Είναι εδώ και καθημερινά κερδίζουν έδαφος. Ο λόγος για τα drones, ελληνηστί ΣΜΗΕΑ 1. Είτε αφορά επαγγελματική, είτε ερασιτεχνική χρήση, το παρόν και το μέλλον τους ανήκει.
Μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα, κατέκτησαν την παγκόσμια αγορά, με πελάτες από κρατικές υπηρεσίες εώς τον απλό πολίτη. Η χρήση τους έφερε λύσεις σε δημόσιους φορείς ή ακόμη και σε άτομα που θέλουν να περάσουν ευχάριστα και δημιουργικά το χρόνο τους, χωρίς να διαφαίνεται κάποιο όριο στις εφαρμογές που μπορεί να χρησιμοποιηθεί ένα drone.
Επί του παρόντος μας ενδιαφέρει η χρήση τους σε κρατικές εφαρμογές, όπως ασφάλεια, πολιτική προστασία, αλλά και η αντιμετώπιση τυχόν έκνομων ενεργειών από δράστες που θα εκμεταλλευτούν το πεδίο εφαρμογών που προσφέρει ένα drone.
Οι πυλώνες ενός κράτους στον τομέα της ασφάλειας και της πολιτικής προστασίας, δεν είναι άλλοι από τα Σώματα Ασφαλείας 3 4 5, εν προκειμένω, Ελληνική Αστυνομία, Λιμενικό Σώμα και Πυροσβεστικό Σώμα, καθώς και το Εθνικό Κέντρο Άμεσης Βοήθειας, που οι αποστολές τους είναι πολλές φορές αλληλοσυμπληρούμενες και αλληλοκαλυπτόμενες. Φυσικά τα drones βρίσκουν χρήση και στις Ένοπλες Δυνάμεις, όπου και πρωτοξεκίνησε η επιχειρησιακή τους χρήση, όμως ξεφεύγει από τους σκοπούς του παρόντος άρθρου.
Στο σύγχρονο δυναμικό περιβάλλον που καλούνται να λειτουργήσουν οι κρατικοί φορείς, οι προκλήσεις είναι πάρα πολλές.
Κύριοι παράγοντες που πρέπει να ληφθούν υπόψη είναι η πληροφορία, η ταχύτητα μετάδοσης αυτής με σαφήνεια και το κόστος. Απάντηση στα παραπάνω, αποτελούν τα drones.
Το μέγεθος τους, η ταχύτητα τους, η ευκολία χρήσης και τα οικονομικά μεγέθη που απορροφούν, είναι τέτοια που κυριολεκτικά λύνουν τα χέρια του χρήστη. Σε συνδυασμό με έναν κόσμο που βρίσκεται διαρκώς σε μια ρευστή κατάσταση, είτε αφορά περιβάλλον μεγαλουπόλεων είτε της υπαίθρου, τα drones εξασφαλίζουν την παρουσία του κράτους ανα πάσα στιγμή και κατάσταση, φυσικά με τους εκάστοτε τεχνικούς περιορισμούς, σε κάθε περίπτωση φυσικής ή ανθρωπογενούς καταστροφής, διευκολύνοντας την διαχείριση και αντιμετώπιση, με κλάσμα κόστους και κινδύνου για τους κρατικούς λειτουργούς.
Στην περίπτωση της Ελλάδος, έχουμε τις διαρκώς αυξανόμενες απαιτήσεις στον χώρο της ασφάλειας, τόσο στο αστικό περιβάλλον, αλλά και τις υπαίθριες ορεινές και νησιωτικές περιοχές και την περίφημη κλιματική αλλαγή που μας φέρνει αντιμέτωπους με ακραία φυσικά φαινόμενα που δοκιμάζουν συνεχώς τα όρια του κρατικού μηχανισμού. Τόσο το φαινόμενο της ασφάλειας, όσο και τα φυσικά φαινόμενα πιθανόν θα αποτελέσουν το κύριο πρόβλημα στο εγγύς μέλλον παγκοσμίως.
Εδώ θα προσπαθήσουμε να εντοπίσουμε τις δυνατότητες που προσφέρουν τα drones στον κρατικό μηχανισμό.
Ας δούμε τον κάθε τομέα ξεχωριστά. Στον χώρο της ασφάλειας, πρωτοστάτης είναι η Ελληνική Αστυνομία. Ο πρώτος ανταποκρινόμενος αστυνομικός πρέπει να διαχειρισθεί τεράστιο όγκο πληροφοριών, ακόμα και σε απλά περιστατικά.
Ξεκινώντας από την πρόληψη, η χρήση των drones θα βοηθήσει τους αρμόδιους να εντοπίσουν εστίες έντασης, πριν καν εκδηλωθούν, επιτηρώντας για παράδειγμα συγκεντρώσεις πλήθους και αναγνωρίζοντας τις προθέσεις του, την επιτήρηση ευπαθών στόχων, κ.α. Θα δώσουν εικόνα ενός συμβάντος στο οδικό δίκτυο, ώστε να προληφθούν με τις κατάλληλες παρεμβάσεις τροχαία ατυχήματα, κυκλοφοριακός φόρτος και άσκοπη ταλαιπωρία των χρηστών των οδών.
Όσο μια κρίση κλιμακώνεται, η πληροφορία που θα μεταδώσουν, θα βοηθήσει να ληφθεί ταχύτερα και ακριβέστερα η απόφαση για μετάβαση στο σημείο είτε άλλων φορέων, π.χ. σε ύπαρξη τραυματιών, σε εκδήλωση πυρκαγιάς πριν επεκταθεί είτε ενισχύσεων με εξειδικευμένες μονάδες σε περίπτωση π.χ. εγκλήματος εν εξελίξη, ώστε να αποσοβηθεί τάχιστα και αποτελεσματικά ο κίνδυνος για αθώους πολίτες και εγκαταστάσεις, όπως σε περιστατικά active assailant 6.
Όταν πια η κρίση έχει πια λάβει χώρα, η αντιμετώπιση της καθώς και ο μετριασμός των συνεπειών, αποτελούν πεδία όπου τα drone μπορούν να συνεισφέρουν τα μέγιστα, με παραδείγματα όπως να ακολουθούν τον δράστη, δίνοντας συνεχώς το στίγμα και την περιγραφή του στις μονάδες που σπεύδουν, καθιστώντας ευχερέστερη τη σύλληψη του και την αποφυγή δυσάρεστων καταστάσεων, όπως π.χ. ενέδρας στους ανταποκρινόμενους αστυνομικούς, ακόμη και σε συνθήκες σκότους, όπως τη νύχτα, εκμεταλλευόμενα θερμικές κάμερες, με τις οποίες πλέον εξοπλίζονται.
Στο υδάτινο πεδίο, όπου η χώρα μας αντιμετωπίζει προκλήσεις με γεωπολιτική αφετηρία και προεκτάσεις, το Λιμενικό Σώμα θα βρεί πολύτιμο αρωγό τα drones στην αστυνόμευση των αχανών θαλασσίων εκτάσεων, των οποίων η επιτήρηση με τα συνήθη πλωτά αλλά και εναέρια μέσα, φέρνει το σύστημα στό όριο των δυνατοτήτων του. Έτσι με τα drones, θα μπορεί να επιτηρείται το σύνολο των θαλασσίων συνόρων σε ζωντανό χρόνο, με κλάσμα του οικονομικού κόστους και καταπόνησης των μέσων, δίνοντας την δυνατότητα στα κέντρα λήψεως αποφάσεων να αποστέλλουν στο ακριβές σημείο της κρίσης τα κατάλληλα μέσα, είτε αφορά αντιμετώπιση του μεταναστευτικού προβλήματος είτε περιστατικά S.A.R. 7, που η αποτελεσματική τους διαχείριση είναι εκ των ων ουκ άνευ, για τη διεθνή εικόνα της χώρας μας.
Η πολιτική προστασία αποτελεί παγκοσμίως ένα από τα πλέον δυναμικά πεδία, με κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις. Η επιτυχής διαχείριση αποτελεί δείκτη για την εικόνα των κρατών, με τις προκλήσεις να δοκιμάζουν και τις πλέον ισχυρές και οργανωμένες χώρες.
Η σφοδρότητα των φυσικών φαινομένων δεν αφήνει κανένα περιθώριο αποτυχίας στους αρμόδιους φορείς, οι οποίοι στην συντριπτική τους πλειονότητα εκφράζονται μέσω της εκάστοτε Πυροσβεστικής Υπηρεσίας. Τα drones αποτελούν πολύτιμο βέλος στην φαρέτρα της πολιτικής προστασίας, καθώς τα περιστατικά ξεπερνούν πλέον τις προβλέψεις.
Πυρκαγιές αστικές και δασικές, σεισμοί, πλημμύρες, σφοδρές βροχοπτώσεις και διασώσεις ατόμων κυριολεκτικά σε κάθε μήκος και πλάτος της επικράτειας. Επίσης περιστατικά HAZMAT 8 προερχόμενα από ατυχήματα ή κακόβουλες/τρομοκρατικές πράξεις, απαιτούν άμεση αναγνώριση των κινδύνων και διαφύλαξη του πολύτιμου προσωπικού, καθώς πολλές φορές τα Μέσα Ατομικής Προστασίας δεν επαρκούν λόγω της ισχύος με την οποία εκδηλώνεται το φαινόμενο. Οπότε το drone θα διασφαλίσει ότι με τον κατάλληλο εξοπλισμό – αισθητήρες, θα διακριβωθεί με ακρίβεια ο π.χ. χημικός παράγοντας που εκλυθηκε, ώστε το προσωπικό να επιχειρήσει εφοδιασμένο εκ των προτέρων με τα κατάλληλα υλικά και επίσης άλλοι φορείς όπως υγειονομικοί σχηματισμοί, να έχουν ενημέρωση για τη φύση και αιτία των τραυμάτων, πριν ακόμα υποδεχθούν τους τραυματίες, κερδίζοντας χρόνο για την αποτελεσματική αντιμετώπιση – θεραπεία τους.
Οι σύγχρονες απαιτήσεις στο χώρο της υγείας αυξάνονται συνεχώς, καθώς οι παράγοντες που τις επηρεάζουν (έγκλημα, φυσικές καταστροφές, σύγχρονος τρόπος ζωής) βρίσκονται σε έξαρση. Ήδη σε πολλές χώρες η αντιμετώπιση της καρδιακής ανακοπής, στα πλαίσια του πρωτοκόλλου BLS/AED 9, χρησιμοποιεί drones για την ταχεία μετάβαση στο χώρο του συμβάντος ενός AED 10. Εκτός των AED τα drone μπορούν να μεταφέρουν απαραίτητο ιατροφαρμακευτικό υλικό σε περιστατικά που συμβαίνουν σε απομακρυσμένα σημεία, π.χ. ορειβατικά ατυχήματα, πολύ νωρίτερα προτού προσεγγίσουν οι διασώστες. Επίσης μπορούν να αποτελέσουν μέρος της επείγουσας εφοδιαστικής αλυσίδας, όπως φαίνεται από το πρόσφατο παράδειγμα της πόλης των Τρικάλων 11.
‘Ομως μέριμνα πρέπει να ληφθεί και για τους κινδύνους που ελλοχεύουν από την διάδοση των drones, αφού πλέον ο καθένας μπορεί να τα προμηθευτεί ή ακόμη να κατασκευάσει αυτοσχέδια και να τα χρησιμοποιήσει για παράνομους σκοπούς. Ήδη έχουν σημειωθεί περιπτώσεις μεταφοράς παράνομων ουσιών ή αντικειμένων με σκοπό την προμήθεια κρατουμένων σε σωφρονιστικά ιδρύματα12 13 έως παρακολούθηση κάποιου υποψήφιου στόχου επίθεσης από μέλη του οργανωμένου εγκλήματος ή τρομοκρατικών οργανώσεων, για συλλογή πληροφοριών ή ως εκτελεστικός βραχίονας επίθεσης, π.χ. με χρήση εκρηκτικών υλών κατάλληλα προσαρμοσμένων στο drone 14.
Ακόμη πρέπει να εξεταστούν και σενάρια αντιμετώπισης drone ως φορέα όπλων μαζικής καταστροφής 15.
Κλείνοντας, πρέπει να επισημάνουμε ότι η εμφάνιση των drones, ανοίγει ένα νέο ορίζοντα εφαρμογών, όπου οι πιθανές χρήσεις τους, εξαρτώνται από την φαντασία του χρήστη.
Σίγουρα θα μας απασχολήσουν έντονα στο εγγύς μέλλον, τόσο από την πλευρά της εκμετάλλευσης τους, όσο και από την πλευρά της αντιμετώπισης τους.
Του Σάββα Τσαούσογλου
Αρχιφύλακας (Α.Υ.)
