα από μηχανικό.
Δεδομένα Ξύλινων Συστημάτων Αντιστήριξης
Αυτό που χρειάζονται οι ομάδες διάσωσης είναι δεδομένα που θα τους επιτρέψουν να χρησιμοποιούν μια ευρεία γκάμα υλικών που είναι άμεσα διαθέσιμα σε μεγάλο αριθμό στον χώρο του συμβάντος. Μετά από εξαντλητική έρευνα, η ομάδα εργασίας τεχνικών διασώσεων σε τάφρους κατάφερε να βρει έναν μηχανικό που ανέπτυξε τα σχετικά δεδομένα.
Το έργο του μηχανικού επέτρεψε, νόμιμα και με ασφάλεια, τη χρήση 3/4 ίντσας () πέντε στρωμάτων κόντρα-πλακέ ως πάνελ, με ισχυρή υποστήριξη ξυλείας 2×12 ιντσών (). Τα δεδομένα αυτά επιτρέπουν επίσης την ενσωμάτωση και άλλου είδους εξοπλισμού, όπως Ellis post-screws, πνευματικά και υδραυλικά αντιστηρίγματα (π.χ. Weber Rescue struts, Holmatro, Paratech), εφόσον δεν υπερβαίνονται οι περιορισμοί που θέτονται από τους κατασκευαστές.
Τα δεδομένα που αναπτύχθηκαν για τη διάσωση σε τάφρους μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε έδαφος τύπου C (όπως άμμος, χαλίκι κ.ά.) οπουδήποτε μέσα στις ΗΠΑ και εφόσον η χρήση τους προορίζεται για συστήματα διάσωσης. Οι πληροφορίες αυτές παρέχουν τη δυνατότητα να υποστηριχθεί το πλάνο αντιστήριξης νομικά, να ακολουθούνται οι κανονισμοί, να χρησιμοποιούνται υλικά άμεσα διαθέσιμα και χαμηλού κόστους, να προσαρμόζονται οι ομάδες σε διάφορες συνθήκες και να αναπτύσσονται τυποποιημένες λειτουργικές διαδικασίες.
Ενώ αυτές οι πληροφορίες είναι πολύτιμες, δεν μπορούν να αντικαταστήσουν την πρακτική εκπαίδευση και τη συνειδητοποίηση των κινδύνων. Αυτού του είδους οι διασώσεις είναι ευαίσθητες όσον αφορά το προσωπικό, τον χρόνο και τους πόρους, και η πλήρης συμμόρφωση με τους κανονισμούς για τους τόπους εκσκαφών και τάφρων είναι αδιαπραγμάτευτη.
Του Kent Freeman
Πηγή: www.firehouse.com
Μετάφραση στα Ελληνικά για το Fire Rescue Pedia, Παναγιώτης Κοιλάκος
Τεχνική επίβλεψη άρθρου Ιωάννης Ρέτσιος
